Internationaal Privaatrecht – Master rechten
Inleiding
IPR: internationaal en privaat
1. IPR nodig bij de regeling van internationale rechtsverhoudingen
- Internationaal element nodig om IPR te activeren
- Meerdere rechtsstelsels komen met elkaar in samenloop of concurrentie
o Oplossing van juridische conflicten
▪ Bv.: niet-naleving van een arbeidscontract met internationale elementen
o Ook in internationale zaken zonder conflict
▪ Bv.: vaststelling van een naam in de geboorteakte
- IPR als bruggenbouwer tussen verschillende rechtssystemen
2. IPR enkel voor private rechtsverhoudingen
IPR: nationaal recht
- IPR regelt internationale rechtsrelaties, maar is geen internationaal recht
- Nog geen eenvormige benadering van alle grensoverschrijdende casussen
- Ook al is internationale harmonie wel ultieme doel
o Bv.: verdragen Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht
o Bv.: Europese verordeningen
- Maar IPR nog steeds voor groot deel nationaal recht
o België: Wetboek IPR (WIPR)
o Nederland: Boek 10 BW
Reflex moet zijn: eerst naar internationale wetgeving kijken. Indien geen aanwezig -> nationaal recht
,Luiken van het IPR
Overzicht
1. Internationale bevoegdheid
3 traditionele
2. Toepasselijk recht
luiken
3. Erkenning en uitvoerbaarheid van buitenlandse rechterlijke beslissingen en authentieke
akten
4. Administratieve en gerechtelijke samenwerking Opkomend 4e luik
Je moet onderscheid kunnen maken tussen de luiken om juiste rechtsbron te vinden en toe te passen.
Internationale bevoegdheid
Voorbeeld: Spaanse vrouw veroorzaakt een verkeersongeval in Frankrijk. Een Belgische
bestuurder van een andere wagen raakte zwaar gewond. Ook een voetganger werd
aangereden. De voetganger is een Belgische bejaarde vrouw die zoals elk jaar overwintert in het
zuiden van Frankrijk.
Voor welke rechter(s) kan de Belgische chauffeur de Spaanse vrouw dagvaarden? De Belgische,
de Franse of de Spaanse rechter?
Toepasselijk recht
Voorbeeld: een Syrisch meisje en haar Syrische vriend willen trouwen in België. Het meisje is 16
jaar oud.
Welk huwelijksrecht zal de Belgische ambtenaar van de burgerlijke stand toepassen? Het
Belgische en/of het Syrische? Op grond van welk recht zal hij oordelen of de minderjarigheid
van het meisje een probleem vormt?
Luik 1 en 2 (internationale bevoegdheid en toepasselijk recht) hangen samen.
1. Is de Belgische rechter internationaal bevoegd?
2. Zoja, welk recht moet die rechter dan toepassen?
,Erkenning en uitvoerbaarheid van buitenlandse rechterlijke beslissingen en authentieke akten
Voorbeeld erkenning: een Belgische man doet beroep op een draagmoeder in India. In de
Indische geboorteakte van het kind staat de Belgische man als vader vermeld. Er is geen
melding van een moeder. De man wenst met het kind naar België te komen en vraagt een
Belgisch paspoort aan op de Belgische ambassade in India.
Geldt het vaderschap ook in België? Kan de Indische geboorteakte worden erkend door de
Belgische autoriteiten?
Voorbeeld uitvoerbaarheid: een Luxemburgs bedrijf beschikt over een Frans vonnis op grond
waarvan een Frans bedrijf een grote som geld moet betalen aan het Luxemburgse bedrijf. Het
Franse bedrijf blijft in gebreke. Het Luxemburgse bedrijf wil beslag leggen op een bankrekening
die het Franse bedrijf heeft in België
Kan het Franse vonnis in België uitvoerbaar worden verklaard?
Administratieve en gerechtelijke samenwerking
Voorbeeld: een Poolse moeder vertrekt met haar kinderen – die lang in België hebben gewoond
– naar Polen en ontneemt de Belgische vader elk contact met zijn kinderen. Wat kan de vader
doen?
Welke samenwerking tussen administratieve en gerechtelijke overheden is mogelijk? Kan de
man beroep doen op het Federaal Aanspreekpunt Internationale Kinderontvoeringen bij de FOD
Justitie (= Centrale Autoriteit voor België aangeduid onder Haags Verdrag)?
, Werk- en denkmethode
Overzicht
- Eerst luik bepalen:
o Internationale bevoegdheid
o Toepasselijk recht
o Erkenning en uitvoerbaarheid van buitenlandse rechterlijke beslissingen en
authentieke akten
o Administratieve en gerechtelijke samenwerking
- Dan opletten voor niveau van wetgeving
o Internationaal
o Europees
o Nationaal
Regelgeving: hiërarchie
- België heeft een Wetboek Internationaal Privaatrecht (WIPR)
o Een eerste volledige codificatie van het Belgische IPR
o Inwerkingtreding 1 oktober 2004
- Maar: internationale verdragen en EU-wetgeving voorrang op WIPR
o Zie art. 2 WIPR
o Dus: niet zomaar teruggrijpen naar WIPR
o Eerst altijd kijken of er internationale wetgeving bestaat
WIPR verwijst naar bepaalde verdragen en Europese verordeningen, maar niet altijd.
Dus altijd nagaan of er verdragen/EU-verordeningen bestaan, ongeacht of het WIPR er melding
van maakt.
- Primeert verdrag of EU-wetgeving?
o Geen eenduidig antwoord
o Telkens nagaan in Europese verordeningen
▪ Soms vind je er iets over terug in de verordening, soms niet
o EU-wetgeving vaak voorrang in de verhoudingen tussen de lidstaten
o Soms complementair
▪ Bv.: EU-verordening vult verdrag aan
Inleiding
IPR: internationaal en privaat
1. IPR nodig bij de regeling van internationale rechtsverhoudingen
- Internationaal element nodig om IPR te activeren
- Meerdere rechtsstelsels komen met elkaar in samenloop of concurrentie
o Oplossing van juridische conflicten
▪ Bv.: niet-naleving van een arbeidscontract met internationale elementen
o Ook in internationale zaken zonder conflict
▪ Bv.: vaststelling van een naam in de geboorteakte
- IPR als bruggenbouwer tussen verschillende rechtssystemen
2. IPR enkel voor private rechtsverhoudingen
IPR: nationaal recht
- IPR regelt internationale rechtsrelaties, maar is geen internationaal recht
- Nog geen eenvormige benadering van alle grensoverschrijdende casussen
- Ook al is internationale harmonie wel ultieme doel
o Bv.: verdragen Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht
o Bv.: Europese verordeningen
- Maar IPR nog steeds voor groot deel nationaal recht
o België: Wetboek IPR (WIPR)
o Nederland: Boek 10 BW
Reflex moet zijn: eerst naar internationale wetgeving kijken. Indien geen aanwezig -> nationaal recht
,Luiken van het IPR
Overzicht
1. Internationale bevoegdheid
3 traditionele
2. Toepasselijk recht
luiken
3. Erkenning en uitvoerbaarheid van buitenlandse rechterlijke beslissingen en authentieke
akten
4. Administratieve en gerechtelijke samenwerking Opkomend 4e luik
Je moet onderscheid kunnen maken tussen de luiken om juiste rechtsbron te vinden en toe te passen.
Internationale bevoegdheid
Voorbeeld: Spaanse vrouw veroorzaakt een verkeersongeval in Frankrijk. Een Belgische
bestuurder van een andere wagen raakte zwaar gewond. Ook een voetganger werd
aangereden. De voetganger is een Belgische bejaarde vrouw die zoals elk jaar overwintert in het
zuiden van Frankrijk.
Voor welke rechter(s) kan de Belgische chauffeur de Spaanse vrouw dagvaarden? De Belgische,
de Franse of de Spaanse rechter?
Toepasselijk recht
Voorbeeld: een Syrisch meisje en haar Syrische vriend willen trouwen in België. Het meisje is 16
jaar oud.
Welk huwelijksrecht zal de Belgische ambtenaar van de burgerlijke stand toepassen? Het
Belgische en/of het Syrische? Op grond van welk recht zal hij oordelen of de minderjarigheid
van het meisje een probleem vormt?
Luik 1 en 2 (internationale bevoegdheid en toepasselijk recht) hangen samen.
1. Is de Belgische rechter internationaal bevoegd?
2. Zoja, welk recht moet die rechter dan toepassen?
,Erkenning en uitvoerbaarheid van buitenlandse rechterlijke beslissingen en authentieke akten
Voorbeeld erkenning: een Belgische man doet beroep op een draagmoeder in India. In de
Indische geboorteakte van het kind staat de Belgische man als vader vermeld. Er is geen
melding van een moeder. De man wenst met het kind naar België te komen en vraagt een
Belgisch paspoort aan op de Belgische ambassade in India.
Geldt het vaderschap ook in België? Kan de Indische geboorteakte worden erkend door de
Belgische autoriteiten?
Voorbeeld uitvoerbaarheid: een Luxemburgs bedrijf beschikt over een Frans vonnis op grond
waarvan een Frans bedrijf een grote som geld moet betalen aan het Luxemburgse bedrijf. Het
Franse bedrijf blijft in gebreke. Het Luxemburgse bedrijf wil beslag leggen op een bankrekening
die het Franse bedrijf heeft in België
Kan het Franse vonnis in België uitvoerbaar worden verklaard?
Administratieve en gerechtelijke samenwerking
Voorbeeld: een Poolse moeder vertrekt met haar kinderen – die lang in België hebben gewoond
– naar Polen en ontneemt de Belgische vader elk contact met zijn kinderen. Wat kan de vader
doen?
Welke samenwerking tussen administratieve en gerechtelijke overheden is mogelijk? Kan de
man beroep doen op het Federaal Aanspreekpunt Internationale Kinderontvoeringen bij de FOD
Justitie (= Centrale Autoriteit voor België aangeduid onder Haags Verdrag)?
, Werk- en denkmethode
Overzicht
- Eerst luik bepalen:
o Internationale bevoegdheid
o Toepasselijk recht
o Erkenning en uitvoerbaarheid van buitenlandse rechterlijke beslissingen en
authentieke akten
o Administratieve en gerechtelijke samenwerking
- Dan opletten voor niveau van wetgeving
o Internationaal
o Europees
o Nationaal
Regelgeving: hiërarchie
- België heeft een Wetboek Internationaal Privaatrecht (WIPR)
o Een eerste volledige codificatie van het Belgische IPR
o Inwerkingtreding 1 oktober 2004
- Maar: internationale verdragen en EU-wetgeving voorrang op WIPR
o Zie art. 2 WIPR
o Dus: niet zomaar teruggrijpen naar WIPR
o Eerst altijd kijken of er internationale wetgeving bestaat
WIPR verwijst naar bepaalde verdragen en Europese verordeningen, maar niet altijd.
Dus altijd nagaan of er verdragen/EU-verordeningen bestaan, ongeacht of het WIPR er melding
van maakt.
- Primeert verdrag of EU-wetgeving?
o Geen eenduidig antwoord
o Telkens nagaan in Europese verordeningen
▪ Soms vind je er iets over terug in de verordening, soms niet
o EU-wetgeving vaak voorrang in de verhoudingen tussen de lidstaten
o Soms complementair
▪ Bv.: EU-verordening vult verdrag aan
