Samenvatting celbiologie 2: H5

H5: ENDOMEMBRAANSYSTEEM
5.1: ER EN GOLGI APPARAAT

ENDOMEMBRAANSYSTEEM IN EUKARYOTE CELLEN

 Membraanomgeven intercellulaire compartimenten (organellen)
- ER
- Golgi
- Endosoom/ lysosoom
 Staan met elkaar in verbinding via een route -> het endomembraan systeem
(mitochondria en peroxisomen behoren niet tot dit systeem)
 Secretorische en endocytotische route
 Secretorische route
- ER -> golgi -> SV > PM (inbouw of secretie)
> Endosoom/lysosoom
 Endocytotische route
- PM -> SV -> lysosoom/endosoom (afbraak van voedingstoffen)

ENDOPLASMATISCH RETICULUM

 Algemeen
 Continu netwerk van membraanomgeven cisternae (verspreid over heel de cel)
 RER en GER
 Ruw ER (RER)
 Cotranslationele translocatie
- Eiwitten worden tijdens de translatie naar het RER overgebracht waar ze aan de
secretorische route beginnen
 Maturatie van eiwitten (glysylering, opvouwen, …)
 Kwaliteitscontrole
- ERAD -> ER associated degradation
 Glad ER (GER)
1. Ca opslagplaats
- Opslag en vrijstellen bij stimulering
- Serca pomp -> opname Ca
- Vrijstellingskanalen
- Sarcoplasmatisch reticulum (ER van spiercellen die
gespecialiseerd zijn in ca opslag)
2. Glycogeen omzetting
- Glucogeen = polymeer van glucose-6-fosfaat
- Glucose-6-fosfatase verwijderd de fosfaat groep ->
met fosfaatgroep kan glucose niet door het PM
- Vrijstelling van glucose door GLUT
3. Detoxificatie van toxines (en geneesmiddelen)
- Cytochroom P450 (CYP)
 Aanwezig in lever
 Oxideert organische moleculen (H
omzetten naar OH)
 Heemgroep (centraal Fe ion)

,  Oxidatie van eiwitten zorgt ervoor dat ze beter oplosbaar worden in water (ze
worden hydrofieler) hierdoor kunnen geneesmiddelen sneller afgevoerd worden
door de urine (halfwaardetijd daalt)
4. Biosynthese can cholesterol en steroïd hormonen
- HMG CoA reductase
 Catalyseert cruciale stap in cholesterol synthese
 Statines (geneesmiddel) inhibiteerd CoA reductase -> verlaagd cholesterol
- Cytochroom P450 (CYP)
 Conversie cholesterol tot steroïd hormone
5. Biosynthese van fosfoglyceriden
- Cytosolisch blad ER
 Vetzuren synthese
- Verplaatsing naar
 exoplasmatisch blad via flippasen
 andere membranen via vesikels

GOLGI APPARAAT

 algemeen
- tussenstation in secretorische route
 voor modificatie van eiwitten en lipiden
- opgebouwd uit cisternae
- licht dicht bij nucleus (kern)
 gepolariseerde structuur
- Cis-golgi netwerk (CNG)
 Vesikels van ER komen toe en versmelten
- Mediale cisterna
 Modificatie van eiwitten en lipiden
 Synthese van sfingolipiden
- Trans-golgi netwerk (TGN)
 Sortering in vesikels
- Elke structuur bevat zijn eigen enzymen (met enkel functie in hun deel)
 Transport doorheen golgi

, SORTEREN VAN EIWITTEN

 Cotranslationeel <-> posttranslationeel
- Cotranslationeel -> het verplaatsen gebeurd tijdens de translatie (ribosomen binden aan het
ER en ‘duwen de eiwitten als het ware in het lumen van het ER)
 Start van de secretorische route
- Posttranslationeel
 Vrije ribosomen in cytosol
 Eiwitten worden verplaatst na de translatie gaan naar kern, mitochondria of cytosol
 Sorteersignalen
- AZ sequentie in de peptideketen
 Bevat informatie voor eindbestemming

COTRANSLATIONELE IMPORT VAN EIWITTEN IN ER

 algemeen
- Sortering van:
 Secretorische eiwitten
 Laminale eiwitten van ER, Golgi en lysosoom
 Membraaneiwitten
- Mechanisme cotranslationele import in ER
 Signaalpeptide aan NH2-terminus
 Signaal recognitie pertikel (SRP) (receptor)
 Translocon (eiwitkanaal in ER)
 Binding
van
SRP-




ribosoom aan ER
- Start translatie in cytosol (1)
 Wordt hydrofobe signaalpeptide gevormd aan NH terminus
- SRP bindt aan de signaalpeptide (2)
 Translatie wordt tijdelijk onderbroken
- SRP-ribosoom complex bindt aan SRP receptor in ER-membraan (3)
 SRP receptor naast translocon
- Binding van GTP aan SRP en SRP receptor (3)
- Overdracht peptideketen naar translocon (4)
 Translocon opent
 Overdracht van peptideketen in translocon