Samenvatting VPK redeneren en handelen 2a- Pathologie-Gastro-enterologie

o cerebrovasculaire aantasting: TIA, CVA
o aantasting perifere vaten: claudicatio intermittens, gangreen zelfs met teen / voetamputatie
 Micro-angiopathie
o = aantasting van de kleine bloedvaten, vooral van de ogen en de nieren
o diabetische retinopathie, zelfs tot blindheid - diabetische nefropathie
o diabetische neuropathie
 Neuropathie
 = aantasting van de zenuwbanen
o aantasting sensibele vezels: gevoelsstoornissen (warmte - koude), tintelingen, "slapende
benen"
o aantasting motorische vezels: verminderde spierfunctie
o aantasting autonome vezels: mogelijke vermindering van de blaasfunctie, darmproblemen,
impotentie
 Verhoogde vatbaarheid voor infecties door:
o verhoogd glucosegehalte in bloed, weefselvocht, urine
o verminderde activiteit van granulocyten en monocyten
o doorbloedings- en gevoelsstoornissen, waardoor diabeten zich pas later bewust zijn van een
wonde (vb. voetwonde)
 Bij ernstige infecties met koorts is, wegens het gevaar voor een hyperglycemische decompensatie een
hospitalisatie dikwijls aangewezen.

HOOFDSTUK GASTRO-ENTEROLOGIE

ONDERZOEKSMETHODEN


DE ANAMNESE

 = een essentieel vertrekpunt op de weg naar een goede diagnosestellig
 Luisteren en actieve vraagstelling
 als vpk belangrijk om in volgende situaties te rapporteren:
o nieuw ontstane pijn
o verandering soort pijn
o onvoldoende reactie op medicatie


ABDOMINALE PIJN

 Belangrijke functie als alarmsignaal
 Zolang geen exacte diagnose  voorzichtig bij het toedienen van pijnstillers


SOORT PIJN

 Viscerale pijn
o Pijn van de organen zelf
o Niet nauwkeurig te lokaliseren door patiënt
 Pariëtale of somatische pijn
o Peritoneum betrokken
o Zeer hevige pijn + goed te lokaliseren
 Constante t.o.v. op- en afgaande pijn


33

, o Inflammatoir proces VS-spasmen van de gladde musculatuur van de gastro-ingestinale
organen
o Uitstralende of gerefereerde pijn


LOKALISATIE VAN DE PIJN

 Locatie vaak weinig nauwkeurig
 Hoogteniveau wel meestal juist
 Slokdarm retrosternaal
 Pancreas  naar de rug
 Ureterstenen  naar de lies en testes


BEÏNVLOEDING VAN DE PIJN

 Factoren
o Voedselinname
 Gastritis  pijn bij eten vooral van pikante zaken en bij drinken van koffie en alcohol
 Galstenen  vette maaltijden
 Maagulcus  verbetering van pijn bij het eten
o Stoelgang en flatus
 Colonklachten
o Houding
 Gastro-intestinale reflux  bij bukken of platliggen
o Medicatie
 Verbetering van pijn door alkalische middelen
 Verbetering spasmolitica op motorische stoornissen van het colon


ANDERE KLACHTEN

 nausea: gevoel van misselijkheid, vrij aspecifiek symptoom
 braken: het plots overgeven van maag- of darminhoud door een krachtige samentrekking van de
buikspieren. Wijst niet noodzakelijk op een spijsverteringsstoornis
 regurgitatie: het passief terugkeren van maaginhoud, meestal uitgelokt door houdingsverandering.
 ructus: opboeren van lucht
 dysfagie: slikstoornissen, moeilijk slikken
 pyrosis: branderig gevoel in epigastrium of retrosternaal door reflux van maagzuur naar de slokdarm
 borborygmata: rommelingen in de darmen
 flatulentie: overdreven laten van windjes
 diarree: om van diarree te kunnen spreken dienen zowel de frequentie van de stoelgang als de
consistentie abnormaal te zijn.
 constipatie: harde, moeilijke stoelgang met een frequentie van ≤ 1 maal om de drie dagen.
 hematemesis: braken van bloed. Helderrood bloed wijst in principe op een zeer recente bloeding of
een bloeding die nog niet gestopt is. Koffiegruisbraken wijst op een oude bloeding
 melena: zwarte stoelgang wijst op verteerd bloed in de stoelgang en dus op een bloedingsletsel dat
relatief hoog gelegen is
 rood bloedverlies per anum (RBPA): bloedverlies t.g.v. een letsel eerder distaal in het colon gelegen of
t.h.v. de anus.


HET KLINISCH ONDERZOEK


INSPECTIE

34

,  Globale opzetting  obesitas, ophoping van faeces of van lucht
 Letten op gelokaliseerde opzettingen  breukpoorten of hernia
 Ongecompliceerde breuk  week aanvoelend, indrukbaar


PERCUSSIE

 bepalen van de levergrenzen: gedempte percussie tussen hol geluid van longen boven en darmen
onder
 opzoeken van ascites : gedempt geluid van vocht in de flanken bij rug lig
 vaststellen van gevulde blaas
 opzoeken van vrije lucht in de buikholte door perforatie: geen leverdemping meer hoorbaar


AUSCULTATIE

 Stethoscoop  borrelende geluiden van de darmperistaltiek
 Volledig afwezig  darmparalyse
 Na hevige kolieken/ rug trauma  tijdelijke darmparalyse
 Darmparalyse  peritonitis


PALPATIE

 Doel
o opzoeken van vergrote lever, milt, tumoren
o opzoeken van spierweerstand of défense : onvrijwillige, niet vrijwillig op te heffen spanning
van de buikspieren. Dit verschijnsel wijst in principe op peritoneale ontsteking of prikkeling.
Bvb. bij gevorderde appendicitis
o opzoeken van loslaatpijn : patiënt heeft vooral pijn bij het plots opheffen van de ingedrukte
hand
 Inwendig toucher  rectumtumoren of toestand van de prostaat


COURANTE RADIOLOGISCHE ONDERZOEKEN VAN HET GASTRO-INTESTINAAL STELSEL


RX-SLOKDARM-RX-SLIKFUNCTIE

 Principe
o Drinken van Barium
o Altijd thorax en maag
o Dubbelcontrast door inname van natriumbicarbonaatkorrels
 Voorbereiding
o Nuchter
o Bij kans op verslikking
 Nooit Barium
 Licht joodhoudend product
o Darm reinigen
 Indicaties
o Slikstoornissen
o Hernia diafragmatica
o Slokdarmvarices
 Onderzoek thv maag en duodenum en contra-indicaties

35

, o Meestal gecombineerde beeldopnamen slokdarm, maag, duodenum
o Contrastmiddelen
 Barium
 Lucht, gassen
 Joodhoudende middelen
 Dubbelcontrast


MAAGDUODENUMONDERZOEK

 Principe
o Bariumpap met hoge densiteit om maagwand met laagje te bedekken
o Dubbelcontrast met lucht door korrels
 Voorbereiding
o Nuchter
o Kans op maagperforatie  joodhoudende contraststof
 Indicaties
o Alle maagpathologiën
o Veel zuigelingen


DUNDARMTRANSIT

 Principe
o Bariumpap, opname op geregelde tijdstippen om duodenumvulling te volgen
o Eenmaal voorbij het duodenum nog éénmaal bariumpap
 Voorbereiding
o Nuchter
o Observatie ontlasting


COLONONDERZOEK

 Voorbereiding
o Goede informatie
o Reiniging van de darmen
o Barium clysma
 Voorbereiding met prepacol
 Nuchter
 Ontlastingslavement
o Gastrografine clysma
 Nuchter
 Coloninloop
o Rectale katheter
o Houding veranderen  inloop bevorderen


ONDERZOEKEN THV GALWEGEN EN PANCREAS

ERCP- ENDOSCOPISCHE RETROGRADE CHOLANGIO-PANCREATICOGRAFIE

 Principe


36