BEDRIJFSMANAGEMENT:
RECHTSPRAKTIJK
Karel de Grote Hogeschool
Shania Vandenbergh
BURGERLIJK Academiejaar 2022 – 2023
PROCESRECHT EN
STRAFPROCESRECHT
Samenvatting
,Inhoudsopgave
1 Algemene beginselen ...................................................................................................................... 7
1.1 Algemene beginselen (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) .............................................. 7
1.2 Beginselen van behoorlijke rechtspraak (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ................ 7
1.3 Aard van de rechtspleging (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ....................................... 9
1.4 Afbakening: strafprocedure versus… ...................................................................................... 9
2 Bronnen van het recht................................................................................................................... 11
2.1 Bronnen (BURGERLIJK PROCESRECHT) .................................................................................. 11
2.2 Bronnen (STRAFPROCESRECHT) ............................................................................................ 11
3 Rechterlijke organisatie ................................................................................................................. 12
3.1 Organen en actoren van de rechterlijke macht .................................................................... 12
3.1.1 Hoven en rechtbanken .................................................................................................. 12
3.1.1.1 Inleidend (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) .................................................... 12
3.1.1.2 Vredegerecht (BURGERLIJK – EN STRAFPROCESRECHT) ........................................... 13
3.1.1.3 Politierechtbank (BURGERLIJK PROCESRECHT) ......................................................... 13
3.1.1.4 Politierechtbank (CORRECTIONEEL – STRAFPROCESRECHT) ..................................... 13
3.1.1.5 Rechtbank van eerste aanleg (BURGERLIJK – EN STRAFPROCESRECHT) ................... 13
3.1.1.6 Rechtbank eerste aanleg – familie- en jeugdrechtbank ............................................ 14
3.1.1.7 Rechtbank eerste aanleg – BURGERLIJKE RECHTBANK ............................................. 14
3.1.1.8 Rechtbank eerste aanleg – CORRECTIONELE RECHTBANK (STAFPROCESRECHT) ..... 14
3.1.1.9 Strafzaken (STRAFPROCESRECHT) ............................................................................. 15
3.1.1.10 Rechtbank eerste aanleg – Raadkamer (STRAFPROCESRECHT) ........................... 15
3.1.1.11 Strafuitvoeringsrechtbank (STRAFPROCESRECHT) ................................................ 16
3.1.1.12 Ondernemingsrechtbank (BURGERLIJK PROCESRECHT) ....................................... 16
3.1.1.13 Arbeidsrechtbank (BURGERLIJK PROCESRECHT) ................................................... 17
3.1.1.14 Arrondissementsrechtbank (BURGERLIJK PROCESRECHT) .................................... 17
3.1.1.15 Hof van beroep (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ...................................... 17
3.1.1.16 Hof van beroep – Kamer van Inbeschuldigingstelling (KI) (STRAFPROCESRECHT) 17
3.1.1.17 Arbeidshof (BURGERLIJK PROCESRECHT) .............................................................. 17
3.1.1.18 Hof van Assisen (STRAFPROCESRECHT) ................................................................. 18
3.1.1.19 Hof van Cassatie (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) .................................... 18
3.1.2 Openbaar ministerie (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ...................................... 18
3.1.3 Griffie (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ............................................................. 19
3.2 Balie (de advocaten) (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) .............................................. 19
3.3 Gerechtsdeurwaarder (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ........................................... 19
, 3.4 Gerechtsdeskundige (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) .............................................. 20
3.5 Specifieke strafrechtelijke actoren (STRAFPROCESRECHT) ................................................... 20
3.5.1 (Vermoedelijke) dader................................................................................................... 20
3.5.2 Slachtoffer ..................................................................................................................... 21
3.5.3 Politie ............................................................................................................................. 22
3.5.4 Openbaar ministerie...................................................................................................... 23
3.5.5 Onderzoeksrechter ........................................................................................................ 24
3.5.6 Onderzoeksgerechten ................................................................................................... 24
3.5.7 SURB .............................................................................................................................. 24
3.5.8 Justitie assistenten en Justitiehuizen ............................................................................ 24
4 Bevoegdheidsverdeling ................................................................................................................. 25
4.1 Uitgangspunt (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ......................................................... 25
4.2 Materiële bevoegdheid ......................................................................................................... 25
4.2.1 Begrip ............................................................................................................................ 25
4.2.2 Materiële bevoegdheid – burgerlijk procesrecht .......................................................... 25
4.2.2.1 Voorwerp of onderwerp............................................................................................ 25
4.2.2.2 Waarde van de vordering .......................................................................................... 26
4.2.2.3 Spoedeisend karakter van de vordering.................................................................... 27
4.2.2.4 Hoedanigheid van de partijen (BURGERLIJK PROCESRECHT) .................................... 27
4.2.3 Materiële bevoegdheid – strafprocesrecht................................................................... 27
4.3 Territoriale bevoegdheid ....................................................................................................... 27
4.3.1 Begrip ............................................................................................................................ 27
4.3.2 Territoriale bevoegdheid – burgerlijk procesrecht ....................................................... 27
4.3.3 Territoriale bevoegdheid – strafprocesrecht ................................................................ 28
4.4 Soorten vorderingen ............................................................................................................. 28
4.4.1 Tussenvordering ............................................................................................................ 28
4.4.2 Tegenvordering ............................................................................................................. 29
4.4.3 Vordering tot tussenkomst............................................................................................ 29
4.5 Bevoegdheidsgeschillen ........................................................................................................ 29
4.5.1 Verweerder werpt exceptie van onbevoegdheid op..................................................... 30
4.5.2 Rechtbank werpt exceptie van onbevoegdheid ambtshalve op ................................... 30
4.5.3 Onttrekking van de zaak aan de rechter ....................................................................... 30
5 Uitoefening van het vorderingsrecht (BURGERLIJK PROCESRECHT) ............................................. 30
5.1 Rechtsvordering .................................................................................................................... 30
5.2 Eis en verweer ....................................................................................................................... 31
5.3 Sancties in het procesrecht ................................................................................................... 32
, 6 Het geding (BURGERLIJK PROCESRECHT) ...................................................................................... 34
6.1 Gewone procedure in eerste aanleg ..................................................................................... 34
6.1.1 Dagvaarding en verzoekschrift ...................................................................................... 35
6.1.2 Inleidende zitting ........................................................................................................... 36
6.1.3 Besluiten ........................................................................................................................ 37
6.1.3.1 Besluiten op de tijdlijn situeren ................................................................................ 38
6.1.3.2 Regeling van de conclusiekalender ........................................................................... 38
6.1.4 Rechtsdag (=pleitzitting)................................................................................................ 39
6.1.5 Tussen rechtsdag en vonnis .......................................................................................... 40
6.1.6 Vonnis ............................................................................................................................ 40
6.2 Kort geding ............................................................................................................................ 41
7 Het bewijs ( BURGERLIJK PROCESRECHT) ...................................................................................... 42
7.1 De bewijslast ......................................................................................................................... 42
7.2 De algemene bewijsmiddelen ............................................................................................... 43
7.2.1 Het schriftelijk bewijs .................................................................................................... 43
7.2.2 Het getuigenverhoor ..................................................................................................... 44
7.2.3 De vermoedens ............................................................................................................. 45
7.2.4 De buitengerechtelijk bekentenis ................................................................................. 46
7.3 De procedurele bewijsmiddelen ........................................................................................... 47
7.3.1 De gerechtelijke bekentenis .......................................................................................... 47
7.3.2 Het deskundigonderzoek............................................................................................... 47
7.3.3 Het verhoor van partijen ............................................................................................... 47
7.3.4 De plaatsopneming........................................................................................................ 48
7.3.5 De eed............................................................................................................................ 48
8 Gerechtskosten en gedingkosten (BURGERLIJKPROCESRECHT).................................................... 49
8.1 Verwijzingen in de kosten ..................................................................................................... 49
9 Het strafrechtelijk onderzoek (STRAFPROCESRECHT) ................................................................... 51
9.1 Kader ..................................................................................................................................... 51
9.2 Vooraf .................................................................................................................................... 52
9.3 Onderzoek ............................................................................................................................. 53
9.3.1 Opsporingsonderzoek ................................................................................................... 54
9.3.2 Opsporingsonderzoek: het mini-onderzoek .................................................................. 57
9.3.3 Gerechtelijk onderzoek ................................................................................................. 57
9.4 Onderzoekshandelingen → zie oefeningen + oplossingen .................................................. 60
9.5 Vrijheidsberoving en de wet op de voorlopige hechtenis..................................................... 60
9.5.1 Arrestatie ....................................................................................................................... 61
RECHTSPRAKTIJK
Karel de Grote Hogeschool
Shania Vandenbergh
BURGERLIJK Academiejaar 2022 – 2023
PROCESRECHT EN
STRAFPROCESRECHT
Samenvatting
,Inhoudsopgave
1 Algemene beginselen ...................................................................................................................... 7
1.1 Algemene beginselen (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) .............................................. 7
1.2 Beginselen van behoorlijke rechtspraak (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ................ 7
1.3 Aard van de rechtspleging (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ....................................... 9
1.4 Afbakening: strafprocedure versus… ...................................................................................... 9
2 Bronnen van het recht................................................................................................................... 11
2.1 Bronnen (BURGERLIJK PROCESRECHT) .................................................................................. 11
2.2 Bronnen (STRAFPROCESRECHT) ............................................................................................ 11
3 Rechterlijke organisatie ................................................................................................................. 12
3.1 Organen en actoren van de rechterlijke macht .................................................................... 12
3.1.1 Hoven en rechtbanken .................................................................................................. 12
3.1.1.1 Inleidend (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) .................................................... 12
3.1.1.2 Vredegerecht (BURGERLIJK – EN STRAFPROCESRECHT) ........................................... 13
3.1.1.3 Politierechtbank (BURGERLIJK PROCESRECHT) ......................................................... 13
3.1.1.4 Politierechtbank (CORRECTIONEEL – STRAFPROCESRECHT) ..................................... 13
3.1.1.5 Rechtbank van eerste aanleg (BURGERLIJK – EN STRAFPROCESRECHT) ................... 13
3.1.1.6 Rechtbank eerste aanleg – familie- en jeugdrechtbank ............................................ 14
3.1.1.7 Rechtbank eerste aanleg – BURGERLIJKE RECHTBANK ............................................. 14
3.1.1.8 Rechtbank eerste aanleg – CORRECTIONELE RECHTBANK (STAFPROCESRECHT) ..... 14
3.1.1.9 Strafzaken (STRAFPROCESRECHT) ............................................................................. 15
3.1.1.10 Rechtbank eerste aanleg – Raadkamer (STRAFPROCESRECHT) ........................... 15
3.1.1.11 Strafuitvoeringsrechtbank (STRAFPROCESRECHT) ................................................ 16
3.1.1.12 Ondernemingsrechtbank (BURGERLIJK PROCESRECHT) ....................................... 16
3.1.1.13 Arbeidsrechtbank (BURGERLIJK PROCESRECHT) ................................................... 17
3.1.1.14 Arrondissementsrechtbank (BURGERLIJK PROCESRECHT) .................................... 17
3.1.1.15 Hof van beroep (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ...................................... 17
3.1.1.16 Hof van beroep – Kamer van Inbeschuldigingstelling (KI) (STRAFPROCESRECHT) 17
3.1.1.17 Arbeidshof (BURGERLIJK PROCESRECHT) .............................................................. 17
3.1.1.18 Hof van Assisen (STRAFPROCESRECHT) ................................................................. 18
3.1.1.19 Hof van Cassatie (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) .................................... 18
3.1.2 Openbaar ministerie (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ...................................... 18
3.1.3 Griffie (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ............................................................. 19
3.2 Balie (de advocaten) (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) .............................................. 19
3.3 Gerechtsdeurwaarder (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ........................................... 19
, 3.4 Gerechtsdeskundige (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) .............................................. 20
3.5 Specifieke strafrechtelijke actoren (STRAFPROCESRECHT) ................................................... 20
3.5.1 (Vermoedelijke) dader................................................................................................... 20
3.5.2 Slachtoffer ..................................................................................................................... 21
3.5.3 Politie ............................................................................................................................. 22
3.5.4 Openbaar ministerie...................................................................................................... 23
3.5.5 Onderzoeksrechter ........................................................................................................ 24
3.5.6 Onderzoeksgerechten ................................................................................................... 24
3.5.7 SURB .............................................................................................................................. 24
3.5.8 Justitie assistenten en Justitiehuizen ............................................................................ 24
4 Bevoegdheidsverdeling ................................................................................................................. 25
4.1 Uitgangspunt (BURGERLIJK- EN STRAFPROCESRECHT) ......................................................... 25
4.2 Materiële bevoegdheid ......................................................................................................... 25
4.2.1 Begrip ............................................................................................................................ 25
4.2.2 Materiële bevoegdheid – burgerlijk procesrecht .......................................................... 25
4.2.2.1 Voorwerp of onderwerp............................................................................................ 25
4.2.2.2 Waarde van de vordering .......................................................................................... 26
4.2.2.3 Spoedeisend karakter van de vordering.................................................................... 27
4.2.2.4 Hoedanigheid van de partijen (BURGERLIJK PROCESRECHT) .................................... 27
4.2.3 Materiële bevoegdheid – strafprocesrecht................................................................... 27
4.3 Territoriale bevoegdheid ....................................................................................................... 27
4.3.1 Begrip ............................................................................................................................ 27
4.3.2 Territoriale bevoegdheid – burgerlijk procesrecht ....................................................... 27
4.3.3 Territoriale bevoegdheid – strafprocesrecht ................................................................ 28
4.4 Soorten vorderingen ............................................................................................................. 28
4.4.1 Tussenvordering ............................................................................................................ 28
4.4.2 Tegenvordering ............................................................................................................. 29
4.4.3 Vordering tot tussenkomst............................................................................................ 29
4.5 Bevoegdheidsgeschillen ........................................................................................................ 29
4.5.1 Verweerder werpt exceptie van onbevoegdheid op..................................................... 30
4.5.2 Rechtbank werpt exceptie van onbevoegdheid ambtshalve op ................................... 30
4.5.3 Onttrekking van de zaak aan de rechter ....................................................................... 30
5 Uitoefening van het vorderingsrecht (BURGERLIJK PROCESRECHT) ............................................. 30
5.1 Rechtsvordering .................................................................................................................... 30
5.2 Eis en verweer ....................................................................................................................... 31
5.3 Sancties in het procesrecht ................................................................................................... 32
, 6 Het geding (BURGERLIJK PROCESRECHT) ...................................................................................... 34
6.1 Gewone procedure in eerste aanleg ..................................................................................... 34
6.1.1 Dagvaarding en verzoekschrift ...................................................................................... 35
6.1.2 Inleidende zitting ........................................................................................................... 36
6.1.3 Besluiten ........................................................................................................................ 37
6.1.3.1 Besluiten op de tijdlijn situeren ................................................................................ 38
6.1.3.2 Regeling van de conclusiekalender ........................................................................... 38
6.1.4 Rechtsdag (=pleitzitting)................................................................................................ 39
6.1.5 Tussen rechtsdag en vonnis .......................................................................................... 40
6.1.6 Vonnis ............................................................................................................................ 40
6.2 Kort geding ............................................................................................................................ 41
7 Het bewijs ( BURGERLIJK PROCESRECHT) ...................................................................................... 42
7.1 De bewijslast ......................................................................................................................... 42
7.2 De algemene bewijsmiddelen ............................................................................................... 43
7.2.1 Het schriftelijk bewijs .................................................................................................... 43
7.2.2 Het getuigenverhoor ..................................................................................................... 44
7.2.3 De vermoedens ............................................................................................................. 45
7.2.4 De buitengerechtelijk bekentenis ................................................................................. 46
7.3 De procedurele bewijsmiddelen ........................................................................................... 47
7.3.1 De gerechtelijke bekentenis .......................................................................................... 47
7.3.2 Het deskundigonderzoek............................................................................................... 47
7.3.3 Het verhoor van partijen ............................................................................................... 47
7.3.4 De plaatsopneming........................................................................................................ 48
7.3.5 De eed............................................................................................................................ 48
8 Gerechtskosten en gedingkosten (BURGERLIJKPROCESRECHT).................................................... 49
8.1 Verwijzingen in de kosten ..................................................................................................... 49
9 Het strafrechtelijk onderzoek (STRAFPROCESRECHT) ................................................................... 51
9.1 Kader ..................................................................................................................................... 51
9.2 Vooraf .................................................................................................................................... 52
9.3 Onderzoek ............................................................................................................................. 53
9.3.1 Opsporingsonderzoek ................................................................................................... 54
9.3.2 Opsporingsonderzoek: het mini-onderzoek .................................................................. 57
9.3.3 Gerechtelijk onderzoek ................................................................................................. 57
9.4 Onderzoekshandelingen → zie oefeningen + oplossingen .................................................. 60
9.5 Vrijheidsberoving en de wet op de voorlopige hechtenis..................................................... 60
9.5.1 Arrestatie ....................................................................................................................... 61
