REUMATOLOGIE
Inleiding
Reumatologie
reu·ma·to·lo·gie
zelfstandig naamwoord • de v • g.mv.
1 medisch wetenschap die zich bezighoudt met de reumatische ziekten
Reuma
reu·ma
zelfstandig naamwoord • de v & het • g.mv.
Latijn rheuma - Grieks reuma [stroom, een ziekteverwekkende vloeistof]
1 verzamelnaam voor een groot aantal aandoeningen aan het bewegingsapparaat die niet
veroorzaakt worden door ongeval of blessure
= reumatiek
• chronische reuma
chronische ontsteking van het kapsel van kleine gewrichten, vooral van de hand (reumatoïde
artritis)
het gaat over de gewrichten maar het is meer dan dat
ook de huid, knieën, longen, hart, witte vingers = het gaat verder
we hebben een evolutie mee gemaakt ; vroeger waren er weinig mogelijkheden voor
behandeling, hooguit een basis medicatie. Vandaag de dag kunnen we het
controleren, zorgen dat je er weinig/ niets van merkt
het is een multidiscipilnaire discipline ; teamwork ( een heel netwerk )
Visie van patiënten
• Coachende rol
• Promoten en bevorderen van fysieke activiteit bij inflammatoire aandoeningen
• Wegnemen van barrières/drempels (educatie, motiverende gespreksvoering, focus
op bewegingsangst, angst voor meer schade)
• Opstellen van plan van aanpak
Visie van kinesitherapeut
• Inzicht in pathogenese
• Inzicht in de verschillende behandelingen
➔ Patiënten stellen veel vragen, vertrouwensband!
1
,Overzicht lessen: 7x1.5u
1. Bot - Osteoporose
2. Kraakbeen - Artrose
3. Inflammatoir gewrichtslijden: patroonherkenning en urgenties
4. Reumatoïde artritis
5. Spondyloartritis
6. Systeemziekten: systeemlupus, systeemsclerose, (dermato-)myositis, Sjögren
syndroom
7. Patiënten
Examen:
Schriftelijk, 3 open vragen (1 grote + 2 kleinere)
HOOFDSTUK 1 : BOT-OSTEOPOROSE
1. Fysiologie – organisatie van bot
2. Piek-botmassa
3. Botverlies
4. Bot-pathologieën
2
, 1. Fysiologie
• Metabool ACTIEF weefsel à continue re-modelling doorheen het ganse leven
• Grote diversiteit aan celtypes
EIGENSCHAPPEN dat een bot nodig heeft
• Hard: resistent tegen weerstand (vb schedel: bescherming hersenen) vs
flexibel: absorptie van energie door deformatie
• Te hard/te flexibel à microfracturen à fractuur
• Licht à beweging mogelijk maken
• Herbergen van hematopoëtische cellen
hematopoëtische cellen = cellen die bloed aanmaken
• Calciumdepot
Macroscopische organisatie
• Axiale skelet (wervels – pelvis – schedel- sternum) vs appendiculaire skelet/lange
beenderen
• Corticaal bot ( = rand ) (parallelà rigide)) vs trabeculair bot (geweven – poreus à
veer, vormverandering en energie-absorptie, vb wervel)= spongeous bot ; veel beter
krachten opvangen en ergeie absorberen
• Lange beenderen:
• Epifyse (trabeculair bot)
• Metafyse (groeiplaat)
• Diafyse (corticaal bot)
• Endosteum – Periost (zenuwen –
bloedvaten – lymfevaten)
• Korte, platte beenderen: corticaal bot rond trabeculair bot
Microscopische organisatie
• Corticaal bot:
• Osteon = cilindrische structuur die minerale matrix (lamellen) + osteocyten
bevat met centraal een kanaal met bloedvaten
osteocyten = botcellen
• Parallel met de lange as van het bot
• Trabeculair bot: 3D network, open naar beenmerg
• Extracellulaire matrix: (~ flexibiliteit)
= eiwitten die er tussen zitten buiten de cellen
• 90% type I collageen ( = belangrijkste type )
• Andere proteïnen: proteoglycanen, osteocalcin, osteonectin
• Groeifactoren
• Calciumhydroxyapatiet: tussen de colageen-lamellen
à mineralisatie (~ stijfheid en dus sterkte)
3
, 3 soorten cellen
Osteoblasten = maken bot aan
Osteoclasten = breekt altijd af
Osteocyte = osteoblasten worden
omgezet naar osteocyte
Blasten en clasten zijn maar met
weinig/ minder maten aanwezig
1. Fysiologie : ( Re- ) modelling
Modelling = constructie = aanmaak: meer aanmaak hebben dan je afbreekt = ontkoppeld
proces
• Tijdens de groei - in utero periode tot adolescentie
• Chondrocyt differentiatie – matrix synthese –
calciumdepositie
• Verandering van grootte en vorm
• Formatie en resorptie ontkoppeld
• Groei: periost (breedte) – endochondrale ossificatie thv groeiplaat (lengte)
• Resorptie noodzakelijk voor beenmerg-caviteit
Re- modelling = re- constructie
• Tijdens volwassen leven
• Resorptie van oud bot en formatie van nieuw bot
• Vorm blijft behouden
• Resorptie (osteoclasten - 3 weken) gaat botformatie (osteoblasten – 3à4 maanden)
vooraf; gekoppeld fenomeen
➔ à cyclus van 90-130 dagen
Noodzakelijk voor:
• Gezond bot , herstel van ‘microdamage’, bot-
architectuur aanpassen aan de ‘mechanical load’
• Bron van calcium voor calcium homeostase
Bot is levend weefsel
Dynamisch proces
2. Piek- botmassa
Piek-botmassa (PBM; ‘peak bone mass’)= hoeveelheid bot opgebouwd op het einde van de
groei van het skelet (25j) – nadien botverlies gedurende de rest van het leven
• Bepaalt de rest van het leven het risico op fracturen, cruciaal!
• Botmassa = PBM – botverlies (door veroudering, menopauze,…)
4
Inleiding
Reumatologie
reu·ma·to·lo·gie
zelfstandig naamwoord • de v • g.mv.
1 medisch wetenschap die zich bezighoudt met de reumatische ziekten
Reuma
reu·ma
zelfstandig naamwoord • de v & het • g.mv.
Latijn rheuma - Grieks reuma [stroom, een ziekteverwekkende vloeistof]
1 verzamelnaam voor een groot aantal aandoeningen aan het bewegingsapparaat die niet
veroorzaakt worden door ongeval of blessure
= reumatiek
• chronische reuma
chronische ontsteking van het kapsel van kleine gewrichten, vooral van de hand (reumatoïde
artritis)
het gaat over de gewrichten maar het is meer dan dat
ook de huid, knieën, longen, hart, witte vingers = het gaat verder
we hebben een evolutie mee gemaakt ; vroeger waren er weinig mogelijkheden voor
behandeling, hooguit een basis medicatie. Vandaag de dag kunnen we het
controleren, zorgen dat je er weinig/ niets van merkt
het is een multidiscipilnaire discipline ; teamwork ( een heel netwerk )
Visie van patiënten
• Coachende rol
• Promoten en bevorderen van fysieke activiteit bij inflammatoire aandoeningen
• Wegnemen van barrières/drempels (educatie, motiverende gespreksvoering, focus
op bewegingsangst, angst voor meer schade)
• Opstellen van plan van aanpak
Visie van kinesitherapeut
• Inzicht in pathogenese
• Inzicht in de verschillende behandelingen
➔ Patiënten stellen veel vragen, vertrouwensband!
1
,Overzicht lessen: 7x1.5u
1. Bot - Osteoporose
2. Kraakbeen - Artrose
3. Inflammatoir gewrichtslijden: patroonherkenning en urgenties
4. Reumatoïde artritis
5. Spondyloartritis
6. Systeemziekten: systeemlupus, systeemsclerose, (dermato-)myositis, Sjögren
syndroom
7. Patiënten
Examen:
Schriftelijk, 3 open vragen (1 grote + 2 kleinere)
HOOFDSTUK 1 : BOT-OSTEOPOROSE
1. Fysiologie – organisatie van bot
2. Piek-botmassa
3. Botverlies
4. Bot-pathologieën
2
, 1. Fysiologie
• Metabool ACTIEF weefsel à continue re-modelling doorheen het ganse leven
• Grote diversiteit aan celtypes
EIGENSCHAPPEN dat een bot nodig heeft
• Hard: resistent tegen weerstand (vb schedel: bescherming hersenen) vs
flexibel: absorptie van energie door deformatie
• Te hard/te flexibel à microfracturen à fractuur
• Licht à beweging mogelijk maken
• Herbergen van hematopoëtische cellen
hematopoëtische cellen = cellen die bloed aanmaken
• Calciumdepot
Macroscopische organisatie
• Axiale skelet (wervels – pelvis – schedel- sternum) vs appendiculaire skelet/lange
beenderen
• Corticaal bot ( = rand ) (parallelà rigide)) vs trabeculair bot (geweven – poreus à
veer, vormverandering en energie-absorptie, vb wervel)= spongeous bot ; veel beter
krachten opvangen en ergeie absorberen
• Lange beenderen:
• Epifyse (trabeculair bot)
• Metafyse (groeiplaat)
• Diafyse (corticaal bot)
• Endosteum – Periost (zenuwen –
bloedvaten – lymfevaten)
• Korte, platte beenderen: corticaal bot rond trabeculair bot
Microscopische organisatie
• Corticaal bot:
• Osteon = cilindrische structuur die minerale matrix (lamellen) + osteocyten
bevat met centraal een kanaal met bloedvaten
osteocyten = botcellen
• Parallel met de lange as van het bot
• Trabeculair bot: 3D network, open naar beenmerg
• Extracellulaire matrix: (~ flexibiliteit)
= eiwitten die er tussen zitten buiten de cellen
• 90% type I collageen ( = belangrijkste type )
• Andere proteïnen: proteoglycanen, osteocalcin, osteonectin
• Groeifactoren
• Calciumhydroxyapatiet: tussen de colageen-lamellen
à mineralisatie (~ stijfheid en dus sterkte)
3
, 3 soorten cellen
Osteoblasten = maken bot aan
Osteoclasten = breekt altijd af
Osteocyte = osteoblasten worden
omgezet naar osteocyte
Blasten en clasten zijn maar met
weinig/ minder maten aanwezig
1. Fysiologie : ( Re- ) modelling
Modelling = constructie = aanmaak: meer aanmaak hebben dan je afbreekt = ontkoppeld
proces
• Tijdens de groei - in utero periode tot adolescentie
• Chondrocyt differentiatie – matrix synthese –
calciumdepositie
• Verandering van grootte en vorm
• Formatie en resorptie ontkoppeld
• Groei: periost (breedte) – endochondrale ossificatie thv groeiplaat (lengte)
• Resorptie noodzakelijk voor beenmerg-caviteit
Re- modelling = re- constructie
• Tijdens volwassen leven
• Resorptie van oud bot en formatie van nieuw bot
• Vorm blijft behouden
• Resorptie (osteoclasten - 3 weken) gaat botformatie (osteoblasten – 3à4 maanden)
vooraf; gekoppeld fenomeen
➔ à cyclus van 90-130 dagen
Noodzakelijk voor:
• Gezond bot , herstel van ‘microdamage’, bot-
architectuur aanpassen aan de ‘mechanical load’
• Bron van calcium voor calcium homeostase
Bot is levend weefsel
Dynamisch proces
2. Piek- botmassa
Piek-botmassa (PBM; ‘peak bone mass’)= hoeveelheid bot opgebouwd op het einde van de
groei van het skelet (25j) – nadien botverlies gedurende de rest van het leven
• Bepaalt de rest van het leven het risico op fracturen, cruciaal!
• Botmassa = PBM – botverlies (door veroudering, menopauze,…)
4
