SOCIALE ONGELIJKHEID: EEN SOCIOLOGISCHE KIJK
Gini-coëfficiënt Meet de ongelijkheid in een land met 0 = totale gelijkheid en 1 = totale ongelijkheid
Belastbaar inkomen Bruto inkomen - sociale bijdragen - beroepskosten + vervangingskosten
Hier kunnen de belastingen op rekent werkte
Sociale ongelijkheid Verwijst naar ongelijke verdeling van schaarse, maar maatschappelijk gewaardeerde
middelen In de ongelijke behandeling van individuen in groepen op basis van hun sociale
positie
Gaat niet louter over graduele verdeling van middelen, maar over maatschappelijke
verhoudingen tussen sociale groepen
SOCIALE POSITIE (deze worden ook nog eens gereproduceerd)
Gevolgen op individuele levenskansen, maar ook op de maatschappij in haar geheel
Belangrijke factor om maatschappij te begrijpen
Sociale ongelijkheid als Sociale ongelijkheid is een sociaal probleem als er een discrepantie ontstaat tussen een
sociaal probleem bepaalde objectieve conditie en bepaalde menselijke waarde (subjectieve dimensie) die als
die functioneel of onaanvaardbaar gezien wordt door relevante groepen In de samenleving
en die het onderwerp wordt van de maatschappelijke interventie
Eigendom als oorzaak Ongelijkheid een staat op het moment dat andere mensen aanvaarden dat privaat
van ongelijkheid eigendom menselijke afspraak is.
(Rousseau) Kijken naar menselijke organisatievormen
Privaat eigendom is een sociale verhouding
The Rights of Man Artikels waarin wordt uitgelegd wat recht op het zijn van de mensen
Bill of Rights Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring met ook deels mensenrechten
Neoliberalisme Een stroming binnen het liberalisme, waarin de overheid de rol heeft van schepper en
handhaver van markten en concurrentie, met de nadruk op het maximaliseren van
individuele vrijheid
na de sterke nood en probeert nu van sociale ongelijkheid (door WOII), zorg het
wegvallen van de dreiging van het communisme in het meer welvarende leven van
mensen voor individualistische kijk
De morele verantwoording van ongelijkheid zwakt af
Margret Thatcher Ondernemerschap stimuleren zodat je rijkdom kan verdelen
Sociale ongelijkheid is geen sociaal maar een individueel probleem
Wilkinson & Pickett We willen ongelijkheid terugzien als sociaal probleem. De Oorzaak ligt volgens hen bij status
competitie, sociale status communiceer superioriteit en inferioriteit. Toenemende sociale
ongelijkheid leidt tot grotere druk om zich met anderen te vergelijken.
Occupy bewegingen Gaan publieke ruimtes belemmeren en terug het woord ongelijkheid gebruiken.
Plaatsen sociale ongelijkheid centraal In het politieke debat
1
,2
, KLASSIEKE SOCIOLOGEN OVER SOCIALE KLASSE: DE ERFENIS VAN MARX, WEBER EN DU BOIS
Sociale stratificatie Structuren van ongelijkheid die bestaan tussen individuen en sociale groepen binnen
menselijke samenleving, kenmerken zijn:
1) Het rangschikken van sociale categorieën van mensen die een gemeenschappelijk
kenmerk hebben
2) Levenskansen en -ervaringen zijn sterk afhankelijk van hoe de sociale categorie
waaraan iemand lid is gerangschikt is.
3) Rangschikken van sociale categorieën verandert erg traag over de tijd heen (want is
structureel)
Geschiedenis: Slavernij kasten standen klassen
(Sociale) structuur Bestaat relatief onafhankelijk van het individu en maakte eerder deel uit van de
maatschappij. Het is moeilijk te veranderen en beperkt handelsmogelijkheden
Sociale klassen Grootschalige groepen die over dezelfde of gelijkaardige economische middelen beschikken,
wat mee bepaalt hoe hun leden denken en handelen.
Zijn vloeiend (mobiliteit tussen klassen mogelijk)
Onpersoonlijke vorm stratificatie standenmaatschappij
Karl Marx
Kapitalisme Arbeidsmarkt goed, commodificatie van menselijke lichamen In het leven zelf,
problematiseert sociale reproductie waar menselijke lichamen en maatschappij, probeert de
overheid + civiele samenleving en gezinnen te controleren sinds deze een belangrijke rol
spelen in sociale reproductie
Alleen markt bestaat
Het toe eigenen van waarde gecreëerd door menselijke arbeid
Maatschappelijke verhoudingen bepaald door wie zich waarde wel en niet kan toe
eigenen
Theorie van kapitalistische samenleving
Meerwaarde Deel van waarde dat je creëert wordt door menselijke arbeid die de kapitalist zich toe eigent
en niet aan de arbeider heeft onder vorm van lonen.
Iedere kapitalist wil deze meerwaarde zo groot mogelijk, het moment waarop het
minimumloon niet meer gehaald kan worden gaan mensen sterven van de honger
én zal er een klassenstrijd uitbreken.
Uitbuiting Slechts een heel klein deeltje van de waarde gaat naar de werknemer de rest gaat terug
naar de kapitalisten.
Kapitaalaccumulatie kapitalisten krijgen meer terug dan ze geïnvesteerd hebben
Theorie van maatschappelijke verhouding = De maatschappelijke verhoudingen die het mogelijk maken dat
meerwaarde door de kapitalist wordt vastgehouden
Sociale klassen groep van mensen die zelfde relatie hebben met productiemiddelen
bourgeoisie versus het proletariaat
De basis voor groepsvorming
Kritiek 1) Economisch determinisme
2) Miskijken op ontwikkeling van middenklassen
3) Voorspelde niet toekomst van managers
Weber
Sociale Geen automatische relatie tussen een gedeelde klassituatie en een klasse actie Er zijn
klassendynamiek andere factoren die bepalen of mensen de situatie delen
Sociale klasse = Economische groepen gevormd op basis van marktsituatie, niet alleen op basis van
eigendom maar ook op basis van competenties en kwalificaties.
Individuele marktpositie bepaald levenskansen
= De totaliteit van de klasse situaties waarbinnen individuele mobiliteit relatief makkelijk en
typisch is
komt tot stand vanuit gedeelde economische belangen
3
Gini-coëfficiënt Meet de ongelijkheid in een land met 0 = totale gelijkheid en 1 = totale ongelijkheid
Belastbaar inkomen Bruto inkomen - sociale bijdragen - beroepskosten + vervangingskosten
Hier kunnen de belastingen op rekent werkte
Sociale ongelijkheid Verwijst naar ongelijke verdeling van schaarse, maar maatschappelijk gewaardeerde
middelen In de ongelijke behandeling van individuen in groepen op basis van hun sociale
positie
Gaat niet louter over graduele verdeling van middelen, maar over maatschappelijke
verhoudingen tussen sociale groepen
SOCIALE POSITIE (deze worden ook nog eens gereproduceerd)
Gevolgen op individuele levenskansen, maar ook op de maatschappij in haar geheel
Belangrijke factor om maatschappij te begrijpen
Sociale ongelijkheid als Sociale ongelijkheid is een sociaal probleem als er een discrepantie ontstaat tussen een
sociaal probleem bepaalde objectieve conditie en bepaalde menselijke waarde (subjectieve dimensie) die als
die functioneel of onaanvaardbaar gezien wordt door relevante groepen In de samenleving
en die het onderwerp wordt van de maatschappelijke interventie
Eigendom als oorzaak Ongelijkheid een staat op het moment dat andere mensen aanvaarden dat privaat
van ongelijkheid eigendom menselijke afspraak is.
(Rousseau) Kijken naar menselijke organisatievormen
Privaat eigendom is een sociale verhouding
The Rights of Man Artikels waarin wordt uitgelegd wat recht op het zijn van de mensen
Bill of Rights Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring met ook deels mensenrechten
Neoliberalisme Een stroming binnen het liberalisme, waarin de overheid de rol heeft van schepper en
handhaver van markten en concurrentie, met de nadruk op het maximaliseren van
individuele vrijheid
na de sterke nood en probeert nu van sociale ongelijkheid (door WOII), zorg het
wegvallen van de dreiging van het communisme in het meer welvarende leven van
mensen voor individualistische kijk
De morele verantwoording van ongelijkheid zwakt af
Margret Thatcher Ondernemerschap stimuleren zodat je rijkdom kan verdelen
Sociale ongelijkheid is geen sociaal maar een individueel probleem
Wilkinson & Pickett We willen ongelijkheid terugzien als sociaal probleem. De Oorzaak ligt volgens hen bij status
competitie, sociale status communiceer superioriteit en inferioriteit. Toenemende sociale
ongelijkheid leidt tot grotere druk om zich met anderen te vergelijken.
Occupy bewegingen Gaan publieke ruimtes belemmeren en terug het woord ongelijkheid gebruiken.
Plaatsen sociale ongelijkheid centraal In het politieke debat
1
,2
, KLASSIEKE SOCIOLOGEN OVER SOCIALE KLASSE: DE ERFENIS VAN MARX, WEBER EN DU BOIS
Sociale stratificatie Structuren van ongelijkheid die bestaan tussen individuen en sociale groepen binnen
menselijke samenleving, kenmerken zijn:
1) Het rangschikken van sociale categorieën van mensen die een gemeenschappelijk
kenmerk hebben
2) Levenskansen en -ervaringen zijn sterk afhankelijk van hoe de sociale categorie
waaraan iemand lid is gerangschikt is.
3) Rangschikken van sociale categorieën verandert erg traag over de tijd heen (want is
structureel)
Geschiedenis: Slavernij kasten standen klassen
(Sociale) structuur Bestaat relatief onafhankelijk van het individu en maakte eerder deel uit van de
maatschappij. Het is moeilijk te veranderen en beperkt handelsmogelijkheden
Sociale klassen Grootschalige groepen die over dezelfde of gelijkaardige economische middelen beschikken,
wat mee bepaalt hoe hun leden denken en handelen.
Zijn vloeiend (mobiliteit tussen klassen mogelijk)
Onpersoonlijke vorm stratificatie standenmaatschappij
Karl Marx
Kapitalisme Arbeidsmarkt goed, commodificatie van menselijke lichamen In het leven zelf,
problematiseert sociale reproductie waar menselijke lichamen en maatschappij, probeert de
overheid + civiele samenleving en gezinnen te controleren sinds deze een belangrijke rol
spelen in sociale reproductie
Alleen markt bestaat
Het toe eigenen van waarde gecreëerd door menselijke arbeid
Maatschappelijke verhoudingen bepaald door wie zich waarde wel en niet kan toe
eigenen
Theorie van kapitalistische samenleving
Meerwaarde Deel van waarde dat je creëert wordt door menselijke arbeid die de kapitalist zich toe eigent
en niet aan de arbeider heeft onder vorm van lonen.
Iedere kapitalist wil deze meerwaarde zo groot mogelijk, het moment waarop het
minimumloon niet meer gehaald kan worden gaan mensen sterven van de honger
én zal er een klassenstrijd uitbreken.
Uitbuiting Slechts een heel klein deeltje van de waarde gaat naar de werknemer de rest gaat terug
naar de kapitalisten.
Kapitaalaccumulatie kapitalisten krijgen meer terug dan ze geïnvesteerd hebben
Theorie van maatschappelijke verhouding = De maatschappelijke verhoudingen die het mogelijk maken dat
meerwaarde door de kapitalist wordt vastgehouden
Sociale klassen groep van mensen die zelfde relatie hebben met productiemiddelen
bourgeoisie versus het proletariaat
De basis voor groepsvorming
Kritiek 1) Economisch determinisme
2) Miskijken op ontwikkeling van middenklassen
3) Voorspelde niet toekomst van managers
Weber
Sociale Geen automatische relatie tussen een gedeelde klassituatie en een klasse actie Er zijn
klassendynamiek andere factoren die bepalen of mensen de situatie delen
Sociale klasse = Economische groepen gevormd op basis van marktsituatie, niet alleen op basis van
eigendom maar ook op basis van competenties en kwalificaties.
Individuele marktpositie bepaald levenskansen
= De totaliteit van de klasse situaties waarbinnen individuele mobiliteit relatief makkelijk en
typisch is
komt tot stand vanuit gedeelde economische belangen
3
