100% tevredenheidsgarantie Direct beschikbaar na je betaling Lees online óf als PDF Geen vaste maandelijkse kosten 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Sociologie (1300PSWSOC) - Walter Weyns

Beoordeling
-
Verkocht
4
Pagina's
75
Geüpload op
03-01-2023
Geschreven in
2022/2023

Samenvatting (2022/2023) van slides en handboek. Met neutrale kleuren dus als je het afdrukt kan je het zelf nog vorm geven door te markeren of onderlijnen etc. Veel succes! Als er iets onduidelijk is dan mag je altijd een bericht sturen. P.S laatste bladzijde zijn 3 examenvragen. (17/20!!!)

Meer zien Lees minder













Oeps! We kunnen je document nu niet laden. Probeer het nog eens of neem contact op met support.

Documentinformatie

Geüpload op
3 januari 2023
Aantal pagina's
75
Geschreven in
2022/2023
Type
Samenvatting

Voorbeeld van de inhoud

Sociologie – inhoudstafel
1 Sociologische verbeelding........................................................................................................................... 4
1.1 Sociologische bewustzijn is recent.................................................................................................................4
1.2 Sociologische verbeelding ontstond in crisistijden.........................................................................................4
1.3 De twee revoluties – The great transformation.............................................................................................5
1.4 Het sociaal probleem als bron van de sociologische benadering..................................................................6
1.5 Wright Mills over sociologische verbeelding – kracht (visie).........................................................................7
1.6 Twee voorbeelden van sociologische verbeelding: Comte & Spencer...........................................................7

2 Cultuur & Maatschappij............................................................................................................................ 11
2.1 Begrip cultuur...............................................................................................................................................11
2.2 Menselijke soort & co-evolutie.....................................................................................................................11
2.2.1 Evolutie.................................................................................................................................................11
2.2.2 Instincten..............................................................................................................................................12
2.3 Sociale instituties..........................................................................................................................................13
2.4 Culturele diversiteit......................................................................................................................................13
2.5 Culturele identiteit & etnocentrisme............................................................................................................13
2.6 Culturele universalia.....................................................................................................................................14
2.7 Contact tussen culturen...............................................................................................................................15

3 Socialisatie................................................................................................................................................ 16
3.1 De mens als sociaal wezen...........................................................................................................................16
3.2 Opvoedingspatronen....................................................................................................................................16
3.3 De vroege ontwikkeling van kind.................................................................................................................17
3.4 Theorieën over ontwikkeling kind................................................................................................................18
3.5 Socialiserende instituties..............................................................................................................................19
3.6 Secundaire socialisatie.................................................................................................................................21
3.7 Hersocialisatie & totale instituties...............................................................................................................21
3.8 Levensloop....................................................................................................................................................22
3.9 Overgangsrituelen........................................................................................................................................23
3.10 Sociale controle..........................................................................................................................................24

4 Sociale interactie....................................................................................................................................... 26
4.1 Samenleving als interactie...........................................................................................................................26
4.2 Garfinkels ‘breaching experiment’...............................................................................................................26
4.3 Conversatie-analyse en dramaturgie Goffman............................................................................................27
4.4 Sociale rol en de dubbele contingentie van sociale interacties....................................................................30
4.5 Afhankelijkheidsrelaties en perverse effecten..............................................................................................31

5 Groepen & Organisaties............................................................................................................................ 32
5.1 Soorten vereniging.......................................................................................................................................32


1

, 5.2 Bureaucratie: Weber....................................................................................................................................35

6 Stratificatie & sociale klasse...................................................................................................................... 38
6.1 Systemen van sociale stratificatie................................................................................................................38
6.2 Theorieën over sociale stratificatie..............................................................................................................40
6.2.1 Klassentheorie van Marx......................................................................................................................40
6.2.2 Max Weber over klasse, status en partij..............................................................................................41
6.2.3 Klassentheorie Erik Olin Wright............................................................................................................42
6.2.4 Frank Parkin sociale uitsluiting.............................................................................................................42
6.2.5 Functionalistische benadering (Davis en More)...................................................................................43
6.3 Klassen in Westerse maatschappijen...........................................................................................................43
6.4 Het veranderende klassensysteem...............................................................................................................46

7 Deviantie & Criminaliteit........................................................................................................................... 48
7.1 Deviantie......................................................................................................................................................48
7.2 Verandering in wijze bestraffing..................................................................................................................49
7.3 Sociogenese van gevangenis........................................................................................................................49
7.4 Biologische & psychologische theoriëen crimineel gedrag..........................................................................51
7.5 Maatschappij & misdaad : sociologische theorieën....................................................................................52
7.6 Gevangenissen & straffen............................................................................................................................54

8 Gender & Seksualiteit................................................................................................................................ 56
8.1 Seks, gender & biologie................................................................................................................................56
8.2 Freud over ontwikkeling van gender............................................................................................................58
8.3 Patriarchaat & productie: dominantie mannen...........................................................................................59

9 Verwantschap, huwelijk & gezin................................................................................................................ 61
9.1 Gezin & huwelijk...........................................................................................................................................61
9.2 Oorsprong gezin – sociobiologische benadering..........................................................................................62
9.3 Gezin en huwelijk Europese geschiedenis....................................................................................................63
9.4 Parsons verband tussen nucleair gezin en industrialisatie..........................................................................64
9.5 Echtscheiding in Westen..............................................................................................................................65

10 Etniciteit................................................................................................................................................. 66
10.1 Burakumin..................................................................................................................................................66
10.2 Etnische groepen, minderheden, rassen in plurale maatschappijen.........................................................66
10.3 Etnische tegenstellingen, vooroordelen & discriminatie............................................................................67
10.4 Sociologische interpretaties.......................................................................................................................69

11 Arbeid & Economie................................................................................................................................. 70
11.1 Vereconomiseerde samenleving................................................................................................................70
11.1.1 Zuiver economisch handelen is modern.............................................................................................70
11.1.2 Totaalkapitalisme................................................................................................................................70
11.1.3 Kolonisering van de leefwereld – Jürgen Habermas..........................................................................71
11.2 Fabriek........................................................................................................................................................71


2

, 11.3 Arbeidsethos...............................................................................................................................................72
11.4 Arbeid en tijd..............................................................................................................................................74

12 Proefexamen 2022.................................................................................................................................. 75




3

,Sociologie – 6st

1 Sociologische verbeelding
1.1 Sociologische bewustzijn is
recent

Ontwikkeling van de wetenschap – Auguste compte

 Hiërarchie van wetenschappen
 Astronomie= oudste wetenschap (systematische waarneming sterrenhemel)
 Natuurkunde
 Biologie (Aristoteles en Hippocrates)
 Na heropbloei ME werden de wetenschappen herontdekt
 17e E: psychologie= onderzoek innerlijke van mens
 18e E: sociologie= innerlijk menswetenschap en sociale voorwaarden onderzoeken
 Verklaring: gemakkelijker om verafgelegen zaken wetenschappelijk te benaderen dan zaken
dicht bij ons

1.2 Sociologische verbeelding ontstond in crisistijden

Tijdperk van de sociologie

Bewustwording afhankelijkheid bestaan van andere mensen (besef heeft lang op zich laten wachten)

1. Natuurlijke distantie ontbreekt

 Niet gemakkelijk zelf object van wetenschap
 Wetenschap maatschappij is moeilijk omdat de maatschappij in ons zit (in tegenstelling tot
fysische natuur)
 Bepalend voor onze identiteit
 Wij maken maatschappij en maatschappij maakt ons
 Moeilijk om objectieve, afstandelijk houding aan te nemen t.o.v. samenleving

2. Sociologie ontluistert en wekt weerstand op

 Mensen doen zich beter voor dan ze zijn
 Rationele analyse wekt weerstand opwekken
 Sociologische waarheid= waarheid waar mensen onder lijden, kwetst en projecteren lijden
soms terug op sociologen (machtigen door bevoorrechte positie)
 Sociologie is subversief (gezagsondermijnend en ontmaskerd)
 Onderzoek, vaak enkel mogelijk in democratische samenleving
 Vergelijking ontdekkingsreiziger: alledaagse leefwereld bestuderen zoals ze werkelijk in
elkaar zit
 Du Bois: eerste zwarte socioloog over ongelijkheid en racisme
 Tegelijk binnen en buiten samenleving staan
 Als zwarte er in leven maar niet behoren tot de witte gedomineerde Amerikaanse
maatschappij
 Observeren vanachter het ‘gordijn’ want hoorde er niet helemaal bij (goede
inzichten vs desoriëntatie)
 Montesquieu: voorbeeld van ontluisterende satire en sociologische verbeelding
 Belang samenleving bekijken door de ogen van vreemden –

4

,  Lettres Persanes: twee Perzen in Frankrijk vb. hoed i.p.v. tulband
 Alledaagse vanzelfsprekendheden en gewoontes zijn cultureel bepaald
 Verbanden tussen religie, wetgeving, leefomgeving, eetgewoontes van een volk

3. Sociologische bewustzijn geprikkeld door crisis

 Grote maatschappelijke veranderingen door besef van problematische maatschappij,
daarvoor werd alles als vanzelfsprekend beschouwd (18 e & 19e eeuw)

Bedenking: ieder tijdperk beschouwt zichzelf sleuteltijdperk dus oppassen om eigen tijd uit te roepen
als tijd met grote veranderingen en crisis bv. Technologie, wetenschap, multimedia (≠ altijd
verbetering)

1.3 De twee revoluties – The great transformation

Twee grote evoluties of zijn er meer?

1. Van landbouw naar industrie: opkomst industrialisering

 Jagen naar landbouw = neolithische revolutie
 Vestigen van jagers (vb. akkers bewerken en kleinvee telen) i.p.v. nomadische levenswijzen
 Ontstaan eigendom  °steden en dorpen  nood aan nieuwe sociale organisatie: complexe
arbeidsdeling, rechtsregels en bestuur  meer omvattende sociale verbanden  °staten
 Proces van geleidelijke verandering, duizenden jaren geduurd
 Tijdperk van massale sociale transformaties waarvan men de oorzaken brengt onder ‘The
great Transformation’ – Polanyi

2. Franse revolutie

 Politieke omwenteling (1789-1794)
 Revolutionaire vernieuwing bv. afschaffing feodaliteit, Verklaring van de Rechten van de
Mens en Burger
 Volk aan de macht in Fr
 Revolutie is symbool voor politieke modernisering en democratisering
 Voor het eerst werd sociale orde verworpen voor nieuwe belangen vb. vrijheid, gelijkheid en
broederlijkheid
 Idealen werken nu nog door

3. Industriële revolutie

 Toepassing op grote schaal van technische innovaties in 19 e eeuw (stoomkracht in de
productie en in het transport)
 Steeds meer uitvindingen die productie enorm deden stijgen
 Betere handel
 Trotse ambachtswerk tegen fabrieken
 Productieverhoudingen werden onpersoonlijker
 Vijandelijke houding tussen werkgever en arbeider (slechte werkomstandigheden en
loon)
 Sociale vraagstuk in 19e eeuw: hoe konden sociale klasse vredig samenleven?




5

, Industrialisering en democratisering: verandering op het gebied van techniek, verkeer, handel, recht,
wetenschap, verstedelijking, … Ging gepaard met eeuwenoude tradities die verdwijnen.

Sociologie probeert het samenspel van veranderingen te begrijpen in het licht van de toegenomen
menselijke interdependentie. Belangrijk is dat de samenleving bewust georganiseerd werd.
NEOLITISCHE REVOLUTIE INDUSTRIELE REVOLUTIE

clan- landbouw- industriële clan- landbouw- industriële
maatschappij maatschappij maatschappij
maatschappij maatschappij maatschappij
economie overlevings- begin geldeconomie; kapitalisme;
politiek stam landbouwstaat democratische staat economie verhandeling zeldzame verhandeling alle
(specerijen…) en soorten goederen
autoriteit charismatisch; traditioneel; rationeel-legaal; primaire goederen (graan)
(de klassieke termen van Max Weber)

gezag gebaseerd op gebaseerd op gebaseerd op regels
recht gewoonterecht; gewoonterecht; burgerlijk recht;
charisma) afstamming en procedures charterrecht; grondwetten
strafrecht burgerlijk recht
techniek aanpassing aan de domesticatie van de beheersing
natuur natuur van de natuur wereld- animistisch; magisch; filosofisch-godsdienstig; wetenschappelijk;
beeld mythisch; mondelinge & multimediaal;
wonen nomadisch sedentair: dorp megalopolis mondelinge traditie schriftelijke traditie wetenschap
en stad



Vroegere samenlevingen zoals landbouw en clansamenlevingen waren onderhevig aan natuur,
hadden een traditioneel leven, herhaalde hun voorouders, hadden minder een eigen individuele
identiteit en waren ook niet doelbewust bezig met de inrichting van de maatschappij.

Later besef dat maatschappij geen vanzelfsprekend gegeven is, voor het eerst moesten mensen hun
samenleving proberen te begrijpen om haar te kunnen organiseren (savoir pour pouvoir – A. Comte).

Zo kwam de vraag: wat is een maatschappij?

De sociologische verbeelding begint met het besef dat de maatschappij bestaat en verandert, en dat
men die veranderingen enkel kan verklaren door de eigenschappen van het menselijk samenleven.

1.4 Het sociaal probleem als bron van de sociologische
benadering

Aan de basis van sociologische benadering ligt een sociaal probleem vb. druggebruik

Sociaal probleem

 Afhankelijk van aantal factoren
 Definiëren is niet vanzelfsprekend
 Uitkomst van sociale definiëring door individuen en groepen
 Voorwaarden
 Objectieve feiten (vb. er zijn druggebruikers)
 Subjectief aspect: mensen moeten het als problematisch ervaren (vb. ondergeschikte
rol vs discriminatie vrouw)
 Collectief aspect: door een groep als problematisch ervaren toestanden wat verschilt
van groep tot groep (vb. druggebruik vs verhandelen van drugs)
 Oplosbaarheid
 Sociale problemen mogen niet gelijkgesteld worden met door de overheid als
problematisch gedefinieerde toestanden

6

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
lottedietvorst2000 Universiteit Antwerpen
Bekijk profiel
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
26
Lid sinds
3 jaar
Aantal volgers
14
Documenten
6
Laatst verkocht
10 uur geleden

5,0

2 beoordelingen

5
2
4
0
3
0
2
0
1
0

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Veelgestelde vragen