Aertgeerts
Les 1 – inleiding
1. Gezonde twijfel
Eén test één diagnose?
o Testen zijn nooit 100% correct
o Er zijn altijd vals + en vals –
o 1/6 is verkeerd gediagnostiseerd
Werkt elke behandeling?
o Bij het uittesten van een nieuwe behandeling is deze altijd SUPER goed: hoe komt dit?
▪ Men neemt een heel selecte groep die heel veel pijn heeft
▪ Je gaat het medicament voorschrijven voor mensen met een beetje pijn én
andere problemen
In het begin werkt alles schitterend, eens je dit op een grotere populatie test is
het effect veel minder goed
o Voorbeeld:
▪ Dr. Spock schreef een boek dat zei ‘baby’s moeten op hun rug liggen’. Een
paar jaar later verandert dit in ‘baby’s moeten met hun gezicht naar beneden
liggen’ -> we zoeken een logische verklaring hiervoor vb. bij overgeven.
Studies toonden aan dat 1% van de kinderen overleed (veel!) Je moet
kinderen op hun rug leggen. Als men alle studies bij elkaar bracht zag men dat
kinderen veel beter op hun rug kunnen liggen. 30-40 jaar later is het pas
ingeburgerd dat ze op hun rug moeten liggen.
Hoe beoefen ik geneeskunde, welke dokter wil je later zijn?
o Rapid Recommandaties
▪ Patiënt centraal
▪ Overzicht onderzoeken
▪ Effecten van behandelingen
In de media (De voedselzandloper, melk is goed voor elk, sportdranken, griepvaccinatie,
antidepressiva voor adolescenten, en wat met koffie,)
2. Doel van deze wetenschappelijke lijn
Rol van wetenschapper
Kennis
Attitude
o Kennis integreren in medisch handelen
o Nieuwe kennis opvolgen en beoordelen
o Onderzoek uitvoeren
o Evidence-Based Medicine
o Aanzet tot CME
o Integratie van gedoceerde themata en confrontatie met nieuwe inzichten binnen vak
domein
o Vanuit de praktijk zoeken naar oplossingen voor de patiënt.
o Schrijven aan een goed onderbouwd wetenschappelijk klinisch artikel
, Onderzoek
o Formuleren van onderzoeksvraag
o Zoeken in literatuur
o Kritisch beoordelen artikel
Motiveren tot implementatie van nieuwe wetenschappelijke informatie in de
toekomstige praktijk samen met de patiënt
3. Evidence based medicine
Vijf stappen
Definieer het probleem
Zoek de beste informatie
Evalueer kritisch de informatie
Pas toe in de juiste context
Evalueer de resultaten
STAP 1
= Het klinische probleem vertalen in een beantwoordbare vraag
(PICO)
PICO
o Patient
Welke patiënt zie ik voor mij en wat is zijn
probleem? Omschrijving probleem,
karakteristieken van patiënt
o Intervention
Welke behandeling wens ik in te stellen? dosage, timing, duur,…
o Comparison
Met welke alternatieven wil ik vergelijken?
De controlebehandelingen, placebo, geen behandeling...
o Outcome
Wat zijn de resultaten die moeten geëvalueerd worden? Morbiditeit,
mortaliteit, quality of life, …
STAP 2
= De beste informatie zoeken Piramide van Haynes: hiërarchie van de literatuur
Nodig om te kijken naar waar ik het snelste literatuur vind
o Bovenaan: computerized decision support systems
o Midden: richtlijnen
o Midden: Systematic reviews (deze voeden de richtlijnen)
o Onderaan: studies (er zijn er veel te veel)
, STAP 3
= Evalueer kritisch de informatie
Kritisch lezen
Statistisch significant ↔ klinisch relevant
o Statistisch: je weet dat als je de studie opnieuw doet de verwachte outcome ongeveer
99% is
o Klinisch (veel belangrijker): veel kanker behandelingen zijn statistisch significant maar
de marge is heel klein
vb. 2 weken langer leven -> is dit wel klinisch relevant?
STAP 4
= Pas toe in de juiste context
Zoek de verhouding tussen voor- en nadelen van de interventie, in het licht van de risico’s van
de patiënt.
STAP 5
= Evalueer de resultaten
Is deze aanpak beter?
Toegepast op afbeelding: probleem niet specifiek gedefinieerd: hij wou haar op
zijn HOOFD
Definitie EBM
Definitie: Evidence-based medicine is de integratie van het beste onderzoeksbewijs met
klinische expertise en patiëntwaarden.
De integratie van individuele klinische expertise met het best beschikbare externe bewijs en de
waarden en verwachtingen van de patiënt.
In eigen woorden: EBM is geneeskunde gebaseerd op wetenschap waarover je samen met je patiënt
een beslissing kan nemen. Meestal is het 50-50.
EBM is een instrument voor besluitvorming
Instrument:
EBM als hulpmiddel (behandeldoel,)
EBM als overleginstrument
EBM als evaluatie-instrument
Besluitvorming:
Evidence
Voorkeuren van arts en patiënt
Effecten van zorg
Achtergrondrisico patiënt
Prioriteiten
Beschikbare middelen
Les 1 – inleiding
1. Gezonde twijfel
Eén test één diagnose?
o Testen zijn nooit 100% correct
o Er zijn altijd vals + en vals –
o 1/6 is verkeerd gediagnostiseerd
Werkt elke behandeling?
o Bij het uittesten van een nieuwe behandeling is deze altijd SUPER goed: hoe komt dit?
▪ Men neemt een heel selecte groep die heel veel pijn heeft
▪ Je gaat het medicament voorschrijven voor mensen met een beetje pijn én
andere problemen
In het begin werkt alles schitterend, eens je dit op een grotere populatie test is
het effect veel minder goed
o Voorbeeld:
▪ Dr. Spock schreef een boek dat zei ‘baby’s moeten op hun rug liggen’. Een
paar jaar later verandert dit in ‘baby’s moeten met hun gezicht naar beneden
liggen’ -> we zoeken een logische verklaring hiervoor vb. bij overgeven.
Studies toonden aan dat 1% van de kinderen overleed (veel!) Je moet
kinderen op hun rug leggen. Als men alle studies bij elkaar bracht zag men dat
kinderen veel beter op hun rug kunnen liggen. 30-40 jaar later is het pas
ingeburgerd dat ze op hun rug moeten liggen.
Hoe beoefen ik geneeskunde, welke dokter wil je later zijn?
o Rapid Recommandaties
▪ Patiënt centraal
▪ Overzicht onderzoeken
▪ Effecten van behandelingen
In de media (De voedselzandloper, melk is goed voor elk, sportdranken, griepvaccinatie,
antidepressiva voor adolescenten, en wat met koffie,)
2. Doel van deze wetenschappelijke lijn
Rol van wetenschapper
Kennis
Attitude
o Kennis integreren in medisch handelen
o Nieuwe kennis opvolgen en beoordelen
o Onderzoek uitvoeren
o Evidence-Based Medicine
o Aanzet tot CME
o Integratie van gedoceerde themata en confrontatie met nieuwe inzichten binnen vak
domein
o Vanuit de praktijk zoeken naar oplossingen voor de patiënt.
o Schrijven aan een goed onderbouwd wetenschappelijk klinisch artikel
, Onderzoek
o Formuleren van onderzoeksvraag
o Zoeken in literatuur
o Kritisch beoordelen artikel
Motiveren tot implementatie van nieuwe wetenschappelijke informatie in de
toekomstige praktijk samen met de patiënt
3. Evidence based medicine
Vijf stappen
Definieer het probleem
Zoek de beste informatie
Evalueer kritisch de informatie
Pas toe in de juiste context
Evalueer de resultaten
STAP 1
= Het klinische probleem vertalen in een beantwoordbare vraag
(PICO)
PICO
o Patient
Welke patiënt zie ik voor mij en wat is zijn
probleem? Omschrijving probleem,
karakteristieken van patiënt
o Intervention
Welke behandeling wens ik in te stellen? dosage, timing, duur,…
o Comparison
Met welke alternatieven wil ik vergelijken?
De controlebehandelingen, placebo, geen behandeling...
o Outcome
Wat zijn de resultaten die moeten geëvalueerd worden? Morbiditeit,
mortaliteit, quality of life, …
STAP 2
= De beste informatie zoeken Piramide van Haynes: hiërarchie van de literatuur
Nodig om te kijken naar waar ik het snelste literatuur vind
o Bovenaan: computerized decision support systems
o Midden: richtlijnen
o Midden: Systematic reviews (deze voeden de richtlijnen)
o Onderaan: studies (er zijn er veel te veel)
, STAP 3
= Evalueer kritisch de informatie
Kritisch lezen
Statistisch significant ↔ klinisch relevant
o Statistisch: je weet dat als je de studie opnieuw doet de verwachte outcome ongeveer
99% is
o Klinisch (veel belangrijker): veel kanker behandelingen zijn statistisch significant maar
de marge is heel klein
vb. 2 weken langer leven -> is dit wel klinisch relevant?
STAP 4
= Pas toe in de juiste context
Zoek de verhouding tussen voor- en nadelen van de interventie, in het licht van de risico’s van
de patiënt.
STAP 5
= Evalueer de resultaten
Is deze aanpak beter?
Toegepast op afbeelding: probleem niet specifiek gedefinieerd: hij wou haar op
zijn HOOFD
Definitie EBM
Definitie: Evidence-based medicine is de integratie van het beste onderzoeksbewijs met
klinische expertise en patiëntwaarden.
De integratie van individuele klinische expertise met het best beschikbare externe bewijs en de
waarden en verwachtingen van de patiënt.
In eigen woorden: EBM is geneeskunde gebaseerd op wetenschap waarover je samen met je patiënt
een beslissing kan nemen. Meestal is het 50-50.
EBM is een instrument voor besluitvorming
Instrument:
EBM als hulpmiddel (behandeldoel,)
EBM als overleginstrument
EBM als evaluatie-instrument
Besluitvorming:
Evidence
Voorkeuren van arts en patiënt
Effecten van zorg
Achtergrondrisico patiënt
Prioriteiten
Beschikbare middelen
