Psychologie
1.Wat is psychologie?
1.1. Misverstanden over psychologie
Psychologie en goede mensenkennis
1e misverstand over psychologie:
→ Volgens sommige staat kennis uit psychologie gelijk aan mensenkennis
⇒ iedereen met goed inzicht is psycholoog
⇒ als over veel mensenkennis beschikt , dan goed idee over hoe mensen zich gedragen
⇒ soort levenswijsheid toegespitst op mensen
Tegenargument:
→ studies tonen aan dat common sense/ gezond verstand opvattingen soms compleet naast
waarheid zitten
⇒ gevaar van common sense: niet omdat waar lijkt, dat noodzakelijk ook zo is
=> kan tot veel foute conclusies komen
⇒ hiervoor is belangrijk dat psychologie bestaat
Psychologie en goed kunnen omgaan met mensen
2e misverstand over psychologie:
→ mensen proberen begrijpen leer je niet door te studeren; een goede psycholoog is iemand
die van nature vlot is in contacten en direct aanvoelt wat in andere omgaat
⇒ bestuderen van theorieën, doen aan onderzoek draagt niet toe tot goede psycholoog zijn
⇒ psychologie is gericht op praktijk: opdoen van ervaring in menselijke contacten
→ men gelooft dat kennis over functioneren van mensen geen moeilijke kennis is waar je
universitaire studies voor nodig hebt
⇒ iedereen kan psychologie begrijpen
⇒ verwijst naar levenswijsheid en niet naar boeken wijsheid
=> expert als je door ervaring weet hoe mensen in elkaar zitten
Tegenargument:
→ psycholoog is beschermde term
⇒ enkel persoon met masteropleiding kan deze titel aannemen
⇒ opleiding dient ertoe om mensen te leren hoe complex gedrag en functioneren in elkaar
zit
=> hebben stevige basis in werken met mensen
=> overstijgt niveau van levenservaring en intuïtie
Psychologie en bedrijven van wetenschap
,3e misverstand over psychologie:
→ psychologie is geen wetenschap
⇒ alleen maar wetenschap bedrijft als je wiskundige modellen en berekeningen gebruikt,
logica hanteert en feiten toest aan realiteit
→ betrekken de externe validatie van psychologie in vraag
⇒ in hoeverre zijn bevindingen in labo’s terug te vinden in werkelijke wereld
Tegenargument:
→ enge benadering van wat wetenschap is, is vernietigend voor andere wetenschappen
zoals letterkunde en recht
→ vormelijk gekeken is psychologie evengoed wetenschap als natuur- / scheikunde
⇒ gebruiken dezelfde wetenschappelijke methode om tot kennis te komen
⇒ observeren fenomenen in realiteit
⇒ werkt in onderzoeken met variabelen en formuleert hypothesen
→ wetenschappelijk onderzoek in psychologie is complexer dan in exacte wetenschappen
⇒ studiegebied is moeilijk om te onderzoeken
⇒ vaststellingen zijn moeilijk te generaliseren
→ psychologie is zachte wetenschap, omdat moeilijk in natuurwetten te vatten is
→ Lindsay en Bushman (1999) publiceerden artikel ‘Research in the psychological
laboratory: truth or triviality?’
⇒ resultaat toonde waarde aan psychologie
⇒ psychologie werkt, niet alleen in labo’s ook in wereld
1.2. Juiste tegenover valse kennis
Psychologie bezig met leven van alledag
→ kennis uit vakgebied is interessant voor iedereen
⇒ moeilijk valse van juiste kennis te onderscheiden
Waarom geloven mensen in valse kennis?
In populaire literatuur moeilijk om wetenschappelijke gehalte van psychologische beweringen
na te gaan
→ lezer moet waarde van bewering inschatten
Scott Lilienfeld en collega’s tonen aan hoe steeds terugkeren denkfouten en troebele
drogredeneringen ons inschattingsvermogen ondermijnen
→ fenomeen van herhaling in massamedia speelt grote rol
→ foute beweringen worden ‘waar’ als ze genoeg herhaald worden
2 bronnen van misvattingen
Misvattingen ontstaan door fouten in denken en redeneren
,1e bron van misvattingen: een causaal verband proberen afleiden uit een correlatie
→ duidelijk aantoonbare observaties kunnen betrekking hebben op verband tussen 2
variabelen
⇒ gaat om juiste verband leggen tussen 2 geobserveerde zaken
=> 2 vormen van onderscheiden:
- Oorzakelijkheid, causaliteit, oorzakelijk verband waar ene geobserveerde oorzaak is
van andere geobserveerde
- Correlatie, statisch verband waar 2 gegevens verbonden zijn zonder oorzaken te zijn
van elkaar
Vb. in duitsland neemt aantal geboorten af § in diezelfde periode nam ook aantal ooievaars
af
→ verleidelijk om oorzakelijk verband van te maken ‘aantal geboorten neemt af DOORDAT
ooievaars aantal afneemt’
→ is eigenlijk een correlatie: ‘aantal geboorten neemt af EN aantal ooievaars neemt af
2e bron van misvattingen: post hoc, ergo propter hoc redenering (erna; als gevolg ervan)
→ als A voorafgaat aan B, dan is het voorkomen van A de oorzaak van het voorkomen van B
⇒ aantrekkelijke redenering, maar niet zo
Vb. na elke dag volgt de nacht,
→ dag is niet oorzaak van de nacht
→ het draaien van de aarde rond haar eigen as zorgt dat dag en nacht elkaar opvolgen
→ bij politieke uitspraken , maar ook uitspraken over menselijke gedrag komen we deze
foute redeneringen tegen
⇒ komt zelfs voor in medische wetenschap
Vb. genezing volgt na behandeling
→ behandeling is niet per se oorzaak van genezing
1.3. Definitie van wetenschappelijke psychologie
Psychologie als wetenschap gebruikt systematiek die ook in andere wetenschappen
voorkomt
→ onderzoeksgebied betreft menselijke functioneren met nadruk op innerlijke (ziel, gevoel,
de wil) en uiterlijke aspecten (waarneembare gedrag)
Definitie:
Psychologie is wetenschap die menselijke gedrag en mentale processen bestudeert
→ gedrag: datgene dat observeerbaar is in omgeving
⇒ dit als studieobject te nemen, zorgt dat psychologie wetenschap is dat zich met objectief
vaststelbare feiten bezighoudt
Werd al aan psychologie gedaan voordat sprake van was
, → onderzoekingen werden binnen filosofie gedaan
⇒ gingen over moeilijk te toetsen zaken (ziel, rede, wil)
Wilhelm Wundt wou functioneren van mens in al zijn geledingen (waarneming, geheugen,
denken,...) in kaart brengen door experimenten in labo’s
→ radicaal andere manier dan filosofische
→ richtte aan universiteit van Leipzig allereerste psychologische laboratorium op
⇒ kreeg grote bekendheid in heel Westerse wereld
Psychologie vandaag: beschrijft observeerbaar gedrag en probeert na te gaan waardoor
gedrag veroorzaakt wordt
→ proberen gedragsdeterminanten/ factoren dat belangrijk zijn bij ontstaan of uitblijven van
gedrag, te achterhalen
⇒ vaak bij gedrag zijn bepaalde determinanten dat op elkaar inspelen
→ gaat ook na wat gevolgen zijn van bepaald gedrag
⇒ maakt mogelijk om bepaalde voorspellingen te doen over wat bepaalde gevolgen
Tot psychologie behoren ook mentale processen (denkproces, emoties, cognities,
percepties,..)
→ dergelijke processen alleen bestuderen als zichtbaar zijn/ objectief vaststelbaar zijn
⇒ maakt dit mogelijk door uitspraken van mensen over hun mentale processen als gedrag te
beschouwen
=> vaststellingen doen via vragenlijsten/ interviews,
⇒ via experimenten objectief vastgesteld worden welke innerlijke processen achter gedrag
schuilen
1.4. Cross-culture psychologie
Wilhelm wundt: stichter van wetenschappelijke psychologie
→ zag 2 grote projecten binnen psychologie
⇒ experimentele psychologie
=> kende grote vlucht in 20e E
=> maar meeste onderzoeken gebeurde bij beperkte groep: studenten van onderzoekers
(dat professoren in psychologie waren)
> waren jonge mensen met middenklasse achtergrond
=> dus onderzoeksresultaten waren verkregen bij klein deel van populatie in plaats van de
mensheid
⇒ völkerpsychologie/ cross-culturele psychologie
=> opgezet om beperking van kennis bij experimentele psychologie te verrijken met
onderzoeksresultaten uit andere groepen van de bevolking
> om tot psychologie van mensheid te komen
1.Wat is psychologie?
1.1. Misverstanden over psychologie
Psychologie en goede mensenkennis
1e misverstand over psychologie:
→ Volgens sommige staat kennis uit psychologie gelijk aan mensenkennis
⇒ iedereen met goed inzicht is psycholoog
⇒ als over veel mensenkennis beschikt , dan goed idee over hoe mensen zich gedragen
⇒ soort levenswijsheid toegespitst op mensen
Tegenargument:
→ studies tonen aan dat common sense/ gezond verstand opvattingen soms compleet naast
waarheid zitten
⇒ gevaar van common sense: niet omdat waar lijkt, dat noodzakelijk ook zo is
=> kan tot veel foute conclusies komen
⇒ hiervoor is belangrijk dat psychologie bestaat
Psychologie en goed kunnen omgaan met mensen
2e misverstand over psychologie:
→ mensen proberen begrijpen leer je niet door te studeren; een goede psycholoog is iemand
die van nature vlot is in contacten en direct aanvoelt wat in andere omgaat
⇒ bestuderen van theorieën, doen aan onderzoek draagt niet toe tot goede psycholoog zijn
⇒ psychologie is gericht op praktijk: opdoen van ervaring in menselijke contacten
→ men gelooft dat kennis over functioneren van mensen geen moeilijke kennis is waar je
universitaire studies voor nodig hebt
⇒ iedereen kan psychologie begrijpen
⇒ verwijst naar levenswijsheid en niet naar boeken wijsheid
=> expert als je door ervaring weet hoe mensen in elkaar zitten
Tegenargument:
→ psycholoog is beschermde term
⇒ enkel persoon met masteropleiding kan deze titel aannemen
⇒ opleiding dient ertoe om mensen te leren hoe complex gedrag en functioneren in elkaar
zit
=> hebben stevige basis in werken met mensen
=> overstijgt niveau van levenservaring en intuïtie
Psychologie en bedrijven van wetenschap
,3e misverstand over psychologie:
→ psychologie is geen wetenschap
⇒ alleen maar wetenschap bedrijft als je wiskundige modellen en berekeningen gebruikt,
logica hanteert en feiten toest aan realiteit
→ betrekken de externe validatie van psychologie in vraag
⇒ in hoeverre zijn bevindingen in labo’s terug te vinden in werkelijke wereld
Tegenargument:
→ enge benadering van wat wetenschap is, is vernietigend voor andere wetenschappen
zoals letterkunde en recht
→ vormelijk gekeken is psychologie evengoed wetenschap als natuur- / scheikunde
⇒ gebruiken dezelfde wetenschappelijke methode om tot kennis te komen
⇒ observeren fenomenen in realiteit
⇒ werkt in onderzoeken met variabelen en formuleert hypothesen
→ wetenschappelijk onderzoek in psychologie is complexer dan in exacte wetenschappen
⇒ studiegebied is moeilijk om te onderzoeken
⇒ vaststellingen zijn moeilijk te generaliseren
→ psychologie is zachte wetenschap, omdat moeilijk in natuurwetten te vatten is
→ Lindsay en Bushman (1999) publiceerden artikel ‘Research in the psychological
laboratory: truth or triviality?’
⇒ resultaat toonde waarde aan psychologie
⇒ psychologie werkt, niet alleen in labo’s ook in wereld
1.2. Juiste tegenover valse kennis
Psychologie bezig met leven van alledag
→ kennis uit vakgebied is interessant voor iedereen
⇒ moeilijk valse van juiste kennis te onderscheiden
Waarom geloven mensen in valse kennis?
In populaire literatuur moeilijk om wetenschappelijke gehalte van psychologische beweringen
na te gaan
→ lezer moet waarde van bewering inschatten
Scott Lilienfeld en collega’s tonen aan hoe steeds terugkeren denkfouten en troebele
drogredeneringen ons inschattingsvermogen ondermijnen
→ fenomeen van herhaling in massamedia speelt grote rol
→ foute beweringen worden ‘waar’ als ze genoeg herhaald worden
2 bronnen van misvattingen
Misvattingen ontstaan door fouten in denken en redeneren
,1e bron van misvattingen: een causaal verband proberen afleiden uit een correlatie
→ duidelijk aantoonbare observaties kunnen betrekking hebben op verband tussen 2
variabelen
⇒ gaat om juiste verband leggen tussen 2 geobserveerde zaken
=> 2 vormen van onderscheiden:
- Oorzakelijkheid, causaliteit, oorzakelijk verband waar ene geobserveerde oorzaak is
van andere geobserveerde
- Correlatie, statisch verband waar 2 gegevens verbonden zijn zonder oorzaken te zijn
van elkaar
Vb. in duitsland neemt aantal geboorten af § in diezelfde periode nam ook aantal ooievaars
af
→ verleidelijk om oorzakelijk verband van te maken ‘aantal geboorten neemt af DOORDAT
ooievaars aantal afneemt’
→ is eigenlijk een correlatie: ‘aantal geboorten neemt af EN aantal ooievaars neemt af
2e bron van misvattingen: post hoc, ergo propter hoc redenering (erna; als gevolg ervan)
→ als A voorafgaat aan B, dan is het voorkomen van A de oorzaak van het voorkomen van B
⇒ aantrekkelijke redenering, maar niet zo
Vb. na elke dag volgt de nacht,
→ dag is niet oorzaak van de nacht
→ het draaien van de aarde rond haar eigen as zorgt dat dag en nacht elkaar opvolgen
→ bij politieke uitspraken , maar ook uitspraken over menselijke gedrag komen we deze
foute redeneringen tegen
⇒ komt zelfs voor in medische wetenschap
Vb. genezing volgt na behandeling
→ behandeling is niet per se oorzaak van genezing
1.3. Definitie van wetenschappelijke psychologie
Psychologie als wetenschap gebruikt systematiek die ook in andere wetenschappen
voorkomt
→ onderzoeksgebied betreft menselijke functioneren met nadruk op innerlijke (ziel, gevoel,
de wil) en uiterlijke aspecten (waarneembare gedrag)
Definitie:
Psychologie is wetenschap die menselijke gedrag en mentale processen bestudeert
→ gedrag: datgene dat observeerbaar is in omgeving
⇒ dit als studieobject te nemen, zorgt dat psychologie wetenschap is dat zich met objectief
vaststelbare feiten bezighoudt
Werd al aan psychologie gedaan voordat sprake van was
, → onderzoekingen werden binnen filosofie gedaan
⇒ gingen over moeilijk te toetsen zaken (ziel, rede, wil)
Wilhelm Wundt wou functioneren van mens in al zijn geledingen (waarneming, geheugen,
denken,...) in kaart brengen door experimenten in labo’s
→ radicaal andere manier dan filosofische
→ richtte aan universiteit van Leipzig allereerste psychologische laboratorium op
⇒ kreeg grote bekendheid in heel Westerse wereld
Psychologie vandaag: beschrijft observeerbaar gedrag en probeert na te gaan waardoor
gedrag veroorzaakt wordt
→ proberen gedragsdeterminanten/ factoren dat belangrijk zijn bij ontstaan of uitblijven van
gedrag, te achterhalen
⇒ vaak bij gedrag zijn bepaalde determinanten dat op elkaar inspelen
→ gaat ook na wat gevolgen zijn van bepaald gedrag
⇒ maakt mogelijk om bepaalde voorspellingen te doen over wat bepaalde gevolgen
Tot psychologie behoren ook mentale processen (denkproces, emoties, cognities,
percepties,..)
→ dergelijke processen alleen bestuderen als zichtbaar zijn/ objectief vaststelbaar zijn
⇒ maakt dit mogelijk door uitspraken van mensen over hun mentale processen als gedrag te
beschouwen
=> vaststellingen doen via vragenlijsten/ interviews,
⇒ via experimenten objectief vastgesteld worden welke innerlijke processen achter gedrag
schuilen
1.4. Cross-culture psychologie
Wilhelm wundt: stichter van wetenschappelijke psychologie
→ zag 2 grote projecten binnen psychologie
⇒ experimentele psychologie
=> kende grote vlucht in 20e E
=> maar meeste onderzoeken gebeurde bij beperkte groep: studenten van onderzoekers
(dat professoren in psychologie waren)
> waren jonge mensen met middenklasse achtergrond
=> dus onderzoeksresultaten waren verkregen bij klein deel van populatie in plaats van de
mensheid
⇒ völkerpsychologie/ cross-culturele psychologie
=> opgezet om beperking van kennis bij experimentele psychologie te verrijken met
onderzoeksresultaten uit andere groepen van de bevolking
> om tot psychologie van mensheid te komen
