lOMoARcPSD|11911780
Journalistieke nieuwsgaring en productie
Communicatiewetenschappen
Les 1A: Inleiding: Van Massa- naar netwerkmaatschappij (H1)
Journalistiek, een kind van haar tijd
- Journalistiek in de massamaatschappij -> de netwerkmaatschappij
- Nieuws is een product van zijn tijd (politiek (kiesrecht,
schoolplicht), economie (afschaffing zegelbelasting), cultuur,
technologie…)
- Status quo van een maatschappij uitgedaagd door technologische
vernieuwingen
o Impact (radio (propaganda) en televisie (kwaliteit nieuwsverslaggeving))
versus
disruptie (internet) en introductie netwerkmaatschappij
o Telkens een nieuwe technologie wordt uitgevonden is er
bezorgdheid over gevolgen voor de nieuwsorganisaties en
het publiek
Journalistiek in de massamaatschappij
- Massamaatschappijtheorie definieert massacommunicatie:
o Eenrichtingsverkeer in een lineair proces: “het verspreiden
van boodschappen via media start bij de communicator die
het via een medium naar een massa ontvangers verstuur”
(Loisen & Joye, 2018)
o Laswell (1948)
- Focus op effect en passief publiek
o Stimulus-respons, injectienaald (bv. criminaliteit)
- Kritiek op massamaatschappijtheorie:
o Niet op basis van systematisch wetenschappelijk onderzoek
o Invloed MM en passiviteit publiek overschat
o MAAR… enkel complexiteit toegevoegd aan
lineair proces en eenrichtingsverkeer
Journalistiek in de netwerkmaatschappij
- Internet netwerkmaatschappij met…
o Digitalisering en globalisering
, lOMoARcPSD|11911780
o Mobiele technologie
o Gebruikersparticipatie
1
, lOMoARcPSD|11911780
Castells (1996): The Rise of the Network Society (Kritiek:
technologisch- deterministisch)
o Bekijkt de veranderde maatschappij vanuit economisch
perspectief -> netwerkeconomie
o Elektronische informatienetwerken als informatiestructuur
(verbinden actoren over hele wereld en overbruggen tijd en
plaats)
o Digitalisering verregaande globalisatie
o Knooppunten (nodes met elkaar in verbinding), geen midden,
bottom up (door open structuur)
o Informational elites (toegang voor elites is anders
georganiseerd, deze zijn een eigen afgeschermde society en
delen een ‘homogene’ levensstijl die culturele grenzen
overschrijdt.
o Globalisering: Space of places -> space of flows (netwerken
zijn niet gebonden aan een welbepaald territorium of
tijdszone, de plaats in het netwerk wordt belangrijker dan de
geografische plaats
- Appadurai (1996) (gelijkaardig aan Castells)
o Globalisering vanuit cultureel perspectief
o Scapes (Castell’s netwerken) waaronder mediascape en
hebben een onregelmatige vorm die mensen overal ter
wereld op verschillende manieren beïnvloeden
o Globale verspreiding van kennis en informatie via media die
cruciaal zijn in de constructie van identiteit = mediascapes
Globalisering (Castells, Appadurai): gevolg?
o McLuhan (1962): Global village -> homogenisering tot een
globalized society -> Eenheidsworst? Diversiteit?
Westernization, Americanization (Giddens), McDonaldization
(Ritzer): efficiëntie, voorspelbaarheid, berekenbaarheid,
beheersbaarheid
o Critici: global village associëren met homogenisering
o Niet akkoord: Beck (2000): World society waarin verscheidenheid
primeert
o Robertson: Glocalisering= proces van schaalverkleining dat
vaak wordt opgevat als een tegenreactie op de eerder
vernoemde schaalvergroting (bv. Dancing With The Stars)
- Dery: global village als gevolg van netwerkmaatschappij is utopie
o Zorgt het voor groter gevoel van betrokkenheid?
o Couch potato
o Compassion fatigue (=grotere mogelijkheden om te berichten
over lijden in het buitenland zorgen niet voor meer empathie
bij het grote publiek dat afgestompt geraakt door een
opeenstapeling van nieuws over menselijk lijden)
- Gevolgen journalistiek
o Eenrichtingsverkeer evolueert naar chaotic news
environment (McNair) ( niet-lineaire en gedecentraliseerde
informatiestromen die niet beperkt worden door grenzen
, lOMoARcPSD|11911780
van tijd en ruimte
2
Journalistieke nieuwsgaring en productie
Communicatiewetenschappen
Les 1A: Inleiding: Van Massa- naar netwerkmaatschappij (H1)
Journalistiek, een kind van haar tijd
- Journalistiek in de massamaatschappij -> de netwerkmaatschappij
- Nieuws is een product van zijn tijd (politiek (kiesrecht,
schoolplicht), economie (afschaffing zegelbelasting), cultuur,
technologie…)
- Status quo van een maatschappij uitgedaagd door technologische
vernieuwingen
o Impact (radio (propaganda) en televisie (kwaliteit nieuwsverslaggeving))
versus
disruptie (internet) en introductie netwerkmaatschappij
o Telkens een nieuwe technologie wordt uitgevonden is er
bezorgdheid over gevolgen voor de nieuwsorganisaties en
het publiek
Journalistiek in de massamaatschappij
- Massamaatschappijtheorie definieert massacommunicatie:
o Eenrichtingsverkeer in een lineair proces: “het verspreiden
van boodschappen via media start bij de communicator die
het via een medium naar een massa ontvangers verstuur”
(Loisen & Joye, 2018)
o Laswell (1948)
- Focus op effect en passief publiek
o Stimulus-respons, injectienaald (bv. criminaliteit)
- Kritiek op massamaatschappijtheorie:
o Niet op basis van systematisch wetenschappelijk onderzoek
o Invloed MM en passiviteit publiek overschat
o MAAR… enkel complexiteit toegevoegd aan
lineair proces en eenrichtingsverkeer
Journalistiek in de netwerkmaatschappij
- Internet netwerkmaatschappij met…
o Digitalisering en globalisering
, lOMoARcPSD|11911780
o Mobiele technologie
o Gebruikersparticipatie
1
, lOMoARcPSD|11911780
Castells (1996): The Rise of the Network Society (Kritiek:
technologisch- deterministisch)
o Bekijkt de veranderde maatschappij vanuit economisch
perspectief -> netwerkeconomie
o Elektronische informatienetwerken als informatiestructuur
(verbinden actoren over hele wereld en overbruggen tijd en
plaats)
o Digitalisering verregaande globalisatie
o Knooppunten (nodes met elkaar in verbinding), geen midden,
bottom up (door open structuur)
o Informational elites (toegang voor elites is anders
georganiseerd, deze zijn een eigen afgeschermde society en
delen een ‘homogene’ levensstijl die culturele grenzen
overschrijdt.
o Globalisering: Space of places -> space of flows (netwerken
zijn niet gebonden aan een welbepaald territorium of
tijdszone, de plaats in het netwerk wordt belangrijker dan de
geografische plaats
- Appadurai (1996) (gelijkaardig aan Castells)
o Globalisering vanuit cultureel perspectief
o Scapes (Castell’s netwerken) waaronder mediascape en
hebben een onregelmatige vorm die mensen overal ter
wereld op verschillende manieren beïnvloeden
o Globale verspreiding van kennis en informatie via media die
cruciaal zijn in de constructie van identiteit = mediascapes
Globalisering (Castells, Appadurai): gevolg?
o McLuhan (1962): Global village -> homogenisering tot een
globalized society -> Eenheidsworst? Diversiteit?
Westernization, Americanization (Giddens), McDonaldization
(Ritzer): efficiëntie, voorspelbaarheid, berekenbaarheid,
beheersbaarheid
o Critici: global village associëren met homogenisering
o Niet akkoord: Beck (2000): World society waarin verscheidenheid
primeert
o Robertson: Glocalisering= proces van schaalverkleining dat
vaak wordt opgevat als een tegenreactie op de eerder
vernoemde schaalvergroting (bv. Dancing With The Stars)
- Dery: global village als gevolg van netwerkmaatschappij is utopie
o Zorgt het voor groter gevoel van betrokkenheid?
o Couch potato
o Compassion fatigue (=grotere mogelijkheden om te berichten
over lijden in het buitenland zorgen niet voor meer empathie
bij het grote publiek dat afgestompt geraakt door een
opeenstapeling van nieuws over menselijk lijden)
- Gevolgen journalistiek
o Eenrichtingsverkeer evolueert naar chaotic news
environment (McNair) ( niet-lineaire en gedecentraliseerde
informatiestromen die niet beperkt worden door grenzen
, lOMoARcPSD|11911780
van tijd en ruimte
2
