DEEL 1:
RELATIEVERMOGENS-
RECHT
1
,Inleiding
Relatievermogensrecht omvat het huwelijksvermogensrecht en het
samenwoningsvermogensrecht
We maken dus een fundamenteel onderscheid tussen het burgerlijk huwelijk en het
samenwonen
Wettelijk samenwonenden: je gaat naar de gemeente en wordt ingeschreven in het register
Feitelijk samenwonenden: je deelt een huishouden en hebt een intieme relatie (=
levensgemeenschap), maar je staat niet samen ingeschreven in het register
Het HVR biedt bescherming terwijl het samenwoningsrecht nauwelijks enige bescherming
biedt voor partners, zeker na de ontbinding van de relatie (samenwoners moeten de
bescherming zelf inbouwen)
Indeling cursus:
2
, TITEL 1:
HUWELIJKSVERMOGENSRECHT
(HVR)
Huwelijksvermogensrecht: regelt de vermogensrechtelijke aanspraken tussen gehuwden,
zowel tussen de echtgenoten als tegenover derden, tijdens het huwelijk als bij de ontbinding
Het is een lex specialis, dit wil zeggen:
a) Ze primeert boven andere wetgeving
b) Pas als het HVR niets voorziet, is gemeen recht van toepassing (verbintenissen- en
contractenrecht)
c) Het HVR wijkt voor vele aspecten af van het gemeen recht
HOOFDSTUK 1: HET PRIMAIR STELSEL
Primair stelsel: regelt de minimale rechten en verplichtingen van echtgenoten zowel tussen
hen onderling als in verhouding tot derden
art. 212 OBW – 224 OBW
Kenmerken van het primair stelsel:
Minimum minimorum: wetgever laat niet toe dat echtgenoten afwijken van de
rechten en verplichtingen van het huwelijkscontract (= onmogelijk)
Eenvormig en dwingend: niet van openbare orde
Wederkerige verplichtingen op grond van de wet: gevolg is dat echtgenoten deze
moeten naleven (het is niet omdat de ene echtgenoot er zich niet aan houdt, dat de
andere echtgenoot het recht heeft om de eigen verplichtingen op te schorten
Op wie is het primaire stelsel van toepassing?
- alle gehuwden door het enkele feit van het huwelijk
Voor hoelang?
- gedurende de hele duur van het huwelijk
- ook tijdens feitelijke scheiding
- ook tijdens de echtscheidingsprocedure
bv. er is de hulp- en bijdrageverplichting
Piet en Mieke zijn gehuwd. Piet werkt voltijds – Mieke werkt deeltijds.
De bijdrageplicht kan
- in geld (bv. via de inkomsten uit het werk)
- in natura, bv. Mieke zorgt voor gezin en kinderen.
Mieke en Piet besluiten uit de echt te scheiden.
Mieke en de kinderen blijven in de woning. Piet verlaat de gezinswoning.
Tijdens de ES-procedure geldt de verplichting tot bijdrage ook !
maar dan is voor Piet de hulp- en bijdrageplicht niet in natura want hij leeft er niet bij maar
wordt deze in geld omgevormd.
3
, Krachtlijnen: GAS
Het primair huwelijksrecht is opgebouwd rond 3 krachtlijnen:
- G: gelijkheid van de echtgenoten
- A: behoud van autonomie van elk der echtgenoten
- S: minimale solidariteit tussen de echtgenoten – bescherming gezinsbelang
Krachtlijn 1: gelijkheid van de echtgenoten
Elk identiek dezelfde rechten en verplichtingen
- tot in 1976 had een vrouw niet dezelfde rechten als een man
- celibaatsclausule in vroegere arbeidscontracten
Elk handelsbekwaam (principe)
bv. elke echtgenoot bekwaam om een bankrekening te openen
MAAR gehuwden kunnen niet alles alleen doen
soms kan de ene iets niet doen zonder de andere
bv. Bart en Mieke zijn gehuwd. Bart is de eigenaar van de gezinswoning. Zonder de
instemming van Mieke kan Bart echter niet verkopen, ook al is hij de eigenaar.
Bv. Piet en Mieke zijn gehuwd. Piet houdt niet van bankzaken. Hij wil aan Mieke een
onherroepelijke volmacht geven.
Stap 1 : Kan Piet een volmacht geven ?
- Ja (art. 219,2°de lid BW) -
Stap 2 : Kan een onherroepelijke volmacht ?
- Nee, dat kan niet
Waarom niet ?
- Omdat de onherroepelijkheid van de volmacht die principiële handelingsbekwaamheid van
Piet en gelijkheid tussen echtgenoten (= 1 van de krachtlijnen van het huwelijk) zou
beperken.
We vergelijken dit artikel met het ‘gemeen recht’ (= art. 2004 BW – lex generalis)
• Art. 219, 2de lid BW “Die lastgeving kan te allen tijde worden herroepen.”
• Art. 2004 BW ‘De lastgever kan zijn volmacht herroepen wanneer hem zulks
goeddunkt..’
= Gelijkluidende bepalingen
MAAR wat is het verschil ?
- ! ART. 219 = MOGELIJKHEID TOT HERROEPING = DWINGEND dus
ECHTGENOTEN kunnen er niet van afwijken.
- Art. 2004 BW (van toepassing op volmachten tussen niet-echtgenoten, tussen anderen)
basisprincipe : men kan herroepen maar men kan afwijken door te bepalen dat de volmacht
onherroepelijk is..
Krachtlijn 2: autonomie van elkeen
= behoud van de zelfstandigheid
Deze krachtlijn kent 3 facetten: vrijheid van beroepsuitoefening, inning en besteding van de
inkomsten, en opening bankrekening of kluis huren
4
RELATIEVERMOGENS-
RECHT
1
,Inleiding
Relatievermogensrecht omvat het huwelijksvermogensrecht en het
samenwoningsvermogensrecht
We maken dus een fundamenteel onderscheid tussen het burgerlijk huwelijk en het
samenwonen
Wettelijk samenwonenden: je gaat naar de gemeente en wordt ingeschreven in het register
Feitelijk samenwonenden: je deelt een huishouden en hebt een intieme relatie (=
levensgemeenschap), maar je staat niet samen ingeschreven in het register
Het HVR biedt bescherming terwijl het samenwoningsrecht nauwelijks enige bescherming
biedt voor partners, zeker na de ontbinding van de relatie (samenwoners moeten de
bescherming zelf inbouwen)
Indeling cursus:
2
, TITEL 1:
HUWELIJKSVERMOGENSRECHT
(HVR)
Huwelijksvermogensrecht: regelt de vermogensrechtelijke aanspraken tussen gehuwden,
zowel tussen de echtgenoten als tegenover derden, tijdens het huwelijk als bij de ontbinding
Het is een lex specialis, dit wil zeggen:
a) Ze primeert boven andere wetgeving
b) Pas als het HVR niets voorziet, is gemeen recht van toepassing (verbintenissen- en
contractenrecht)
c) Het HVR wijkt voor vele aspecten af van het gemeen recht
HOOFDSTUK 1: HET PRIMAIR STELSEL
Primair stelsel: regelt de minimale rechten en verplichtingen van echtgenoten zowel tussen
hen onderling als in verhouding tot derden
art. 212 OBW – 224 OBW
Kenmerken van het primair stelsel:
Minimum minimorum: wetgever laat niet toe dat echtgenoten afwijken van de
rechten en verplichtingen van het huwelijkscontract (= onmogelijk)
Eenvormig en dwingend: niet van openbare orde
Wederkerige verplichtingen op grond van de wet: gevolg is dat echtgenoten deze
moeten naleven (het is niet omdat de ene echtgenoot er zich niet aan houdt, dat de
andere echtgenoot het recht heeft om de eigen verplichtingen op te schorten
Op wie is het primaire stelsel van toepassing?
- alle gehuwden door het enkele feit van het huwelijk
Voor hoelang?
- gedurende de hele duur van het huwelijk
- ook tijdens feitelijke scheiding
- ook tijdens de echtscheidingsprocedure
bv. er is de hulp- en bijdrageverplichting
Piet en Mieke zijn gehuwd. Piet werkt voltijds – Mieke werkt deeltijds.
De bijdrageplicht kan
- in geld (bv. via de inkomsten uit het werk)
- in natura, bv. Mieke zorgt voor gezin en kinderen.
Mieke en Piet besluiten uit de echt te scheiden.
Mieke en de kinderen blijven in de woning. Piet verlaat de gezinswoning.
Tijdens de ES-procedure geldt de verplichting tot bijdrage ook !
maar dan is voor Piet de hulp- en bijdrageplicht niet in natura want hij leeft er niet bij maar
wordt deze in geld omgevormd.
3
, Krachtlijnen: GAS
Het primair huwelijksrecht is opgebouwd rond 3 krachtlijnen:
- G: gelijkheid van de echtgenoten
- A: behoud van autonomie van elk der echtgenoten
- S: minimale solidariteit tussen de echtgenoten – bescherming gezinsbelang
Krachtlijn 1: gelijkheid van de echtgenoten
Elk identiek dezelfde rechten en verplichtingen
- tot in 1976 had een vrouw niet dezelfde rechten als een man
- celibaatsclausule in vroegere arbeidscontracten
Elk handelsbekwaam (principe)
bv. elke echtgenoot bekwaam om een bankrekening te openen
MAAR gehuwden kunnen niet alles alleen doen
soms kan de ene iets niet doen zonder de andere
bv. Bart en Mieke zijn gehuwd. Bart is de eigenaar van de gezinswoning. Zonder de
instemming van Mieke kan Bart echter niet verkopen, ook al is hij de eigenaar.
Bv. Piet en Mieke zijn gehuwd. Piet houdt niet van bankzaken. Hij wil aan Mieke een
onherroepelijke volmacht geven.
Stap 1 : Kan Piet een volmacht geven ?
- Ja (art. 219,2°de lid BW) -
Stap 2 : Kan een onherroepelijke volmacht ?
- Nee, dat kan niet
Waarom niet ?
- Omdat de onherroepelijkheid van de volmacht die principiële handelingsbekwaamheid van
Piet en gelijkheid tussen echtgenoten (= 1 van de krachtlijnen van het huwelijk) zou
beperken.
We vergelijken dit artikel met het ‘gemeen recht’ (= art. 2004 BW – lex generalis)
• Art. 219, 2de lid BW “Die lastgeving kan te allen tijde worden herroepen.”
• Art. 2004 BW ‘De lastgever kan zijn volmacht herroepen wanneer hem zulks
goeddunkt..’
= Gelijkluidende bepalingen
MAAR wat is het verschil ?
- ! ART. 219 = MOGELIJKHEID TOT HERROEPING = DWINGEND dus
ECHTGENOTEN kunnen er niet van afwijken.
- Art. 2004 BW (van toepassing op volmachten tussen niet-echtgenoten, tussen anderen)
basisprincipe : men kan herroepen maar men kan afwijken door te bepalen dat de volmacht
onherroepelijk is..
Krachtlijn 2: autonomie van elkeen
= behoud van de zelfstandigheid
Deze krachtlijn kent 3 facetten: vrijheid van beroepsuitoefening, inning en besteding van de
inkomsten, en opening bankrekening of kluis huren
4
