Samenvatting LP

Levenslooppyschologie



Levenslooppyschologie
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
1. Definitie
 Deelgebied binnen de psychologie
 Bestudeert de normale levensloop van de mens met al zijn typische ontwikkelingsaspecten
vanaf de conceptie tot aan de dood

2. Ontwikkeling
 Wordt op verschillende manieren gehanteerd
 Positief: verandering, evolutie, groei, toename, verbetering
-> wordt meestal gebruikt
 Negatief: achteruitgang, afbraak of regressie (terugkeren)
 Menselijke ontwikkeling kent niet altijd een gunstig verloop

3. Ontwikkelingsprincipes
3.1 Ontwikkelingsfasen
Fase:

 Geheel met een kenmerkend verloop
 Heeft eigen, specifieke mogelijkheid
 Kent eigen, specifieke risico’s of moeilijkheden

Levensfase:

 Gemiddelde vaardigheden en kennis wordt besproken
-> elke mens ontwikkelt via zijn eigen ritme
 Niet van ‘0’ naar einddoel (volwassen ontwikkelen nog)
 Fase als norm bekijken is gevaarlijk (iedereen heeft eigen tempo)

Overgang:

 Niet altijd even gemakkelijk
 Brengen onrust: zekerheden durven loslaten, nieuwe ervaringen durven aangaan, nieuwe
kansen creëren, …
-> ontwikkelingspsychologen spreken van ontwikkelingscrisis of knooppunt

De foetus/ prenatale fase -9 tot 0 maand
De baby/ zuigeling 0 tot 1 jaar
De peuter 1 tot 3 jaar
De kleuter 3 tot 6 jaar
Het lagere schoolkind 6 tot 12 jaar
De jongeren 12 tot 18 jaar
De volwassene 18 à 20 tot 60 à 65 jaar
Jong volwassenheid 20 tot 30 jaar
Midden volwassenheid 30 tot 40 à 45 jaar
Laat volwassenheid 40 à 45 tot 60 jaar
De oudere 60 à 65 jaar tot de dood
Vroege ouderdom 60 tot 70 à 75 jaar
Late ouderdom 70 à 75 tot …


1

,Levenslooppyschologie


3.2 Ontwikkelingsdomeinen
 Ontwikkeling
= verloop, proces, veranderen in bepaalde richting.
 Een kind ontwikkelt zich als eenheid
-> alle aspecten van zijn ontwikkeling hangen samen en
beïnvloeden elkaar

3.2.1 Lichamelijk 3.2.2 Cognitief 3.2.3 Sociaal-emotioneel
- lichamelijke groei - het denken - hechting
- sensorische ontwikkeling - taalontwikkeling - geweten
- motorische ontwikkeling - seksuele ontwikkeling
- identiteitsontwikkeling
 Groei van de foetus  Fantasiedenken  Gehechtheid
 Zien van kleuren  Evolutie van het  Ik-besef
 Kruipen tot lopen denken (concreet  Ontwikkeling van de
 Ontwikkeling naar abstract) wil
geslachtskenmerken  Geheugensteuntje bij  Midlifecrisis
 Lichamelijke ouderen
verouderingsverschijnselen


3.3 Ontwikkelingskenmerken
 Eigen ontwikkelingstempo
 Vaste volgorde

Gevoelige periode:

 Aanleren van aantal vaardigheden
-> Bv. taal: 0-6 jaar (daarna moeilijk om aan te leren)
 Voorwaarde: rijp/ klaar zijn om vaardigheden te leren

Onmogelijk:

 Baby van 5 maand: leren stappen, lichamelijk nog niet aan toe is
 Kleuter: aanleren hoe je de diameter van een cirkel moet berekenen, cognitief niet genoeg
ontwikkeld is
 Zindelijkheidstraining: pas wanneer de sluitspieren volgroeid zijn

Kinderen onderling verschillen in tempo
Verschillend tempo in 1 kind: kind van 4, goeie woordenschat maar nog sociaal als peuter

Omgangregel:

 Elk kind moet de nodig tijd en ruimte krijgen om op eigen tempo te ontwikkelen.
 Alert zijn voor alarmsignalen die mogelijk op ontwikkelingsstoornissen kunnen wijzen




2

,Levenslooppyschologie


4. Ontwikkelingsproblemen
Hoe sneller ze een ontwikkelingsstoornis kunnen opsporen, hoe vlugger ze kunnen starten met
aangepaste begeleiding.

4.1 Retardatie (= vertraging) 4.2 Fixatie 4.3 Regressie
Betekenisvolle vertraagde Ontwikkeling komt in één of Terugval naar een vroegere
ontwikkeling meerdere gebieden tot ontwikkelingsfase (tijdelijk of
stilstand permanent)
 1 jarig kind kan  Lichamelijke loopt  Bedplassen
zelfstandig zitten maar verder terwijl de  Duimzuigen
nog niet steunen op emotionele blijft Oorzaken:
zijn benen hangen  Nieuwe school
 3 jarig kind gebruikt  Weinig besef van eigen  Verhuizen
brabbeltaal kunnen en grenzen  Echtscheiding ouders
 6 jarig kind kan maar  Rigide vasthouden aan -> gezonde reactie op
tot 5 tellen kinderlijke crisissituatie
gedragspatronen
 Onrealistische angsten
Zegt voorlopig nog niet Na een aanvankelijk gunstig Wanneer regressie niet in
voldoende over de verloop op alle vlakken, meer in oversteenstemming is
mogelijkheden of beperkingen meestal gaat het over met de dreiging, kan het een
op termijn psychische ontwikkelings- permanente vorm aannemen:
factoren (niet verwarren met  Dementerende
verstandelijke beperking) ouderen, verworven
vaardigheden verliezen
 NAH-patiënten




3

, Levenslooppyschologie


5. Ontwikkelingsbeïnvloeding
5.1 Ontwikkelingsfactoren
Veranderingen door rijping Andere veranderingen door bewust proces
-> zonder inspanning -> leren en oefenen
 Zintuigen groeien  Lezen
 Spieren  Fietsen
 Seksuele rijping  Samenspelen
(menstruatie of zaadlozing)  Zwemmen
 Leren van een andere taal



Nature (biologische theorieën) Nurture (milieu theorieën)
Verzameling van aangeboren en erfelijke (Over)accentueerde de invloed van de
eigenschappen, deugden en vaardigheden zijn omgeving (milieu) op ontwikkeling
bij de geboorte reeds aanwezig
- Groei & rijping vanuit genetische aanleg - Milieu is cruciaal
- Geërfde eigenschappen (fauna en flora) - Focus op sociaal leren
- Identiteit = intern vastgelegd - Iedereen kan worden wat hij wil
- Ontwikkeling = rijping v/h aanwezige - Tabula rasa (onbeschreven blad*) bij de
Eindpunt: jongvolwassenheid geboorte
- Ontwikkelingsbevorderende omgeving
Eindpunt: jongvolwassenheid
 Ouders en opvoeders hebben geen  Opvoeders hebben een zeer grote
invloed op de ontwikkeling v/h kind verantwoordelijkheid
 Je legt druk op mensen
*: zonder kennis, zonder vaardigheden word je geboren en door lichamelijk, cognitief en sociaal leren
in contact met de omgeving (milieu) ontwikkelt de baby tot een volwaardige persoon

Erikson:

Gaf ook aandacht aan zelfbepaling

Nature + nurture + zelfbepaling (combinatie van)

 Vrije keuze of ego-factoren

o Richting geven aan ontwikkeling

o Omstandigheden scheppen

o Eigen doelen & keuzes

o Zelf verantwoordelijk

Belangrijke ontwikkelingsfactoren

 Biologische factoren:
o Genetische factoren:
 Leeftijdsgebonden: zintuigelijke ontwikkeling, lopen, zindelijkheid
 Individuele genetische aanleg: lichaamskenmerken, temperament,
intelligentie, …
o Ziekteprocessen
 Ontwikkeling beïnvloeden: hersenvliesontsteking, stofwisselingsziekte, …

4