samenvatting van zorgthema 4 medicatie invasieve handelingen:diabetes

Diabetes (mellitus)
Wat is diabetes?
Chronische auto-immuunziekte met als kenmerk hyperglycemie dat wordt veroorzaakt door verminderde
insulineproductie/insulineresistentie.

Wat zijn de typen diabetes?
 Type 1 insuline afhankelijke diabetes:
o Diabetes vernietigt bètacellen in pancreas waardoor er geen/onvoldoende insuline wordt geproduceerd.
o De oorzaak is niet gekend = idiopathisch.
o Diabetes type 1 dat ook door auto-immuniteit op latere leeftijd ontstaat.
o Functie van bètacellen neemt langzaam af = latent auto-immune diabetes in adults (LADA).
o Oorzaken kunnen erfelijke factoren zijn maar ook omgevingsfactoren zoals virussen, voeding,...
o Symptomen zijn polyurie, polydipsie, moe, gewichtsverlies.
o Ontstaat meestal op jonge leeftijd (<40j).
o Risico op ketoacidose
 Type 2 niet-insuline afhankelijke diabetes:
o Wordt veroorzaakt door insulineresistentie en – of verminderde productie van insuline door bètacellen.
o Oorzaken kunnen zijn erfelijkheid, leeftijd en een ongezonde levensstijl.
o Symptomen: slecht genezende wonden, verminderd gezichtsvermogen, terugkomen infecties, vermoeidheid,...
o Ontstaat meestal op latere leeftijd >40jaar.
 Zwangerschapsdiabetes

Wat zijn de verschillende soorten behandelingen voor diabetes?
 Glycemiemeting: Dagelijkse glycemiemeting geeft inzicht op glycemiewaarden waardoor je de hoeveelheid toe
te dienen insuline kan aanpassen.
 Bloedsuikerverlagende middelen:
o Patiënten met diabetes type 2 worden allereerst behandeld door het aanpassen van hun levensstijl +
eventueel orale antidiabetica of insuline (maar komt niet vaak voor).
o De bloedsuikerverlagende medicatie kan men onderverdelen in 2 groepen:
 Medicatie die werking v/d endogene insuline bevordert (Vb.: Glucophage®, Metformax®).
 Medicatie die productie v/d endogene insuline bevordert (Vb.: Uni Diamicron®, Novonorm®).
o Belangrijk bij het toedienen is het respecteren v/h tijdstip van toediening  bijsluiter.
o Voor patiënten diabetes type 2 bestaat er ook SC medicatie productie endogene insuline bevorderen
en patiënt zal sneller verzadigingsgevoel hebben Vb.: Victoza®, Byetta®, Trulicity®.
 Verandering van levensstijl:
o Voeding (zie voeding)
o Lichaamsbeweging:
 Verlaging van de glycemie.
 Verminderd risico op overgewicht.
 Preventie van chronische complicaties.
 Diabeteseducatie (op VS van huisarts):
Een diabeteseducator kan een vpk, diëtiste, podoloog of kinesist zijn. Diabeteseducatie is steeds verplicht bij:
o Start van insulinetherapie of orale antidiabetica.
o Bij de overgang van 1 naar meerdere injecties insuline.
o Bij onvoldoende metabole controle (HbA1c > 7,5%).

Wat zijn de algemene gylcemie waarden?
 Normaal  70-100mg/dl
 Hypo  <60-70mg/dl
 Hyper <180mg/dl

, Wat zijn enkele acute complicaties?
1. Hypoglycemie:
 Oorzaken:
o Overdosis insuline of orale antidiabetica.
o Te laat, niet of te weinig eten na insuline inspuiting.
o Foute injectietechniek.
o Teveel fysieke inspanning of sport.
o Verandering van leefgewoonten (vb.: vakantie).
o Alcohol gebruik na insuline toediening, vooral bij verminderde voedselinname.
o Stress, emotie
 Symptomen:
o Zweten
o Beven
o Hartkloppingen
o Angst
o Honger
o Bleekheid
 Neuroglycopenische symptomen: treden op wanneer de eerste alarmtekens niet worden herkend en de
glycemie verder daalt  glucosetekort in hersenen.
o Mild:
 Wazig/dubbel zien
 Duizeligheid
 Hoofdpijn
 Moeheid
o Verder gevorderd stadium:
 Verwardheid + gestoord denken
 Verminderde concentratie
 Prikkelbaarheid + wisselend humeur
 Persoon lijkt dronken
o Ernstig:
 Gestoorde coördinatie
 Verminderd bewustzijn
 Parese
 Epileptisch insult
 Hypoglycemisch coma
 Wat te doen?:
o Hypoclycemie corrigeren:
 Eerst glycemie controleren.
 Arts verwittigen en voorschrift volgen.
o Bewuste patiënt:
 Onmiddellijk oraal snel resorbeerbare koolhydraten laten innemen (druivensuiker, frisdrank,...).
Observeer patiënt en controleer opnieuw de glycemie na 10 minuten.
 Na 10 min symptomen nog steeds aanwezig? glycemie meten  < 60 mg/dl?  2de portie snel
resorbeerbare koolhydraten laten innemen. Na 10 minuten meet je opnieuw de glycemie.
 Pas als symptomen verminderen en glycemie > 60 mg/dl: Extra inname van traagwerkende
koolhydraatwaarde (= boterham) wanneer hypoglycemie zich voordoet meer dan 1u verwijderd
v/d volgende maaltijd. De volgende maaltijd wordt genomen op het gewone uur.
 Na 30 min meet je opnieuw de glycemie.
o Onbewuste patiënt:
 Niets oraal toedienen
 IV glucose in bolus toedienen Of GlucaGen® Hypokit IM of SC inspuiten in bil of dij. (Dosis: 1mg)