Ethiek 2
Les 1: Duurzaamheid
Duurzame ontwikkeling
Voorbeelden wel en niet duurzaam (klassikaal)
Wel
o Groene energie
o Kartonnen bekers
Niet
o Niet-afbreekbaar plastic
o Wegwerp dingen -> discussie want veel wegwerp dingen zijn van karton
De discussie duurzaamheid
Al een 100 jaren discussie
Eerste echte definitie van duurzame ontwikkeling in 1987
o Sustainable development is develoment that meets the needs of the present
without compromising the ability of future generations to meet their own
needs
o Het gaat over duurzame ontwikkeling, nog niet over duurzaamheid zelf
Jaren 80 en 70
o Milieuproblemen zoals gat in de ozon laag -> veroorzaakt door gfk’s in
spuitbussen en koel elementen in frigo’s
o Zure regen
Verschil met onze klimaat problematiek
o In de jaren 80/70 werd er onmiddellijk actie ondernomen, nu niet
Probleemstelling
De 6 f’en
o Food, fuel, feed, fibre, flower, fun
Stijging van de bevolking, stijging welvaart
Business-as-usual (BAV) (voortdoen zoals men bezig was) is geen optie meer
Brundtland – commissie
Hoe zorg je ervoor dat toekomstige (zelfs huidige) behoeften gedekt worden?
o Moderne technologie? Herorganiseren volledig systeem? => Brundtland
comissie zeht zowel milieu als sociaal aanpakken want deze staan in verband
met elkaar
Commissie onder lijding van premier Gro Harlem Brundtland (vrouw)
Achterliggend idee => de gewenste ontwikkelingstoestand over heel de wereld is die
van het westen
1
, o Maar dit gaat over de welvaart van het westen in de jaren 80, hier had niet
iedereen een auto, een computer, een vaste telefoon. Nu zit het westen al
veel verder. Is dit relevant?
Er is een link tussen sociale ontwikkeling en ecologie
o Het sociaal – economisch systeem moet veranderen
Antropocentrische focus => oplossing is meer ontwikkeling
o “Ervoor zorgen dat het milieu de mens niet opmzeep helpt en niet
omgekeerd”
Techno- optimist => de technologie zal ons redden
Visie
o Industriële activiteit X 5à10 over heel de wereld
Maar zonder impact op toekomstige generaties
o Dus: intra-generationele en inter- generationele solidariteit en
rechtvaardigheid
Duurzame ontwikkeling = 3 P’s
Economische ontwikkeling = profit
Sociale ontwikkeling = people
Ecologische ontwikkeling = planet
Via
o Technologische ontwikkeling (productiviteit, efficiëntie, minder vervuiling)
o Andere sociale organisatie
Antropocentrische insteek
o Mens dominant tegenover milieu
o Voedselvoorziening als kerndoelstelling
o Geloof in technologische vooruitgang
o Efficiëntie
Vragen bij duurzame ontwikkeling
Eengezindheid over concrete?
Is “eco-efficiëntie” genoeg?
Kan “duurzame ontwikkeling” wel duurzaam zijn?
Zero sum game (als iemand gelukkig wordt, wordt de andere ongelukkig) => dit wilt
men niet
2
, Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)
MVO
Concrete uitwerking van duurzame ontwikkeling van bedrijven
o Zeer wijdverspreid, zeker in NL
o Synoniemen => ethisch ondernemen,.
Overgaan van “shareholder” (aandeelhouder) naar “stakeholder” (belanghebbende)
– model
o Verantwoordelijk ipv wint
o Morele verantwoordelijkheid
o Liefst zoveel mogelijk positief en zo min mogelijk negatief
Tripple bottom line
o 3 P’s => profit, people, planent
3 M’en => markt, mens, milieu
o Economische, ecologische en sociaal-maatschappelijke winst
Bedenkingen bij MVO
Verantwoordelijkheidsgevoel?
Imago?
Economische motieven?
o Green washing
Is het motief achter de vraag relevant
Gevolgen ethiek => neen (greenwashing zorgt voor een goed
imago dus het is oke)
Deugen ethiek => ja (greenwashing is hier niet oke)
Wat als normatieve vooronderstellingen 1van brundtland niet gevolgd worden?
Andere ontwikkelingspaden en oplossingen
Sterke duurzaamheid
o Volhoubaarheid is een betere verwoording
Zwakke duurzaamheid Sterke duurzaamheid
Pragmatisch Fundamentele wijzigingen
Collectieve aanpak Waarden
Antropocentrisch Ecocentrisch
(kijken naar het systeem in het geheel)
Technocentrisch
Efficiëntie paradox
Paradox van Jevons
o Technologische vooruitgang met efficiënter gebruik van inputs leidt soms tot
stijgend gebruik van inputs
1
Aanname waarop de analyse gebaseerd is
3
Les 1: Duurzaamheid
Duurzame ontwikkeling
Voorbeelden wel en niet duurzaam (klassikaal)
Wel
o Groene energie
o Kartonnen bekers
Niet
o Niet-afbreekbaar plastic
o Wegwerp dingen -> discussie want veel wegwerp dingen zijn van karton
De discussie duurzaamheid
Al een 100 jaren discussie
Eerste echte definitie van duurzame ontwikkeling in 1987
o Sustainable development is develoment that meets the needs of the present
without compromising the ability of future generations to meet their own
needs
o Het gaat over duurzame ontwikkeling, nog niet over duurzaamheid zelf
Jaren 80 en 70
o Milieuproblemen zoals gat in de ozon laag -> veroorzaakt door gfk’s in
spuitbussen en koel elementen in frigo’s
o Zure regen
Verschil met onze klimaat problematiek
o In de jaren 80/70 werd er onmiddellijk actie ondernomen, nu niet
Probleemstelling
De 6 f’en
o Food, fuel, feed, fibre, flower, fun
Stijging van de bevolking, stijging welvaart
Business-as-usual (BAV) (voortdoen zoals men bezig was) is geen optie meer
Brundtland – commissie
Hoe zorg je ervoor dat toekomstige (zelfs huidige) behoeften gedekt worden?
o Moderne technologie? Herorganiseren volledig systeem? => Brundtland
comissie zeht zowel milieu als sociaal aanpakken want deze staan in verband
met elkaar
Commissie onder lijding van premier Gro Harlem Brundtland (vrouw)
Achterliggend idee => de gewenste ontwikkelingstoestand over heel de wereld is die
van het westen
1
, o Maar dit gaat over de welvaart van het westen in de jaren 80, hier had niet
iedereen een auto, een computer, een vaste telefoon. Nu zit het westen al
veel verder. Is dit relevant?
Er is een link tussen sociale ontwikkeling en ecologie
o Het sociaal – economisch systeem moet veranderen
Antropocentrische focus => oplossing is meer ontwikkeling
o “Ervoor zorgen dat het milieu de mens niet opmzeep helpt en niet
omgekeerd”
Techno- optimist => de technologie zal ons redden
Visie
o Industriële activiteit X 5à10 over heel de wereld
Maar zonder impact op toekomstige generaties
o Dus: intra-generationele en inter- generationele solidariteit en
rechtvaardigheid
Duurzame ontwikkeling = 3 P’s
Economische ontwikkeling = profit
Sociale ontwikkeling = people
Ecologische ontwikkeling = planet
Via
o Technologische ontwikkeling (productiviteit, efficiëntie, minder vervuiling)
o Andere sociale organisatie
Antropocentrische insteek
o Mens dominant tegenover milieu
o Voedselvoorziening als kerndoelstelling
o Geloof in technologische vooruitgang
o Efficiëntie
Vragen bij duurzame ontwikkeling
Eengezindheid over concrete?
Is “eco-efficiëntie” genoeg?
Kan “duurzame ontwikkeling” wel duurzaam zijn?
Zero sum game (als iemand gelukkig wordt, wordt de andere ongelukkig) => dit wilt
men niet
2
, Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)
MVO
Concrete uitwerking van duurzame ontwikkeling van bedrijven
o Zeer wijdverspreid, zeker in NL
o Synoniemen => ethisch ondernemen,.
Overgaan van “shareholder” (aandeelhouder) naar “stakeholder” (belanghebbende)
– model
o Verantwoordelijk ipv wint
o Morele verantwoordelijkheid
o Liefst zoveel mogelijk positief en zo min mogelijk negatief
Tripple bottom line
o 3 P’s => profit, people, planent
3 M’en => markt, mens, milieu
o Economische, ecologische en sociaal-maatschappelijke winst
Bedenkingen bij MVO
Verantwoordelijkheidsgevoel?
Imago?
Economische motieven?
o Green washing
Is het motief achter de vraag relevant
Gevolgen ethiek => neen (greenwashing zorgt voor een goed
imago dus het is oke)
Deugen ethiek => ja (greenwashing is hier niet oke)
Wat als normatieve vooronderstellingen 1van brundtland niet gevolgd worden?
Andere ontwikkelingspaden en oplossingen
Sterke duurzaamheid
o Volhoubaarheid is een betere verwoording
Zwakke duurzaamheid Sterke duurzaamheid
Pragmatisch Fundamentele wijzigingen
Collectieve aanpak Waarden
Antropocentrisch Ecocentrisch
(kijken naar het systeem in het geheel)
Technocentrisch
Efficiëntie paradox
Paradox van Jevons
o Technologische vooruitgang met efficiënter gebruik van inputs leidt soms tot
stijgend gebruik van inputs
1
Aanname waarop de analyse gebaseerd is
3
