samenvatting communicatie met de patiënt

Samenvatting communicatie met de patiënt

Motiverende gespreksvoering

Evolutie binnen de gezondheidszorg
 Begin 20e eeuw genezen van acute aandoeningen
 Aandoeningen verband met gezondheidsgedrag en leefstijl:
- Luchtwegen
- Kanker
- Diabetes
- Obesitas
- Hartaandoeningen
 Psychologische aandoeningen: depressie
 21e eeuw focus op chronische zorg en disease management
 Gedragsverandering in functie van beter gezondheid
 Bv: meer bewegen
- Gezonde voeding
- Tandenpoetsen
- Stoppen met roken
 Veranderen grote rol tot betere gezondheid
 Patiënten toch opzoek naar medische behandelingen
 Patiënten verantwoordelijk zijn voor genezing bij hulpverlener legt
 MH veel praten met je cliënt

Mogelijkheden om met je cliënt in gesprek te gaan?
 Uitleggen aan je patiënt wat ze beter anders doen om hun gezondheid te verbeteren?
 Patiënt adviseren en overtuigen om hun gedrag te veranderen
 Patiënt waarschuwen over gevolgen van ongewijzigd laten van hun gedrag
 Patiënt begeleiden in hoe ze hun gedrag kunnen veranderen
 Patiënt doorverwijzen naar specialist

Strategieën die tot deze aanpak horen
 Ze zijn niet patiënt gericht
 Hulpverlener geeft advies
 One way/unidirectionele communicatie
 De patiënt moet luisteren
 Patiënt weerstand bieden van adviezen

,Samenvatting communicatie met de patiënt

Waardoor wordt gedragsverandering beïnvloed?
 Niet iedereen vindt noodzakelijk om gedrag te veranderen
 Verschillende reden zoals persoonlijk
 Beargumenteren met: ik zou wel willen maar… ik kan niet of nu (nog) niet
 Veel mensen goede voornemens  motivatie groot

Cyclus van bewustwording van Maslow
 Inzicht geven in redenen van mensen
 4 fasen:
1 onbewust onbekwaam:
- Persoon niet bewust over impact van zijn gedrag
- Persoon weet niet dat ander gedrag positief kan zijn
Bv: patiënt heeft last van gingivitis. Hij poetst dagelijks zoals hij het werd aangeleerd. Hij
begrijp niet waarom zijn tandvlees zo blijft vloeden. Patiënt is zich er niet van bewust dat
hij ook interdentaal kan reinigen. Zolang patiënt deze info niet krijgt zal hij dit ook niet
doen.

2 bewust onbekwaam:
- Bewust dat er kennis ontbreekt.
- Persoon beseft dat gedragsverandering positief effect kan hebben
- Kiezen om gewenst gedrag te oefenen of niet te oefenen
Bv: MH informeert de patiënt over interdentale reiniging en de positieve effecten
hiervan. Patiënt wordt zich bewust dat interdentale reiniging kan helpen om bloedend
tandvlees te verminderen (bewust). Patiënt weet nog niet hoe hij deze handeling moet
doen (onbekwaam).

3 bewust bekwaam:
- Persoon gaat aan de slag met gedragsverandering.
- Gewenste handelingen worden uitgevoerd
Bv: patiënt oefent bewust elke dag het interdentaal reinigen

4 onbewust bekwaam:
- Persoon stelt gewenste gedrag automatisch
- Oude gedrag is verdwenen en vervangen door nieuwe
Bv: patiënt voert dagelijks interdentale reiniging uit voor slapen gaan

Aantal pijlers dat bepalend is om tot gedragsverandering te komen
 Belangrijk
- Wat is het belang van verandering?
- Willen veranderen ≠ zou moeten
 Vermogen
- Kunnen
- (zelf) vertrouwen dat verandering mogelijk is
 Gereedheid
- Nu willen
- Geef je er prioriteit aan?

,Samenvatting communicatie met de patiënt

Gedragsverandering door motivatie
 Ryan en Deci ontwikkelen zelfdeterminatietheorie (ZDT)
 ZDT geeft aan hoe autonomer de motivatie hoe groter de kans dat gedragsverandering
blijvend is

Extrinsieke motivatie
 Gedragsverandering door iets van buitenaf
 Middel om positief resultaat te bereiken of ongewenste resultaten vermijden
Bv: kind wordt beloond met een sticker na het poetsen van de tanden

Intrinsieke motivatie
 Gedragsverandering gemotiveerd vanuit de persoon zelf
 Ziet dit gedrag als een beloning voor zichzelf
Bv: ik vind het hebben van een gezond gebit heel belangrijk en geniet van dit
zelfzorgmoment

ABC van de motivatie: Autonomie, Verbondenheid en competentie
 3 psychologische basisbehoeften:
 Autonomie: zelf beslissen
 Verbondenheid: connectie tussen jou en de patiënt
 Competentie: hoe kunnen we duidelijk maken dat die persoon het kan?








Gecontroleerde motivatie: je kan een beloning krijgen
 Autonome motivatie: ik ben geïnteresseerd en geboeid om de opleiding mondzorg te
volgen
 Internalisatie: starten met beloning  beloning  plezier uithalen

Het begrijpen en verkennen van de motivatie van de cliënt
 Luisteren naar de redenen
 Zo goed mogelijk begrijpen
 Interesse hebben voor bedenkingen, waarden en motivatie van patiënt
 Verkennen van hoe de patiënt zijn situatie inschat
 Hulpverlener geen oplossingen geven of corrigeren
 Belangrijk om signalen in gesprek te herkennen

, Samenvatting communicatie met de patiënt

Onderdruk de reparatiereflex
 Sterk neiging om te corrigeren
 Met oplossingen komen
 Patiënt verkeerd gedrag stelt dat hun gezondheid kan schaden  willen we zeggen dat
ze verkeerd bezig zijn
 We willen zeggen dat ze het anders moeten doen
 Het wordt vaak automatisch gedaan
 Verhaal van patiënt wordt na 18sec onderbroken
 Non-verbaal  patiënt zijn verhaal is niet interessant
 Moeilijke opbouw van vertrouwensrelatie

Ambivalentie
 Optreden van tegenstrijdige gedachten, waarden of gevoelens
 Ik zou wel willen, maar
 Te veel duwen gaat zorgen voor weerstand
 Mensen geloven vaak wat ze zeggen
 Hoe meer wij deze taal uitlokken, hoe sterker de patiënt overtuiging zal worden om niet
te veranderen
 Cliënt moet redenen hebben voor aanpassen van gedrag
 Doel is:
 Uitlokken van die argumenten voor verandering bij cliënt
 Cliënten ambivalent op gezondheidsgedrag
 Willen veranderen
 Zouden kunnen veranderen
 Goede redenen om te veranderen
 Weten dat ze moeten veranderen
 Stoppen denken bij de MAAR
 Professional helpen om erdoor te komen
 Persoon eigen motivatie tot verandering activeren




Empatisch luisteren
 Goed luisteren
 Actief luisteren
 Empathisch luisteren
 Vergt veel oefening
 Bestaat uit meer dan enkel stallen van juiste vraag
 Oprecht en nieuwsgierigheid zijn naar verhaal van je patiënt