EERSTE HULP BIJ ONGEVALLEN
HFSTK 1: Dringende geneeskundige hulpverlening
1.1 EMS = Emergency Medical Service System
- Doel? Initiële opvang en behandeling uitvoeren voor elke burger met dringende medische
hulpvraag
- Elk systeem heeft eigen specifieke componenten
= Ketting in de Dringende Geneeskundige Hulpverlening (DGH)
1.2 Oproeper:
- Alarmeren van EMS-systeem
o 112 (Europees), 100
o 1733
▪ Voor medische hulp in andere gevallen dan noodgevallen
▪ Verwijst je naar de juiste huisartsenwachtdienst
1.3 Vragen:
1) Wie bent u? (Best: naam + bv. student geneeskunde)
2) Waar bent u?
3) Hoeveel slachtoffers zijn er?
4) Waarover gaat het? + BAC (bewustzijn, ademhaling, circulatie)
5) Heeft u hulp nodig? (Ziekenwagen, mug, brandweer…)
1.4 EMS-operator
- Kan eerste instructies aan oproeper geven
o Voorbeeld: CPR (telephone-assisted cardiopulmonale resuscitatie)
1.5 Medische respons
- Ziekenwagen + 2 ambulanciers (beperkte basisopleiding)
- Ziekenwagen + verpleegkundige die handelingen mag uitvoeren
= PIT (paramedical intervention team)
- Ziekenwagen + medische responsteam (arts + verpleegkundige)
= MUG (mobiele urgentie groep)
1.6 Wetgeving
- Elke burger is verplicht hulp te bieden aan iemand in nood
- Een 100-ziekenwagen is verplicht om de patiënt naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis te
brengen (in België)
- Uitzonderingen:
1) Te veel slachtoffers in groot incident (spreiding over meerdere ziekenhuizen)
2) Patiënt heeft acute opstoot van een gekende chronische aandoening en heeft
een medisch dossier in een ander ziekenhuis dan het dichtstbijzijnde
3) Patiënt heeft een specifieke interventie nodig dat niet beschikbaar is in het
dichtstbijzijnde ziekenhuis
1
Eerste hulp bij ongevallen
, HFSTK 2: Evaluatie van een noodsituatie
2.1 Read the scenery
Stap 1: Is de situatie veilig?
- Voorbeeld: ontploffingsgevaar, instortingsgevaar…
- Indien mogelijk risico’s verwijderen
o Voorbeeld: ladder verwijderen die kan omvallen, elektrische stroom
uitschakelen
Stap 2: Omstandigheden/informatie
- Inzicht in mogelijke ongevalsmechanismen
- Voorbeeld 1: omstaanders vertellen dat fietser zijwaarts is aangereden
o Invalshoek en kracht van een impact kunnen de probabiliteit van het soort en de
ernst van de letsels mee helpen bepalen
- Voorbeeld 2: bewusteloze patiënt met naast lichaam een klein spuitje en koffielepeltje
o Kans op heroïne-overdosering is groot
Stap 3: Bijkomende hulp nodig?
- Voorbeeld 1: draaitrap waar brandcard niet afgeraakt
- Voorbeeld 2: kleine lift in appartement
o Brandweer nodig om patiënt langs raam naar beneden te halen
2.2 Beoordeling van de patiënt
2.2.1 Eerste beoordeling
- Is er levensgevaar?
o = dreiging van vitale systemen
▪ ABC = ademhaling, bewustzijn en circulatie
2 Onderdelen:
1) Snelle ruwe beoordeling
Is er… ABC?
- Doel? Onmiddellijk levensbedreigende aandoeningen herkennen en behandelen
o Indien de 3 pijlers (ABC) niet aanwezig zijn, is er levensgevaar
1.1) Bewustzijn
- Als de patiënt antwoordt, is er per definitie bewustzijn, ademhaling en circulatie
- Indien geen antwoordt
o Eerst schouders schudden,
o Dan pijnlijke stimulus als nijpen in bovenarm
o Nog steeds geen reactie? Slachtoffer is bewusteloos
▪ In stabiele zijligging plaatsen
2
Eerste hulp bij ongevallen
,Vervolg: ABC van dringende hulpverlening
- Ademen
o Vrije luchtweg nodig
o Technieken om luchtweg vrij te maken
▪ Kaakduwtechniek
▪ Kin naar voren trekken in combi met hoofd naar achteren kantelen
• Als er zeker geen halswervelletsel is
- Beademing nodig?
o Bepalen door kijken, luisteren en voelen
▪ Op en neer bewegingen van thorax/borstkas
▪ Ademhalingsbewegingen zonder luchtverplaatsing
• Luisteren bij mond en neus of er een luchtstroom is
- Circulatie
o Is er een hartslag?
▪ Voelen ter hoogte van halsslagader
• Wijs- en middenvinger op strottenhoofd plaatsen, lateraal naar
beneden glijden tot in de eerste voelbare gleuf (carotispols)
2) Fijnere eerste beoordeling
Hoe is… ABC?
- Doel? Levensbedreigende aandoeningen uitsluiten die geen onmiddellijke
reanimatietechnieken vereisen
Per vitale functie kijken naar 3 parameters
2.1) Bewustzijn
Meten aan de hand van EVM (Eye, verbale respons, motoriek)
- Motoriek: beste plaats om prikkel te geven = pitsen in bovenarm
o Waarom? Ingewikkelde reactie om handeling tegen te gaan
Punten geven aan de hand van GCS (Glasgow Coma
Scale)
3
Eerste hulp bij ongevallen
, 2.2) Ademhaling: frequentie – ritme – arbeid
Belangrijker dan bloeddruk
Ademhaling Patiënt Voorbeeld
Frequentie 12-18/min Normaal
Mannen hebben groter
< 12/min Kritiek Coma door drugs
longvolume dus kleinere
frequentie > 20/min Kritiek Ernstige bloeding, astma
Ritme Regelmatig Normaal
Onregelmatig Kritiek Coma door hersenbloeding
Ademarbeid Moeiteloos Normaal
Inspanning om in te ademen,
Diep Normaal/kritiek Zware inspanning, zware
normaal geen inspanning om
uit te ademen infectie, hartfalen
Oppervlakkig Kritiek Astma, pijn door
ribfracturen
2.3) Circulatie: frequentie – ritme – arbeid
Kritieke toestand:
- Zuurstofverbruik neemt toe
- Lichaam compenseert dit door meer zuurstof aan te bieden via circulatie
o Hart wil sneller kloppen om het hartdebiet te verhogen
o Gestegen hartdebiet merkbaar ter hoogte van halsslagader of via bloeddruk
Onderscheid hartdebiet en bloeddruk
- Bloeddruk: bepaald door debiet en bloedvatweerstand
o Voorbeeld: anafylactische shock
▪ Hoog hartdebiet, lage bloedvatweerstand
• Lage bloeddruk maar goed voelbare hartslagaderpols
Circulatie Patiënt Voorbeeld
Frequentie 60-80/min Normaal
< 60/min Normaal/kritiek Sportman in
rust/hersenbloeding
> 100/min Normaal/kritiek Inspanning/bloedverlies,
koorts, hartprobleem
Ritme Regelmatig Normaal
Onregelmatig Kritiek Hartprobleem
Kracht Fors Normaal
Zwak Kritiek Hartprobleem, extreem
bloedverlies
4
Eerste hulp bij ongevallen
HFSTK 1: Dringende geneeskundige hulpverlening
1.1 EMS = Emergency Medical Service System
- Doel? Initiële opvang en behandeling uitvoeren voor elke burger met dringende medische
hulpvraag
- Elk systeem heeft eigen specifieke componenten
= Ketting in de Dringende Geneeskundige Hulpverlening (DGH)
1.2 Oproeper:
- Alarmeren van EMS-systeem
o 112 (Europees), 100
o 1733
▪ Voor medische hulp in andere gevallen dan noodgevallen
▪ Verwijst je naar de juiste huisartsenwachtdienst
1.3 Vragen:
1) Wie bent u? (Best: naam + bv. student geneeskunde)
2) Waar bent u?
3) Hoeveel slachtoffers zijn er?
4) Waarover gaat het? + BAC (bewustzijn, ademhaling, circulatie)
5) Heeft u hulp nodig? (Ziekenwagen, mug, brandweer…)
1.4 EMS-operator
- Kan eerste instructies aan oproeper geven
o Voorbeeld: CPR (telephone-assisted cardiopulmonale resuscitatie)
1.5 Medische respons
- Ziekenwagen + 2 ambulanciers (beperkte basisopleiding)
- Ziekenwagen + verpleegkundige die handelingen mag uitvoeren
= PIT (paramedical intervention team)
- Ziekenwagen + medische responsteam (arts + verpleegkundige)
= MUG (mobiele urgentie groep)
1.6 Wetgeving
- Elke burger is verplicht hulp te bieden aan iemand in nood
- Een 100-ziekenwagen is verplicht om de patiënt naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis te
brengen (in België)
- Uitzonderingen:
1) Te veel slachtoffers in groot incident (spreiding over meerdere ziekenhuizen)
2) Patiënt heeft acute opstoot van een gekende chronische aandoening en heeft
een medisch dossier in een ander ziekenhuis dan het dichtstbijzijnde
3) Patiënt heeft een specifieke interventie nodig dat niet beschikbaar is in het
dichtstbijzijnde ziekenhuis
1
Eerste hulp bij ongevallen
, HFSTK 2: Evaluatie van een noodsituatie
2.1 Read the scenery
Stap 1: Is de situatie veilig?
- Voorbeeld: ontploffingsgevaar, instortingsgevaar…
- Indien mogelijk risico’s verwijderen
o Voorbeeld: ladder verwijderen die kan omvallen, elektrische stroom
uitschakelen
Stap 2: Omstandigheden/informatie
- Inzicht in mogelijke ongevalsmechanismen
- Voorbeeld 1: omstaanders vertellen dat fietser zijwaarts is aangereden
o Invalshoek en kracht van een impact kunnen de probabiliteit van het soort en de
ernst van de letsels mee helpen bepalen
- Voorbeeld 2: bewusteloze patiënt met naast lichaam een klein spuitje en koffielepeltje
o Kans op heroïne-overdosering is groot
Stap 3: Bijkomende hulp nodig?
- Voorbeeld 1: draaitrap waar brandcard niet afgeraakt
- Voorbeeld 2: kleine lift in appartement
o Brandweer nodig om patiënt langs raam naar beneden te halen
2.2 Beoordeling van de patiënt
2.2.1 Eerste beoordeling
- Is er levensgevaar?
o = dreiging van vitale systemen
▪ ABC = ademhaling, bewustzijn en circulatie
2 Onderdelen:
1) Snelle ruwe beoordeling
Is er… ABC?
- Doel? Onmiddellijk levensbedreigende aandoeningen herkennen en behandelen
o Indien de 3 pijlers (ABC) niet aanwezig zijn, is er levensgevaar
1.1) Bewustzijn
- Als de patiënt antwoordt, is er per definitie bewustzijn, ademhaling en circulatie
- Indien geen antwoordt
o Eerst schouders schudden,
o Dan pijnlijke stimulus als nijpen in bovenarm
o Nog steeds geen reactie? Slachtoffer is bewusteloos
▪ In stabiele zijligging plaatsen
2
Eerste hulp bij ongevallen
,Vervolg: ABC van dringende hulpverlening
- Ademen
o Vrije luchtweg nodig
o Technieken om luchtweg vrij te maken
▪ Kaakduwtechniek
▪ Kin naar voren trekken in combi met hoofd naar achteren kantelen
• Als er zeker geen halswervelletsel is
- Beademing nodig?
o Bepalen door kijken, luisteren en voelen
▪ Op en neer bewegingen van thorax/borstkas
▪ Ademhalingsbewegingen zonder luchtverplaatsing
• Luisteren bij mond en neus of er een luchtstroom is
- Circulatie
o Is er een hartslag?
▪ Voelen ter hoogte van halsslagader
• Wijs- en middenvinger op strottenhoofd plaatsen, lateraal naar
beneden glijden tot in de eerste voelbare gleuf (carotispols)
2) Fijnere eerste beoordeling
Hoe is… ABC?
- Doel? Levensbedreigende aandoeningen uitsluiten die geen onmiddellijke
reanimatietechnieken vereisen
Per vitale functie kijken naar 3 parameters
2.1) Bewustzijn
Meten aan de hand van EVM (Eye, verbale respons, motoriek)
- Motoriek: beste plaats om prikkel te geven = pitsen in bovenarm
o Waarom? Ingewikkelde reactie om handeling tegen te gaan
Punten geven aan de hand van GCS (Glasgow Coma
Scale)
3
Eerste hulp bij ongevallen
, 2.2) Ademhaling: frequentie – ritme – arbeid
Belangrijker dan bloeddruk
Ademhaling Patiënt Voorbeeld
Frequentie 12-18/min Normaal
Mannen hebben groter
< 12/min Kritiek Coma door drugs
longvolume dus kleinere
frequentie > 20/min Kritiek Ernstige bloeding, astma
Ritme Regelmatig Normaal
Onregelmatig Kritiek Coma door hersenbloeding
Ademarbeid Moeiteloos Normaal
Inspanning om in te ademen,
Diep Normaal/kritiek Zware inspanning, zware
normaal geen inspanning om
uit te ademen infectie, hartfalen
Oppervlakkig Kritiek Astma, pijn door
ribfracturen
2.3) Circulatie: frequentie – ritme – arbeid
Kritieke toestand:
- Zuurstofverbruik neemt toe
- Lichaam compenseert dit door meer zuurstof aan te bieden via circulatie
o Hart wil sneller kloppen om het hartdebiet te verhogen
o Gestegen hartdebiet merkbaar ter hoogte van halsslagader of via bloeddruk
Onderscheid hartdebiet en bloeddruk
- Bloeddruk: bepaald door debiet en bloedvatweerstand
o Voorbeeld: anafylactische shock
▪ Hoog hartdebiet, lage bloedvatweerstand
• Lage bloeddruk maar goed voelbare hartslagaderpols
Circulatie Patiënt Voorbeeld
Frequentie 60-80/min Normaal
< 60/min Normaal/kritiek Sportman in
rust/hersenbloeding
> 100/min Normaal/kritiek Inspanning/bloedverlies,
koorts, hartprobleem
Ritme Regelmatig Normaal
Onregelmatig Kritiek Hartprobleem
Kracht Fors Normaal
Zwak Kritiek Hartprobleem, extreem
bloedverlies
4
Eerste hulp bij ongevallen
