Samenvatting Jusititieel Welzijnswerk - Deel 3 Smolders

Justitieel welzijnswerk: Deel 3 – Smolders

Straf- en strafprocesrecht

H1: inleiding

Afkortingen

• ET: elektronisch toezicht
• GW: Grondwet
• JA: Justitieassistent
• OM: Openbaar Ministerie (parket)
• PdK: Procureur des Konings
• PV: proces-verbaal
• SL: samenleving
• SO: slachtoffer
• SURB: strafuitvoeringsrechtbank
• Sv.: Wetboek van Strafvordering
• Sw.: Wetboek van Strafrecht
• VH: voorlopige hechtenis

Inleiding

Strafrecht?  Materieel strafrecht
 Formeel strafrecht (strafprocesrecht)
 Strafuitvoeringsrecht


Materieel strafrecht Strafprocesrecht Strafuitvoeringsrecht

 Misdrijven (strafbare  Procedure van  Tenuitvoerleggen
gedragingen) materieel strafrecht sancties
 Straffen  Plegen van misdrijf
 Te vinden in  uitspraak
Strafwetboek strafrechter

,Historisch- maatschappelijke situering

 Codex Hammurabi (+/- 1780 BC)
o Oog om oog, tand om tand (wel enkel bij slagen en verwondingen)
 Ontwikkeling publiek strafrecht
 Verlichting
o Legaliteitsbeginsel
 Moet op wettelijke basis zijn
o Subsidiariteitsbeginsel
 Op zo laag mogelijk niveau
o Proportionaliteitsbeginsel
 Moet in proportie zijn/ evenredig zijn
o Rechten van verdediging

Het huidige Belgische strafrecht:

 Strafwetboek: beïnvloed door Verlichting
 Wetboek van strafvordering
 1998: grote hervormingen (Dutroux)
o Wet Franchimont
 Bv. Zowel de verdachte als SO en hun nabestaanden kunnen het
strafdossier inkijken
o Octopusakkoord
 Bv. Grote politiehervorming: geïntegreerde politiedienst
gestructureerd op 2 niveaus: lokale & federale politie

Recentere en toekomstige vernieuwingen:

 Potpourri II-wet: quick wins: oa.:
o Guilty plea
 = verdachten / beklaagden die vooraf hun schuld bekennen, kunnen
strafvermindering krijgen
o Invoering van het ET als autonome straf
o Inperking nietigheid bij lichte vormgebreken

 Commissies tot hervorming van het strafrecht en van het strafprocesrecht  nieuw
Strafwetboek en Wetboek van strafvordering: fundamentelere wijzigingen
o Meer accuraatheid, coherentie en eenvoud brengen in het strafrecht
o Voor de minder ernstige strafrechtelijke inbreuken zijn de gevangenisstraf of
de vrijheidsbeperkende straf onder elektronisch toezicht niet langer de
maatstaf, maar het ultimum remedium

 Ook het nieuwe wetboek van strafuitvoering is in een finale fase van redactie en
vindt aansluiting bij het nieuwe strafwetboek

, Nieuwe strafwetboek (ingang voorzien 2025)

 Nieuwe misdrijven
o ‘Ecocide’ of het milieu ernstige en blijvende schade toebrengen op grote
schaal
o Aanzetten tot zelfdoding
o Lijkschennis
o Beschikken over een verborgen compartiment in een auto om illegale zaken
te verstoppen
o “Verheerlijken van terrorisme” (bv. Op internet)  Tot 15j GVS

 Gedeeltelijke toerekeningsvatbaarheid: een behandeling onder vrijheidsberoving
wordt voorzien die minder lang is dan de gevangenisstraf op hetzelfde niveau
 Discriminatie wordt voor alle misdrijven een verzwarende omstandigheid

8 strafniveaus:

 Niveau 1: hier komen de lichtste straffen voor
 Niveau 8: de zwaarste straffen

 Een hoger strafniveau betekent telkens een verhoging van de minimale en maximale
straffen
 Opdeling van overtredingen, wanbedrijven en misdaden wordt daarbij afgeschaft!

Waarom moeten misdrijven bestraft worden?

Sanctionering kan verschillende functies hebben
 Vergelding
 Verzoening
 Herstel
 Verbetering dader
 Afschrikking
 Beveiliging van de SL
 Resocialisatie

 SL bepaakt welke functies doorwegen obv heersende theorieën

Huidige uitdagingen in het strafrechtsysteem

 Informatisering van justitie
 Overbevolking in gevangenissen
 Net-widening
 Personeelstekorten en besparingen
 Globalisering (incl. Syriëstrijders)
 Onbegrip bij de bevolking over strafproces, strafmaat & “straffeloosheid”

Actueel: Julie van Espen