Deel 1
Kijken naar opvoeding door verschillende
brillen
1
,Hoofdstuk 1
Opvoeding: een breed spectrum met vele
uitdagingen
2
,1.1: Bestaat dé definitie van opvoeding?
INTRO: WAT IS OPVOEDING?
Hoe omschrijf jij voor jezelf “opvoeden” ?
Wat zeggen kinderen hierover ?
Eten geven – basisbehoefte evolueert doorheen de jaren infunctie v context– regels – ouders voeden
kind op en omgekeerd – afstand/nabijheid -
Wat zeggen pedagogen hierover ?
Enkele definities doorheen de tijd
Uit woordenboeken
grootbrengen, iemand verzorgen opdat hij groot wordt, kinderen voeden, verzorgen en normen
bijbrengen…
Langeveld
“pedagogisch ingrijpen in liefde en vertrouwen gericht op zelfverantwoordelijke zelfbepaling”
De Keyser
“opvoeding is hulp bieden ter ondersteuning van de zelfactiviteit op weg naar meerwaarde met het oog
op een zo groot mogelijke zelfstandigheid”
Hellinckx
“opvoeden is een complex fenomeen dat verweven is met vele andere aspecten van het dagelijks leven.
De kern van het opvoeden bestaat uit veelvuldige interacties tussen een kind en een opvoeder. Als een
opvoeder beschouwen we iedereen die gedurende langere tijd dag in dag uit met een kind samenleeft
en zich verantwoordelijk voelt en weet voor de ontwikkeling en de toekomst van het kind.”
Diekstra
“Opvoeding is iedere invloed die mensen, bedoeld of onbedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling van
kinderen.”
3
, WAT ZIT ER ACHTER DE OMSCRIJVINGEN (VAN OPVOEDING)?
Een eerste algemene indruk :
In functie van tijd en context (cultuur)
Klemtoon op kind en/of opvoeder en/of context
Mensenwerk : leren ? Trial en Error ?
Veel variatie mogelijk
Impliciet /intentioneel
Toekomstgerichtheid
Complementair
= aanvullend, ! als opv ruimte creëren v zelfstandigheid, niet overnemen of loslaten, zoeken naar
gepaste afst/nabijh in ontw
Vb. kind leren lopen eerst 2handen, dan vinger, kind beslist zelf naar waar het wandelt
Circulair
Vb. kind zeurt snoepje nee kind weent geven snoep kind stopt met wenen papa blij kind
heeft geleerd? kind snoepje …
Een toepassing op één omschrijving van Diekstra
“Opvoeding is iedere invloed die mensen, bedoeld of onbedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling van
kinderen.”
Iedere def vertrekt vanuit bep aannames, een standpuntelijkheid
11 spanningsvelden
1. Bedoeld versus onbedoeld
Bedoeld: vb.: samen met kind eten bedoeld leren kind eet zelf ook mee
Onbedoeld : vb.: tafel dekken onbedoeld leren samen eten
2. Vanuit buikgevoel versus aangeleerde kennis
“Opvoeden moet je leren” versus “opvoeden hoef je niet te leren”
(met gevaar voor parental selfefficacy)
= bij sommige ouders merken we dat ze ervan overtuigt zijn dat opv je niet moet leren, zo
zelfverzekerd van eigen opv gedrag
3. Vanuit ervaringsdeskundigheid versus theoretische deskundigheid
Vb. studiebegl aan iemand die ouder is met kinderen “heb jij kinderen? Neen., ik kan niet na
het eten beginnen, pas om 11u na ze in bed gestoken zijn.
4. Opvoeden gebeurt door ouders versus coproductie (‘it takes a village …’)
Vb.: leider op kamp grenzen leren verleggen in andere cont
5. Opvoeden vanuit : stimuleren versus disciplineren als uitgangspunt
Stimuleren ondersteunen vanuit zelfst
Vb.: discusie over ped tik
4
Kijken naar opvoeding door verschillende
brillen
1
,Hoofdstuk 1
Opvoeding: een breed spectrum met vele
uitdagingen
2
,1.1: Bestaat dé definitie van opvoeding?
INTRO: WAT IS OPVOEDING?
Hoe omschrijf jij voor jezelf “opvoeden” ?
Wat zeggen kinderen hierover ?
Eten geven – basisbehoefte evolueert doorheen de jaren infunctie v context– regels – ouders voeden
kind op en omgekeerd – afstand/nabijheid -
Wat zeggen pedagogen hierover ?
Enkele definities doorheen de tijd
Uit woordenboeken
grootbrengen, iemand verzorgen opdat hij groot wordt, kinderen voeden, verzorgen en normen
bijbrengen…
Langeveld
“pedagogisch ingrijpen in liefde en vertrouwen gericht op zelfverantwoordelijke zelfbepaling”
De Keyser
“opvoeding is hulp bieden ter ondersteuning van de zelfactiviteit op weg naar meerwaarde met het oog
op een zo groot mogelijke zelfstandigheid”
Hellinckx
“opvoeden is een complex fenomeen dat verweven is met vele andere aspecten van het dagelijks leven.
De kern van het opvoeden bestaat uit veelvuldige interacties tussen een kind en een opvoeder. Als een
opvoeder beschouwen we iedereen die gedurende langere tijd dag in dag uit met een kind samenleeft
en zich verantwoordelijk voelt en weet voor de ontwikkeling en de toekomst van het kind.”
Diekstra
“Opvoeding is iedere invloed die mensen, bedoeld of onbedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling van
kinderen.”
3
, WAT ZIT ER ACHTER DE OMSCRIJVINGEN (VAN OPVOEDING)?
Een eerste algemene indruk :
In functie van tijd en context (cultuur)
Klemtoon op kind en/of opvoeder en/of context
Mensenwerk : leren ? Trial en Error ?
Veel variatie mogelijk
Impliciet /intentioneel
Toekomstgerichtheid
Complementair
= aanvullend, ! als opv ruimte creëren v zelfstandigheid, niet overnemen of loslaten, zoeken naar
gepaste afst/nabijh in ontw
Vb. kind leren lopen eerst 2handen, dan vinger, kind beslist zelf naar waar het wandelt
Circulair
Vb. kind zeurt snoepje nee kind weent geven snoep kind stopt met wenen papa blij kind
heeft geleerd? kind snoepje …
Een toepassing op één omschrijving van Diekstra
“Opvoeding is iedere invloed die mensen, bedoeld of onbedoeld, uitoefenen op de ontwikkeling van
kinderen.”
Iedere def vertrekt vanuit bep aannames, een standpuntelijkheid
11 spanningsvelden
1. Bedoeld versus onbedoeld
Bedoeld: vb.: samen met kind eten bedoeld leren kind eet zelf ook mee
Onbedoeld : vb.: tafel dekken onbedoeld leren samen eten
2. Vanuit buikgevoel versus aangeleerde kennis
“Opvoeden moet je leren” versus “opvoeden hoef je niet te leren”
(met gevaar voor parental selfefficacy)
= bij sommige ouders merken we dat ze ervan overtuigt zijn dat opv je niet moet leren, zo
zelfverzekerd van eigen opv gedrag
3. Vanuit ervaringsdeskundigheid versus theoretische deskundigheid
Vb. studiebegl aan iemand die ouder is met kinderen “heb jij kinderen? Neen., ik kan niet na
het eten beginnen, pas om 11u na ze in bed gestoken zijn.
4. Opvoeden gebeurt door ouders versus coproductie (‘it takes a village …’)
Vb.: leider op kamp grenzen leren verleggen in andere cont
5. Opvoeden vanuit : stimuleren versus disciplineren als uitgangspunt
Stimuleren ondersteunen vanuit zelfst
Vb.: discusie over ped tik
4
