Samenvatting Preventie voor kinderen en jongeren

PREVENTIE: KINDEREN EN
JONGEREN

, Deel 1: inleiding over preventie
Wat is preventie?

- Preventie = we gaan proberen te vermijden dat problemen ontstaan of verergeren.
o Bv. Tanden goed poesten op jonge leeftijd zorgt ervoor dat men op oudere leeftijd weinig
tandproblemen zal krijgen.
- Ontstaan in de loop van de 19e eeuw toen bepaalde artsen de bron van besmettelijke ziekten
begonnen op te sporen.
- Preventie heeft zijn wortels in de geneeskunde.
o Vooral lichamelijke ziekten
o Later: psychische stoornissen
- Epidemiologie is hierbij belangrijk:
o Epidemiologie = studie frequentie van voorkomen en verspreiding van ziekten en
stoornissen in populatie
- Doel preventie = zo laag mogelijke prevalentie van ziekten en stoornissen in populatie
o Bv. Door een ingreep had iemand de ziekte onder controle (bv. een waterbron die
besmettelijk bleek te zijn afsluiten).


Vormen van preventie?

- Indeling van Caplan:
o Op basis van ernst van probleem:
 Primair
 Wat? Voorkómen van stoornis vooraleer symptomen optreden
 Wie? Totale populatie
 bv. we willen dat er in de samenleving zo weinig mogelijk alcohol en rook
verslaving is, daarom accijnzen hierop
 bv. kind en gezin gaat op bezoek bij pas bevallen vrouwen om het gezin
steun te geven en te helpen in de opvoeding en ook om deze kinderen op te
volgen in de ontwikkeling.
 Secundair
 Wat? Voorkómen van verdere ontwikkeling van een stoornis waarvan
eerste symptomen vertoond worden
 Wie? Groep die deze symptomen vertoont
 Bv. Jongeren die het al moeilijk hebben, hierbij gaat men preventie inzetten
zodat hierbij geen stoornis kan optreden.
 Bv. Preventie inzetten in het kleuteronderwijs bij kinderen die al agressief
zijn als kleuter om zo te voorkomen dat ze dit op volwassen leeftijd ook nog
zullen zijn.
 Tertiair
 Wat? Voorkómen van negatieve gevolgen van stoornis
 Wie? Groep die deze stoornis vertoont

,  Bv. Ervoor zorgen met preventie dat deze mensen nog kunnen gaan werken
en nog leuke dingen kunnen gaan doen.
- Kritiek op indeling van Caplan:
o Is tertiaire preventie = preventie?
o ‘Dekt’ niet volledige domein van preventie
 Initiatieven voor risicogroepen die nog geen symptomen vertonen
o Sterke nadruk op ‘ziekte’
 Gezondheid meer dan afwezigheid ziekte
 Doel = ‘ziektevrij’ leven?
 Vereist betrouwbare diagnoses van stoornissen
 Ook kennis nodig over oorzaken/antecedenten
- Indeling US Institute of Medicine:
o Committee on the Prevention of Mental Disorders
o Stand van zaken preventieonderzoek geestelijke gezondheid (Mrazek & Haggerty, 1994)
o Preventie beperkt tot dienstverlening vóór psychische stoornis (wanneer stoornis:
remediëring)
o Indeling op basis van doelgroep:
 Universele preventie
 Wie? hele populatie, geen onderscheid volgens individueel risico
 Selectieve preventie
 Wie? Groep met verhoogd risico
 Geïndiceerde preventie
 Wie? Personen die symptomen vertonen maar nog niet (volledig)
beantwoorden aan de diagnostische criteria van de stoornis
- Kritiek op indeling US Institute of Medicine:
o Blijft uitgaan van ‘deficit’ model
 Alternatief Weisz et al. (2005): mental health intervention framework
 Wellness promotion
 Universal prevention
 Selective prevention
 Indicated prevention
 Therapeutic intervention
o 2009: Toevoeging van ‘promotion of mental health’
- Gezondheidspromotie:
o Formeel geïntroduceerd door WHO in 1986 (Ottawa charter)
o = Het proces waardoor mensen of groepen van mensen in staat gesteld worden om meer
controle te verwerven over de determinanten van hun gezondheid, en zo hun gezondheid
te verbeteren.
o Actieterreinen:
 Healthy public policy
 Supportive Environments
 Community involvement
 Individu
 Reorient Health Services
- Begrippenkader ‘in ontwikkeling’:
o Invloed van het medisch model