Notities ontwikkelingspsychologie deel 2
Inleiding
Ontwikkelingstaken = reeks vaardigheden en vermogens (bekwaamheden) die mensen
ontwikkelen doorheen hun levensloop
3 bronnen:
1. Lichamelijke (biologische) rijping
● oprecht staan en leren lopen, aanpassing aan seksuele rijping of menopauze
2. Individuele doelen en waarden
● keuze voor job of hobby’s, morele beslissingen
3. Culturele/maatschappelijke verwachtingen
● leren lezen, verantwoordelijkheid voor milieu en samenleving
Havinghursttheorie: brug tussen en bemiddelt tussen biologische facetten van ontwikkeling
die worden gesteund of vereist door andere mensen in leven van individu
volwassenheid wordt steeds later in
geïndustrialiseerde samenlevingen
Ontwikkeling als
- levenslang
- multidimensioneel en multidirectioneel
- plastisch
- beïnvloed door veelvoudige, interagerende krachten
* verschillende fases lopen niet altijd gelijk
1
,performantie: taken die door snelheid en nauwkeurigheid bepaald worden; perceptiesnelheid
verbale IQ: piek op 40-45 (analogieën, woordenschat)
=> zelfs in 1 domein ontwikkeling in verschillende richtingen
Plasticiteit = doorheen het leven blijven ontwikkelen en bijleren
verhouding mensen die niet-werkend zijn
tov mensen die werken stijgt
-> uitdaging voor maatschappij: financieel
onderhouden + zinvolle tijdsbesteding
2
,Interagerende krachten:
- hersenen
- cultuur: ouders die met kinderen praten, maatschappelijk
- individuele en sociale cognitie
Individuele verschillen: resilience
= vatbaarheid zich staande te houden binnen context van verandering
● bekwaamheid zich aan te passen aan uitdagingen en bedreigingen voor ontwikkeling
● veerkracht, weerstandigheid, wilskracht, herstellingsvermogen
○ ervaring beschouwen als controleerbaar
○ toewijding: interesse in dagdagelijkse activiteiten
○ uitdagingen zijn normaal en kansen om te groeien
● factoren
○ persoonlijkheidskenmerken
○ warme relatie ouders, sociale steun buiten familie
○ bronnen en kansen in samenleving
Voorbeeld: drugs
individu-afhankelijk welke jongere in zijn ontwikkeling drugs doet en blijft hangen, welke
stoppen
3
, Les 1: adolescentie - lichamelijke ontwikkeling
doelstellingen zie pp
Adolescentie: wat en wanneer?
● Overgang tussen kindertijd en volwassenheid
● Aanvang gekenmerkt door puberteit
= verschillende biologische gebeurtenissen die uiteindelijk leiden tot volwassen
lichaam en seksuele maturiteit (biologisch; niet per se emotioneel-cognitief)
Opvattingen (geschiedenis)
● Biologisch perspectief
○ puberteit = rebellie en roekeloosheid (Hall: savages)
○ biologische opschudding zorgt voor verhoogde emotionaliteit en conflit
(Rousseau: storm and stress)
○ Freud: genitale fase - bewustwording van seksuele impulsen
● Sociaal
○ sociale en culturele invloeden
○ Mead: ruime interindividuele en bepaalde interculturele verschillen
(!datafraude -> korrel zout)
● Gebalanceerd
○ zowel biologische als sociale invloeden
○ interactie hersenontwikkeling en sociaal gedrag
Ontwikkelingstaken en cultuur
● Basis ontwikkelingstaken zijn overal hetzelfde; duur periode en specifieke vereisten
verschillen tussen culturen
○ mensen rond je, individuele keuzes, omgeving
● Korte periode in stam- en dorpsgemeenschappen (enkele jaren)
● In huidige geïndustrialiseerde samenleving zijn ontwikkelingstaken dermate complex
dat adolescentie decennium duurt
Puberteit: lichamelijke transitie tot volwassenheid
Ontwikkelingstaken van adolescentie
- psychologische adaptatie aan fysieke veranderingen (volgroeid lichaam,
onevenwichtigheid)
- onafhankelijk worden van ouders, weg van familie (biologisch, evolutionair) ->
emotionele en economische onafhankelijkheid
- leren mannelijke/vrouwelijke sociale rol in te vullen
- volwassen manieren van denken verwerven, bv hypothetisch-deductief redeneren
- ouders hebben minder invloed, peers worden belangrijker
- ontwikkeling meer volwassen omgaan met leeftijdsgenoten van beide geslachten
- waarden en ethisch kader voor gedrag verwerven
- identiteitsconstructie: veilig gevoel van ‘zelf’ in seksuele, morele en maatschappelijke
termen
4
Inleiding
Ontwikkelingstaken = reeks vaardigheden en vermogens (bekwaamheden) die mensen
ontwikkelen doorheen hun levensloop
3 bronnen:
1. Lichamelijke (biologische) rijping
● oprecht staan en leren lopen, aanpassing aan seksuele rijping of menopauze
2. Individuele doelen en waarden
● keuze voor job of hobby’s, morele beslissingen
3. Culturele/maatschappelijke verwachtingen
● leren lezen, verantwoordelijkheid voor milieu en samenleving
Havinghursttheorie: brug tussen en bemiddelt tussen biologische facetten van ontwikkeling
die worden gesteund of vereist door andere mensen in leven van individu
volwassenheid wordt steeds later in
geïndustrialiseerde samenlevingen
Ontwikkeling als
- levenslang
- multidimensioneel en multidirectioneel
- plastisch
- beïnvloed door veelvoudige, interagerende krachten
* verschillende fases lopen niet altijd gelijk
1
,performantie: taken die door snelheid en nauwkeurigheid bepaald worden; perceptiesnelheid
verbale IQ: piek op 40-45 (analogieën, woordenschat)
=> zelfs in 1 domein ontwikkeling in verschillende richtingen
Plasticiteit = doorheen het leven blijven ontwikkelen en bijleren
verhouding mensen die niet-werkend zijn
tov mensen die werken stijgt
-> uitdaging voor maatschappij: financieel
onderhouden + zinvolle tijdsbesteding
2
,Interagerende krachten:
- hersenen
- cultuur: ouders die met kinderen praten, maatschappelijk
- individuele en sociale cognitie
Individuele verschillen: resilience
= vatbaarheid zich staande te houden binnen context van verandering
● bekwaamheid zich aan te passen aan uitdagingen en bedreigingen voor ontwikkeling
● veerkracht, weerstandigheid, wilskracht, herstellingsvermogen
○ ervaring beschouwen als controleerbaar
○ toewijding: interesse in dagdagelijkse activiteiten
○ uitdagingen zijn normaal en kansen om te groeien
● factoren
○ persoonlijkheidskenmerken
○ warme relatie ouders, sociale steun buiten familie
○ bronnen en kansen in samenleving
Voorbeeld: drugs
individu-afhankelijk welke jongere in zijn ontwikkeling drugs doet en blijft hangen, welke
stoppen
3
, Les 1: adolescentie - lichamelijke ontwikkeling
doelstellingen zie pp
Adolescentie: wat en wanneer?
● Overgang tussen kindertijd en volwassenheid
● Aanvang gekenmerkt door puberteit
= verschillende biologische gebeurtenissen die uiteindelijk leiden tot volwassen
lichaam en seksuele maturiteit (biologisch; niet per se emotioneel-cognitief)
Opvattingen (geschiedenis)
● Biologisch perspectief
○ puberteit = rebellie en roekeloosheid (Hall: savages)
○ biologische opschudding zorgt voor verhoogde emotionaliteit en conflit
(Rousseau: storm and stress)
○ Freud: genitale fase - bewustwording van seksuele impulsen
● Sociaal
○ sociale en culturele invloeden
○ Mead: ruime interindividuele en bepaalde interculturele verschillen
(!datafraude -> korrel zout)
● Gebalanceerd
○ zowel biologische als sociale invloeden
○ interactie hersenontwikkeling en sociaal gedrag
Ontwikkelingstaken en cultuur
● Basis ontwikkelingstaken zijn overal hetzelfde; duur periode en specifieke vereisten
verschillen tussen culturen
○ mensen rond je, individuele keuzes, omgeving
● Korte periode in stam- en dorpsgemeenschappen (enkele jaren)
● In huidige geïndustrialiseerde samenleving zijn ontwikkelingstaken dermate complex
dat adolescentie decennium duurt
Puberteit: lichamelijke transitie tot volwassenheid
Ontwikkelingstaken van adolescentie
- psychologische adaptatie aan fysieke veranderingen (volgroeid lichaam,
onevenwichtigheid)
- onafhankelijk worden van ouders, weg van familie (biologisch, evolutionair) ->
emotionele en economische onafhankelijkheid
- leren mannelijke/vrouwelijke sociale rol in te vullen
- volwassen manieren van denken verwerven, bv hypothetisch-deductief redeneren
- ouders hebben minder invloed, peers worden belangrijker
- ontwikkeling meer volwassen omgaan met leeftijdsgenoten van beide geslachten
- waarden en ethisch kader voor gedrag verwerven
- identiteitsconstructie: veilig gevoel van ‘zelf’ in seksuele, morele en maatschappelijke
termen
4
