Mediacultuur
Mediacultuur: introductie
Media: effecten versus betekenissen
Manier om te zien of er effecten zijn
Mediacultuur: kijkt niet naar de effecten van games naar de betekenis die mensen vb. zelf geven
aan de games
Debat over computer games
‘The war between effects and meaning’ (Henry Jenkins, 2006)
- Verschillende manieren om te kijken naar games
- We kunnen kijken welke betekenis ze geven aan games vb. Uitlaatklep
Vragen van cultuuronderzoekers:
1. Moeten we kijken naar wat games doen met jongeren (effecten) of onderzoeken wat
jongeren doen met games?
2. Welke betekenissen kennen jongeren toe aan (geweld in) games?
3. Zijn zij passieve ontvangers of actieve spelers?
4. Welke collectieve waarden, normen, symbolen, taal en gebruiken construeren gamers?
- CULTUUR
1
,Wat is cultuur? De brede sociologische betekenis
1. In tegenstelling tot andere dieren (instinct) is de Homo Sapiens een cultuur-scheppend
wezen
2. Functie: orde scheppen, betekenis geven aan de chaotische/betekenisloze wereld
3. Cultuur = gedeeld stelsel van waarden, normen, symbolen, taal, en gebruiken
“man is an animal suspended in webs of significance he himself has spun, I take culture to be
those webs” (Clifford Geertz)
De wereld kent geen onderscheidingen wij maken die een cultuur creëert dat
Anomisch= geen sociale kaders, buiten de cultuur
Cultuur is overal
4. Cultuur verschilt per tijd, plaats en varieert per groep
5. Cultuur = sociale constructie (wij maken het – het maakt ons! Bevrijdt en beperkt)
a. Cultuur sluit ook anderen uit
b. Cultuur bepaalt ons het vormt ons vb. Taal als je de taal niet kent val je buiten de
cultuur
c. Moeilijk om te weten wat waar is buiten cultuur
6. Er is geen ‘waarheid’ buiten de culturele betekenissen van mensen
7. Cultuur is bron van sociaal handelen
8. Cultuursociologie: bestudeert gedeelde culturele betekenissen en gevolgen voor handelen
Wat is cultuur?
Hoogcultuur
Hoogcultuur (aristocratie, elite, kunst & geinstitutionaliseerde smaak)
Hoogcultuur is kunst wordt gedragen door elite met veel kapitaal
Volks- of populaire cultuur
Volkscultuur (‘gewone’ volk, arbeiders, folklore & niet-geinstitutionaliseerde smaak)
Heeft altijd bestaan
Staat altijd in spanning met hoogcultuur elite kijkt neer op volkscultuur
2
,De spanning tussen hoog/volkscultuur
Een beschavingsoffensief
1. De culturele elite versus het volk
2. Norbert Elias: Europa 15de eeuw -> opvoeding van het volk door de aristocratie
a. Elias: in Europa meer de neiging de elite de lage op te voeden te verheffen dus
hun waarden en normen op te dringen
3. Elitaire waarden, normen en gebruiken -> trickle down
4. 20ste eeuw: de opkomst en verspreiding van massa media – radio, film, tv, games
• Ook kranten waren vroeger massamedia
• Eerste academische debatten midden 20 ste eeuw
5. Mediatisering – fase 1
20ste eeuw massamedia: De ‘mediatisering’ van cultuur
- Typische hollywood uitingen in de media
- We kunnen cultuur niet meer begrijpen zonder media
Wat is mediacultuur?
Waarden, normen en gebruiken die actief/collectief gevormd worden in relatie tot media
- Sinds de opkomst van ‘mediacultuur’ (aangeduid als ‘massacultuur’) is er morele kritiek
- Cultuurpessimisme – het einde van hoogcultuur, authentieke kunst en beschaving
1. ‘Standaardisering’ (bv. Benjamin)
a. door foto’s vervallen de creatieve behoeftes weg met schilderen
2. ‘Commodificatie’ (bv. Adorno)
a. dit is geen echte cultuur dit zijn geen kunstenaars het zijn verkopers, het zet mensen
niet aan tot nadenken cultuur is een handelswaarde geworden
3. ‘Infantilisering’ (bv. Postman)
a. Postman: (35j later) TV maakt cultuur kapot. Publiek wordt behandeld als kinderen
het gaat om vorm en niet meer om de inhoud
4. ‘Vervreemding’ (Baudrillard)
a. Baudrillard: schrijft over tv en pc. Cultuur verdwijnt we worden geïndoctrineerd, we
kunnen een stad niet meer zien enkel door de manier van TV we kunnen de
werkelijkheid niet meer ervaren
3
, Mediacultuur: de kritische positie
- Moreel standpunt academici verbonden met sociaal-culturele positie (elite), niet politieke
positie!
- ‘Links-progressief’ …...
- Moreel standpunt academici verbonden met sociaal-culturele positie, niet politieke positie!
- ‘Rechts-conservatief’……
Politiek standpunt had er dus niets mee te maen
De ene cultuur is niet beter dan de andere
De empirische studie van mediacultuur
Uitgangspunt van dit vak:
1. Voorbij morele waardeoordelen – naar onthechte empirische studie van populaire cultuur
2. Vgl. Max Weber (1919): onderzoeker onderscheid ‘Sollen und Sein’, ‘is and ought’
3. Wel mogelijk om (botsende) morele waardeoordelen als studieobject te nemen
4. Cultuursociologie - methodisch agnosticisme
Media en morele paniek
Uitgangspunt deze les: mediacultuur wordt vanuit de samenleving vaak vanuit een paniekerige
manier bekeken. En vooral bij nieuwe media.
Voorbeelden:
‘Shootings’ El Paso – 4 Augustus 2019
a. iemand in VS begon rond zich te schieten in een menigte. De vraag stelt zich hoe
kunnen we dit begrijpen? Worden vaak gelinkt met media.
b. Donald Trump zei direct na deze gebeurtenis dat die verklaart kunnen worden door
games. Dat terwijl Trump wel voor wapens is…
Een stapje terug in de tijd:
Angst voor het ‘media-effect’ op jongeren / de sociale orde / culturele waarden
Frank Furedi (2016):
4
Mediacultuur: introductie
Media: effecten versus betekenissen
Manier om te zien of er effecten zijn
Mediacultuur: kijkt niet naar de effecten van games naar de betekenis die mensen vb. zelf geven
aan de games
Debat over computer games
‘The war between effects and meaning’ (Henry Jenkins, 2006)
- Verschillende manieren om te kijken naar games
- We kunnen kijken welke betekenis ze geven aan games vb. Uitlaatklep
Vragen van cultuuronderzoekers:
1. Moeten we kijken naar wat games doen met jongeren (effecten) of onderzoeken wat
jongeren doen met games?
2. Welke betekenissen kennen jongeren toe aan (geweld in) games?
3. Zijn zij passieve ontvangers of actieve spelers?
4. Welke collectieve waarden, normen, symbolen, taal en gebruiken construeren gamers?
- CULTUUR
1
,Wat is cultuur? De brede sociologische betekenis
1. In tegenstelling tot andere dieren (instinct) is de Homo Sapiens een cultuur-scheppend
wezen
2. Functie: orde scheppen, betekenis geven aan de chaotische/betekenisloze wereld
3. Cultuur = gedeeld stelsel van waarden, normen, symbolen, taal, en gebruiken
“man is an animal suspended in webs of significance he himself has spun, I take culture to be
those webs” (Clifford Geertz)
De wereld kent geen onderscheidingen wij maken die een cultuur creëert dat
Anomisch= geen sociale kaders, buiten de cultuur
Cultuur is overal
4. Cultuur verschilt per tijd, plaats en varieert per groep
5. Cultuur = sociale constructie (wij maken het – het maakt ons! Bevrijdt en beperkt)
a. Cultuur sluit ook anderen uit
b. Cultuur bepaalt ons het vormt ons vb. Taal als je de taal niet kent val je buiten de
cultuur
c. Moeilijk om te weten wat waar is buiten cultuur
6. Er is geen ‘waarheid’ buiten de culturele betekenissen van mensen
7. Cultuur is bron van sociaal handelen
8. Cultuursociologie: bestudeert gedeelde culturele betekenissen en gevolgen voor handelen
Wat is cultuur?
Hoogcultuur
Hoogcultuur (aristocratie, elite, kunst & geinstitutionaliseerde smaak)
Hoogcultuur is kunst wordt gedragen door elite met veel kapitaal
Volks- of populaire cultuur
Volkscultuur (‘gewone’ volk, arbeiders, folklore & niet-geinstitutionaliseerde smaak)
Heeft altijd bestaan
Staat altijd in spanning met hoogcultuur elite kijkt neer op volkscultuur
2
,De spanning tussen hoog/volkscultuur
Een beschavingsoffensief
1. De culturele elite versus het volk
2. Norbert Elias: Europa 15de eeuw -> opvoeding van het volk door de aristocratie
a. Elias: in Europa meer de neiging de elite de lage op te voeden te verheffen dus
hun waarden en normen op te dringen
3. Elitaire waarden, normen en gebruiken -> trickle down
4. 20ste eeuw: de opkomst en verspreiding van massa media – radio, film, tv, games
• Ook kranten waren vroeger massamedia
• Eerste academische debatten midden 20 ste eeuw
5. Mediatisering – fase 1
20ste eeuw massamedia: De ‘mediatisering’ van cultuur
- Typische hollywood uitingen in de media
- We kunnen cultuur niet meer begrijpen zonder media
Wat is mediacultuur?
Waarden, normen en gebruiken die actief/collectief gevormd worden in relatie tot media
- Sinds de opkomst van ‘mediacultuur’ (aangeduid als ‘massacultuur’) is er morele kritiek
- Cultuurpessimisme – het einde van hoogcultuur, authentieke kunst en beschaving
1. ‘Standaardisering’ (bv. Benjamin)
a. door foto’s vervallen de creatieve behoeftes weg met schilderen
2. ‘Commodificatie’ (bv. Adorno)
a. dit is geen echte cultuur dit zijn geen kunstenaars het zijn verkopers, het zet mensen
niet aan tot nadenken cultuur is een handelswaarde geworden
3. ‘Infantilisering’ (bv. Postman)
a. Postman: (35j later) TV maakt cultuur kapot. Publiek wordt behandeld als kinderen
het gaat om vorm en niet meer om de inhoud
4. ‘Vervreemding’ (Baudrillard)
a. Baudrillard: schrijft over tv en pc. Cultuur verdwijnt we worden geïndoctrineerd, we
kunnen een stad niet meer zien enkel door de manier van TV we kunnen de
werkelijkheid niet meer ervaren
3
, Mediacultuur: de kritische positie
- Moreel standpunt academici verbonden met sociaal-culturele positie (elite), niet politieke
positie!
- ‘Links-progressief’ …...
- Moreel standpunt academici verbonden met sociaal-culturele positie, niet politieke positie!
- ‘Rechts-conservatief’……
Politiek standpunt had er dus niets mee te maen
De ene cultuur is niet beter dan de andere
De empirische studie van mediacultuur
Uitgangspunt van dit vak:
1. Voorbij morele waardeoordelen – naar onthechte empirische studie van populaire cultuur
2. Vgl. Max Weber (1919): onderzoeker onderscheid ‘Sollen und Sein’, ‘is and ought’
3. Wel mogelijk om (botsende) morele waardeoordelen als studieobject te nemen
4. Cultuursociologie - methodisch agnosticisme
Media en morele paniek
Uitgangspunt deze les: mediacultuur wordt vanuit de samenleving vaak vanuit een paniekerige
manier bekeken. En vooral bij nieuwe media.
Voorbeelden:
‘Shootings’ El Paso – 4 Augustus 2019
a. iemand in VS begon rond zich te schieten in een menigte. De vraag stelt zich hoe
kunnen we dit begrijpen? Worden vaak gelinkt met media.
b. Donald Trump zei direct na deze gebeurtenis dat die verklaart kunnen worden door
games. Dat terwijl Trump wel voor wapens is…
Een stapje terug in de tijd:
Angst voor het ‘media-effect’ op jongeren / de sociale orde / culturele waarden
Frank Furedi (2016):
4
