Samenvatting psychiatrie

PSYCHIATRIE

H1: INTRODUCTIE IN DE GGZ

 Onszelf afvragen wat er met deze mensen aan de hand is en waarom ze zo doen = bezig met
psychiatrie en klinische psychologie
Psychopathologie:
 Studiegebied: beschrijvingen van diverse vormen van afwijkende emoties en gedachten en afwijkend
gedrag
Psychische of psychiatrische stoornis:
 Afwijkende emoties of gedachten of een afwijkend gedragspatroon dat wordt gekenmerkt door een
storing in het dagelijks sociaal functioneren van een persoon
VERPLEEGKUNDE IN DE GGZ is verdiepen in:
 Afwijkende emoties, denkbeelden en gedragingen
 Oorzaken
 Behandelmogelijkheden


1.1 HOE DEFINIËREN WE ‘AFWIJKEND’?

1.1.1 CRITERIA ABNORMALITEIT?
1. Uitzonderlijk:
 Dingen zien en horen
 Zeldzaam gedrag ≠ afwijkend (bijvoorbeeld maar 1 iemand kan een record halen)
2. Sociaal afwijkend:
 Vormen van gedrag die acceptabel zijn in bepaalde context = normen
 Rekening houden met culturele verschillen
 Rekening houden met verschillen tussen generaties
3. Foute perceptie/ interpretatie realiteit:
 Hallucinatie of onderliggende psychische stoornis
4. Aanzienlijk emotioneel lijden:
 Problematische emoties (angst, depressie)
 Soms is afwezigheid van emotionele reactie afwijkend gedrag
 Heftige emoties zijn niet afwijkend, tenzij ze lang aanhouden nadat de aanleiding verdwenen
is
5. Ongepast/ contraproductief gedrag:
 Onprettige gevoelens oproepen, beperkt vermogen tot vervullen bepaalde rollen
6. Gevaar:
 Sociale context is belangrijk
 Gevaar voor de betrokkene zelf of voor anderen (bijvoorbeeld zelfdoding)




1

,1.2 ZIEKTE VASTSTELLEN
 Dunne lijn abnormaal – normaal
 Zorgvuldig zijn in onze observaties
 Vrijhouden van waardeoordelen.
 Symptomen en diagnostische criteria
 Gebruik maken van wetenschappelijke criteria.


H2: VISIE OP AFWIJKEND GEDRAG, DENKMODELLEN OVER VERPLEEGKUNDE EN
BEHANDELMETHODEN


2.1 BIOLOGISCH PERSPECTIEF
 Genen
 Neuronen => Biologische factoren
 Hersenen

2.1.1 EVALUATIE VAN DE BIOLOGISCHE PERSPECTIEVEN OP AFWIJKEND GEDRAG

Bij vele stoornissen is er verband:
 Verband verstoring neurotransmitters
 Onderliggende afwijkingen
 Defecten hersenen


2.2 BIOPSYCHOSOCIALE PERSPECTIEF
 Betere kijk op het afwijkend gedrag
 Kijkt naar het samenspel van factoren in de ontwikkeling van abnormale gedragspatronen:
 Biologisch perspectief (DNA, medicatie effect)
 Sociaal perspectief (familie, vrienden)
 Psychologisch perspectief (trauma, draagkracht)

2.2.1 DIATHESE-STRESSMODEL
 Meeste psychologische stoornissen ontstaan door combinatie van of interactie tussen een diathese
en stress
 Ook psychologische diathese.




2

,2.2.2. EVALUATIE VAN BIOPSYCHOSOCIALE PERSPECTIEF
 Model gaat ervan uit dat psychologische stoornissen in alle gevallen complexe fenomenen zijn met
verschillende oorzaken

o Niet mogelijk om 1 enkele oorzaak aan te duiden


2.3 PSYCHOTHERAPIE
Gestructureerde vorm van behandeling die berust op een psychologisch kader, waarbij 1 of meerdere
verbale interacties plaatsvinden.

2.3.1 PSYCHOANALYSE EN PSYCHODYNAMISCHE THERAPIE
 Helpt inzicht te krijgen in, en een oplossing te vinden voor onbewuste conflicten uit de jeugd.
hedendaagse therapie = meer naar huidige relaties gericht
 De conflicten activeren afweersystemen/symptomen.
 Overdracht = reacties van cliënten op behandelaar zijn een weerspiegeling van hun gevoelens en
attitudes tegenover andere belangrijke mensen in hun leven
 Tegenoverdracht = door de therapeut op de cliënt geprojecteerde gevoelens

2.3.2 HUMANISTISCHE THERAPIE
 Persoonsgerichte therapie (subjectieve en bewuste ervaringen)
o Non-directief (cliënt bepaalt verloop)
o Reflecties (actief luisteren)
o Onvoorwaardelijke acceptatie, empathie, oprechtheid, echtheid

2.3.3 GEDRAGSTHERAPIE
 Focus op gedragsverandering
 Niet in verleden graven/ geen verandering persoonlijkheid
 Relatief korte therapie
 Systematische desensitisatie: blootstelling aan steeds angstwekkende stimuli
 Geleidelijke blootstelling (in vivo): confrontatie met de fobie
 Modeling (leren door gedrag anderen)
 Token economy (cliënten worden bijvoorbeeld beloond door fiches en kunnen dan ingeruild
worden voor de gewenste beloning)


3

, 2.3.4 COGNITIEVE THERAPIE
 Rationeel-emotieve (gedrag)therapie:
 Contraproductief gedrag veranderen door effectievere interpersoonlijk gedrag
 Cognitieve therapie van Beck (cognitieve vervormingen):
 Denkfouten onder ogen zien en corrigeren
 Relatie tussen wat de pt voelt, denkt en doet in actuele situaties

2.3.5 COGNITIEVE GEDRAGSTHERAPIE (DEPRESSIE, ANGST- EN PANIEKSTOORNIS)
 Uiterlijk gedrag en onderliggende gedachten, opvattingen en attitudes veranderen
 Relatie leggen tussen wat de pt in actuele situaties doet, voelt en denkt
 Goed voor emotionele stoornissen (depressie, angst- en paniekstoornis)
 Eclectische therapie!! (Integrale psychotherapie, bewust gebruik maken van verschillende principes
en technieken uit verschillende therapeutische scholen
 Third wave – therapieën  ACT (acceptance and commitment therapy) en MBCT (mindfulness-based
cognitive therapy)
o Doel: bewust worden van ongewenste gevoelens, gedachten en lichamelijke sensaties =>
mindful leren mee omgaan

2.3.6 GROEPS-, GEZINS-EN RELATIETHERAPIE
 Effectief voor mensen met dezelfde aandoening

2.4 BIOLOGISCH GEORIËNTEERDE THERAPIEËN
 Speelt rol in behandeling psychische en psychiatrische stoornissen
 Medicatie
 Licht therapie en elektroconvulsietherapie

2.4.1 MEDICATIE
 Angstremmers
 Antipsychotica (typische en atypische)
 Antidepressiva (tricyclische, MAO-remmers, SSRI.)
 Stemmingsstabilisatoren (lithium)

2.4.2 ANDERE BIOLOGISCHE INTERVENTIES
 Lichttherapie (slaap-waakritmes te synchroniseren)
 Elektroconvulsietherapie (elektrische shock toedienen om convulsies op te wekken dat bij mensen
met epilepsie voorkomt)  voor mensen met een depressie waar antidepressiva niet aanslaat
 Transcraniële magnetische stimulatie: hersenschors wordt gestimuleerd met magneet (depressie)
 Psychochirurgie (zelden toegepast) (operatieve behandeling van ondraagelijke pijn/psychische
aandoeningen)




4