Hoorcolleges week 1 tm 3 Strafprocesrecht

Week 1
Strafrecht; hoe zat het ook alweer?
 Materieel strafrecht en formeel strafrecht
 Materieel strafrecht
- Strafbaar feit: gedraging/delictsomschrijving/wederrechtelijk/schuld
o Artikel 350 Sv!
- Legaliteitsbeginsel: art. 1 Sr
- Delictsomschrijvingen: misdrijf of overtreding
- Objectieve en subjectieve bestanddelen (opzet, culpa)
- Deelnemingsvormen
- Poging/voorbereiding
- Strafuitsluitingsgronden
- Sancties: straffen en maatregelen
 Formeel strafrecht (strafprocesrecht)
- Instrumentarium en procedure voor het beantwoorden van de vragen van 348/350
Sv

Recapitulatie: aard en doel van strafprocesrecht
Wat is strafprocesrecht (ook wel: formeel strafrecht)?
 Bepaalt hoe en door wie wordt onderzocht of strafbare feiten zijn begaan of worden
beraamd of gepleegd en door wie en naar welke maatstaven daarover en over de
daaraan te verbinden strafrechtelijke sancties wordt beslist.
 Verschil met burgerlijk procesrecht en bestuursprocesrecht

Waartoe bestaat strafvordering?
 Hoofddoel van het strafproces is de juiste toepassing van het materiële strafrecht op
daders mogelijk te maken
- En aldus bevorderen dat schuldigen worden vervolgd en gestraft en voorkomen dat
dit met onschuldigen gebeurt  waarheidsvinding
 Het strafprocesrecht normeert de schakel tussen het strafbare feit en de op te leggen
sanctie
 Uitgangspunt is beslissen door rechter: strafprocesrecht is gericht op verkrijgen
rechterlijke beslissing.
 Echter: buitengerechtelijke afdoening

Aard en doel van het strafprocesrecht
Autonome plaats en functie
 Het strafprocesrecht stelt (doelgebonden) eisen aan de (wijze van) opsporing, vervolging
en berechting
 De normen die aan de overheid worden gesteld, beogen rechtsbescherming tegen de
overheid te garanderen

Nevendoelen van het strafproces
 Speciale en generale preventie
 Voorkomen van eigenrichting
 Kanaliseren van maatschappelijke onrust
 Genoegdoening aan het slachtoffer

, Dit alles te realiseren vooral door procedurele rechtvaardigheid en demonstratiefunctie

Bronnen van strafprocesrecht
Het Wetboek van Strafvordering (WvSv)
- Zes boeken
- Iwtr. 1926
- Honderden wijzigingen en aanvullingen
- Modernisering Wetboek van Strafvordering
- https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/nieuwe-wetboek-van-strafvordering

Bijzondere wetten
- Politiewet 2012
- Opiumwet
- Wet wapens en munitie
- Wegenverkeerswet 1994
- Wet economische delicten
- Etc.

Internationale rechtsinstrumenten
- Mensenrechtenverdragen: EVRM
- Recht van de Europese Unie: Richtlijnen, Grondrechtenhandvest

Lagere wetgeving en beleidsregels
- Bijvoorbeeld: Besluit middelenonderzoek bij geweldplegers

Jurisprudentie

Ongeschreven recht  Beginselen van een goede procesorde

Wetboek van Strafvordering
 Sinds 1926
 Ingedeeld in 6 boeken
 Inmiddels verouderd en bovendien door vele wijzigingen en aanvullingen niet meer goed
hanteerbaar
 Project ‘Modernisering Wetboek van Strafvordering’
- https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/modernisering-wetboek-van-
strafvordering
- Project van lange adem

Structuur van strafproces
Vooronderzoek (132 Sv):
 Verkennend onderzoek (126gg-126ii)
 Opsporingsonderzoek (definitie: 132a)
 Onderzoekshandelingen door R-C (181-238)
 Strafrechtelijk financieel onderzoek (126-126fa)

‘Getemperd inquisitoir’

,  Verzamelen bewijsmateriaal
 Voorbereiden vervolgingsbeslissing
 Verschillende vormen

1. Vooronderzoek (132 Sv):
(Sv boek II, titels I-V en boek I, titels IV-Vf)
opsporingsonderzoek (art. 132a Sv)

2. Vervolgingsbeslissing:
Dagvaarding, sepot of buitengerechtelijke afdoening
(opportuniteitsbeginsel: OM poortwachter tot rechter)

3. Eindonderzoek (Boek II Sv, titels VI-VIII)
Eerste aanleg (Kanton, PR, MK) (268-366a Sv)
Hoger beroep (Boek III, art. 404 e.v. Sv)
Cassatie (Boek III, art. 427 e.v. Sv)

Eindonderzoek
‘Gematigd accusatoir’
 Relatief belang
- Sepots en strafbeschikkingen (opportuniteitsbeginsel – week 3)
- Zitting is vooral ‘bespreking’ van dossier (‘verificatievergadering’).
In veel gevallen n.v.t. vanwege buitengerechtelijke afdoening

Uitgangspunten en beginselen, o.a.
 Strafvorderlijk legaliteitsbeginsel (deze week en week 3)
 Opportuniteitsbeginsel (deze week)
 Waarborgen positie verdediging (verdachte en raadsman)
- Gematigd accusatoir karakter (arrest Bloedproef II)
- Verdedigingsrechten (art. 6 EVRM; Handvest en richtlijnen EU: week 2)
o Rechtsbijstand, vertaling, equality of arms: interne openbaarheid, tegenonderzoek
 Onschuldpresumptie
 Beginselen van een goede procesorde
- Proportionaliteit en subsidiariteit
- Geweldsmonopolie politie
 Onafhankelijke en onpartijdige rechter
- Externe openbaarheid

Recapitulatie - begin van een strafzaak: vooronderzoek en vervolgingsbeslissing
Strafbaar feit komt ter kennis van politie/justitie
 Door aangifte
 Door (anonieme) meldingen van burgers
- HR Aanslag Hoog Catharijne
 Door toevallige eigen waarneming politie
 Door gericht (opsporings)onderzoek
 Bij uitoefenen van (controle)bevoegdheden
 Door inseinen door andere overheidsorganen, zoals toezichthouders