Samenvatting algemene ziekteleer

1. INLEIDING
A. Pathologische Fysiologie

 Wetenschappelijke basis van het verschijnsel ziekte
 Beschrijft functioneren (deel) lichaam bij ziektetoestanden
 Wetenschappelijke verklaring of hypothese over ziekte
o < vergelijking met normale fysiologie, anatomie, histologie en biochemie
o < bevindingen van anatoompathologie, immunologie en microbiologie
 sluit aan bij normale fysiologie en ziekteleer
o ziekteleer
 systematische beschrijving (per systeem/orgaan) van alle gekende aandoeningen
 etiologie, pathogenese, symptomen, diagnose, differentieeldiagnose, evolutie,
behandeling, prognose
 Wat is pathologisch?
o Wat is abnormaal
o Einstein zeer hoog IQ
 Geen echte ziekte want geen effect op levenskwaliteit
o Fenylketonurie (PKU, hyperphenylalaninemie)
 Verhoogde concentratie fenylalanine in bloed
 Recessief erfelijke stoornis
 1/18000 kinderen (opsporen met hielprik)
 Fenylalanine hydroxylase (PAH, afbreken fenylalanine) afwezig
 Ophoping fenylalanine (bloed, ruggenmerg)
o Chemisch proces: beschadiging zenuwcellen
 Hersenbeschadiging
 Onbehandeld: verstandelijk gehandicapt, gedragsproblemen
 Behandeling: dieet met weinig eiwitten
o Fysiologisch en pathologisch kunnen overlappen
 Hoeveel mensen behandelen?
 Bloeddruk
 Eerste klop horen: systolische druk
 Klop verdwijnt: diastolische druk (onderdruk)  meestal 70-90 mmHg
o Als boven 90 abnormaal ¼ van mensen abnormaal
 < meer hart- en vaatziekten boven 90
 ¼ behandelen = zeer duur en nevenwerkingen
 Zeggen wat abnormaal is veel implicaties
 Economisch effect
 Nevenwerkingen
o Groeicurve: onderscheid jongens/meisjes
 1m90 voor vrouw minder gunstig dan voor man in onze maatschappij
 < meer uit het normale
 Voor mannen kan positief zijn: uitblinken in bepaalde sporten
 Jongens eerder naar dokter als te klein, meisjes als te groot
 Fysiologische maatstaf  geen ziekte
 Kan wel ziekte in bepaalde gevallen zoals dwerggroei
 Beslissen of normaal o.a. kijken naar ouders




1

,  Situering
o Verder gaan dan constateren feiten
 Hypothesen en theorieën opbouwen
 Doorlopend herdacht en aangepast < wetenschappelijke vernieuwing
 Vb. typisch klinische fenomenen ontstekingsreactie: rubor, calor, dolor, tumor, functio laesa
 Verklaren via inzichten in moleculaire mediatoren van inflammatoire reactie
o Alle potentieel relevante disciplines betrekken bij wetenschappelijke benadering
 Benadering multidisciplinair
o Ziekte te maken met gans organisme
 Zelden bepaald orgaan isoleren zoals in fysiologie < effecten op andere organen
o Geïndividualiseerd (op bepaald terrein)
o Menselijke pathologie: experimenteren om ethische en praktische redenen beperkt
 Spontane experimenten van natuur of dierlijke modellen

B. Ziekte

 Elke abnormale of pathologische activiteit in het organisme
 Grens tussen normaal en pathologie soms vaag
o Vb. leeftijdsgebonden achteruitgang van geheugen
 Pathologisch
o Alle waarden die negatief effect hebben op levensverwachting
 Mortaliteit verhogen
o Waarden die een zekere morbiditeit (klachten, symptomen) meebrengen
 Levenskwaliteit verminderen
o Of waarden invloed hebben op deze aspecten
 Afhankelijk van genetische en omgevingsfactoren
 Genetisch: Kans op type II diabetes groter bij Aziatische achtergrond
o Dus BMI bij overgewicht lager in Azië (28) dan in Europa (30)
 Omgeving: overvloed van producten die aanleiding geven tot diabetes?
 Morbiditeit en mortaliteit
o Vb. gigantisme
 Acromegalie: te veel groeihormoon in hypofyse
 Blijven groeien
 Nadelen op lange termijn
 Hoofdpijn
 Vermindert zicht < pijnappelklier drukt op gezichtszenuw
 Metabole problemen (diabetes)
 Gewichtsproblemen
 Sneller sterven
 Obesitas epidemie: PROBLEEM
o VS overzicht: % mensen met obesitas stijgt sterk
 2010 meer dan 1/3 obees
 Er zouden zelfs staten zijn waar >50%
 Probleem
 Individueel bekeken per persoon
o Soms is lichaam aangepast aan gewicht maar vaak niet




2

, o Centrale vetopstapeling: abdominale vetopstapeling vooral in lever
 Lever moet suiker stabiel houden als niet eten (controle door insuline)
 Gevoeligheid lever voor insuline daalt < lever vervet
 Diabetes type II: ’s ochtends te veel suiker
 Nog andere hormonen verstoord bij diabetes: metabool syndroom
 Opstapeling vet
 Verstoring vetmetabolisme
 Glucose intolerantie
 Hypertensie
 Meer insuline aanmaken  veel insuline in bloed
 Andere functies insuline
o GH: meer insuline  meer IGF1  meer celgroei, minder apoptose => meer
kans op kanker
o Aantasting geslachtshormoon
 Vrouw meer androgenen (mannelijk) en meer oestrogeen
 Eisprong valt weg (fertiliteitsproblemen)
 Pathologische fysiologie  ziekte  abnormaal
o Erfelijke afwijkingen
o Degeneratieve processen (artrose)
o Ontsteking
 Infecties (ontsteking door micro-organismen: bacteriën, virussen, parasieten)
 Immunologische ziekten
 Auto-immuun aandoeningen
 Inflammatoire ziekten (reumatische aandoeningen, vasculitis, granulomateuze ziekten, …)
o Fysische en chemische beschadiging
 Toxines, geneesmiddelen, …
o Stapelingsziekten (aangeboren of verworven)
 ijzer, koper, glycogeen, amyloidose
o tumorale aandoeningen (goed- of kwaadaardig)
 biologisch systeem heeft herstelpotentieel
o homeostase behouden
 thermoregulatie, wondheling, suiker-, elektrolyten en pH regeling


3

,  evolutie van ziekte
o acuut of chronisch
 acuut: niercrisis (kan eenmalig maar dan weten aanleg)
 soms zo hard dat nier versteend = chronische aandoening
o herstel, genezing of dood
 genezing niet noodzakelijk volledig herstel
 restverschijnselen of sequelen
 aanpassing aan ziekte: functioneren op lager niveau, blijvende abnormale belasting
o < compensatiemechanismen
o Bereiken nieuw precair evenwicht
o Vele chronische aandoeningen in begin subklinisch
 Uiteindelijk continue beschadiging = vicieuze cirkel
o Restverschijnselen duidelijk als reserves op kritische drempel
o Reserves: hartfalen
 Activering renine-angiotensine-aldosterone systeem verhoogt preload
 Contractiliteit stijgt (Frank Starling wet)
o Hartfalen verbetert MAAR verhoogde belasting
 < invloed angiotensine op vasculaire weerstand
 op termijn verdere toename hartfalen




o Balans tussen twee factoren
 Schadelijke factoren
 Mens leeft op aarde: op verschillende manieren contact met substanties
o Huid, longen, GI-stelsel
o Vb. fijn stof inademen  deel substanties in bloed  opstapelen of
metaboliseren DUS blootstelling zoveel mogelijk beperken
 Roken
o Levensverwachting daalt bij roken
(<teer, polycyclische aromatische KWS,
nicotine, fenol, benzopyreen,
koolstofmonoxide, formaldehyde,
zuurstof of stikstof, nitroamine)




4