Samenvatting Ontwikkelingspsychologie Periode 1

ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE
LES 1: INLEIDING – STROINGEN – DISCUSSIEPUNTEN


WAT IS PSYCHOLOGIE?
De psychologie houdt zich bezig met de volgende vragen:

 Waarom gedragen mensen zich zoals ze zich gedragen (= hoe kunnen we het gedrag
verklaren?)
 In hoeverre en hoe kunnen we gedrag voorspellen?
 Hoe kunnen we gedrag beïnvloeden?
 Hoe kunnen we probleemgedrag behandelen?


HOE VERKLAREN WE GEDRAG?
In de psychologie wordt ddat op heel verschillende manieren gedaan”:

 Er zijn veel verschillende benaderingswijzen of stromingen
 Iedere benadering of stroming heeft een eigen verklaring en ook daarmee samenhangende
benadering van probleemgedrag.


7 STROMINGEN
Psychoanalyse o.a. Freud, Erikson

 Ervaringen uit de vroege kinderjaren zijn bepalend voor het verdere leven
 Gedrag wordt gestuurd door onbewuste processen.

Behaviorisme o.a. Pavlov, Skinner

 Mensen komen op de wereld als een onbeschreven blad.
 Alleen waarneembaar gedrag is te onderzoeken, de rest is ‘black box’ en niet te kunnen.
 Alle gedrag is aangeleerd.
 (en ook weer af te leren)

Cognitieve psychologie o.a. Piaget

 De inhoud van de ‘black box’ is juist
wel belangrijk
 Mensen zijn actieve
informatieverwerkers.
 Wat zijn motivaties voor gedrag?
Waaromvraag.
 Mensen zijn actief en creatief.
 Je bent druk bezig je een beeld te
vormen van de werkelijkheid.
 Interpretatie van een situatie leidt
tot bepaald gedrag.

Humanistische psychologie o.a. Rogers,
Maslow

 Mensen zijn verantwoordelijk voor hun keuzes en hun gedrag.
 Mensen zijn gericht op groei en ontwikkeling.

Systeemtheorie o.a. Watzlawick

,  Gedrag wordt bepaald door de situatie, de omgeving waarin mensen verkeren:
 Iemand is niet verlegen maar verlegen in een bepaalde situatie.

Biologische psychologie (Charles Darwin, Konrad Lorenz)

Gedrag wordt bepaald door:

 Hormoonhuishouding
 Stofwisselingsprocessen
 Chemische processen in de hersenen
 Erfelijke aanleg
 Gedrag is genetisch bepaald en is doorgegeven door onze voorouders
 Gedragsgenetica
 Survival of the fittest = natuurlijke selectie


WAT IS ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE?
 Dat deel van de psychologie dat zich richt op (de menselijke) ontwikkeling.
 Houdt zich bezig met de zichtbare (hoorbare) veranderingen die een kind in de loop der jaren
meemaakt én de mechanismen die hier achter schuilgaan.

Omgevingspsychologie

 Fysieke omgeving
 Persoonlijke ruimte
 Hall

Hoe verloopt ontwikkeling?

 Continu
o Geleidelijk
 Discontinu
o Sprongsgewijs

Kun je gedrag/ontwikkeling voorspellen?

 In de praktijk vaak te weinig stabiliteit in gedrag/persoonseigenschappen om het latere gedrag
goed te kunnen voorspellen.
 Stabiele eigenschappen:
o Agressie
o Intelligentie


NATURE
 Rousseau
 Montessori
 Voorgeprogrammeerd: rijping zenuwcellen
 Genen
 Groei is toename: meer is beter


NURTURE
 Locke
 Skinner
 Waarnemingen
 Ervaringen
 Leerprocessen
 Training

,FASETHEORIEËN
 Is een fase eenmaal afgerond, dan komt het gedrag uit die fase niet meer voor (Piaget) of
soms nog wel (Freud).
 Kritieke of gevoelig perioden.

Voorbeeld van een fasetheorie

 De ontwikkelingstheorie van Erik Erikson.
 Deze theorie gaat over het sociaal-emotionele ontwikkelingsgebied.
 Persoonlijkheid, identiteit
 Erik Erikson hoort bij de psychodynamische (psychoanalytische) stroming.

LES 2: FYSIEKE ONTWIKKELING


ZWANGERSCHAP
 Bevruchting – innesteling – ontwikkeling embryo – groei van de foetus
 Duur: 40 weken (9 maanden) vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie.
 Prematuur
 Dysmatuur


INVLOEDEN OP DE ONTWIKKELING
 Erfelijke aanleg
 Prenataal:
o Chromosoomafwijkingen en mutaties
o Biologische omgevingsinvloeden
 Infectieziekten
 Voeding
 Leeftijd
 Stress
 Alcohol/roken/medicatie/drugs
 Chemicaliën/straling
 Perinataal:
o Vroeggeboorte
o Zuurstofgebrek
o Traumata of infectie
 FAS: foetaal alcohol syndroom
 Postnataal
o Biologische factoren
o Gezin
o School
o Vriendjes/vriendinnetjes
o Socio-culturele factoren
o Economische/politieke factoren


ONTWIKKELING VAN DE ZINTUIGEN
Een kind wordt geboren met zintuigen die vaak al in de baarmoeder functioneren.

 Zien
o Licht en donker
o Contrast tussen voorwerp en omgeving
o Scherp zien op afstand van 20 centimeter (de afstand tot het hoofd van de moeder als
de baby aan de borst ligt).

, o Steeds scherper en meer details zien
o Diepte zien
o Kleur zien
o Vooral novelty preference: baby’s hebben de voorkeur voor het zien van nieuwe
verrassende dingen.
 Gehoor
o Voorkeur voor bekende geluiden.
o Moeders hart
o Stem van moeder
o Muziek/klanken met hoge tonen en zang
o Ritme
o Voorkeur voor moedertaal na zes maanden
o Selectie leren maken in prikkels
o Vooral habituatie: wennen aan geluiden waardoor ze niet meer reageren (tikkende
klok).
 Smaak
o Baby proeft smaak vruchtwater
o Voorkeur voor zoet
 Reuk
o Voorkeur voor geur eigen moeder
o Hulpmiddel om borst te vinden
o Voorkeur voor zoete geuren

Evolutionair bepaald/instinctief

 Oogjes baby afgesteld op scherp zien op 20 cm afstand = afstand ogen moeder – ogen baby
bij borstvoeding
 Bij geboorte zal moeder kind recht aan willen kijken op afstand van 20 cm.
 Bij geboorte zal elke moeder het kind in zelfde volgorde onderzoeken.
 Als je tegen een baby praat: wenkbrauwen omhoog, grote ogen opzetten, hoge toon.
 Een baby oppakken en troosten als deze huilt.

Baby heeft zenuwstelsel-netwerk ter beschikking




Ontwikkeling hersenen

 Groei en snoei
 Verschillend per hersengebied
 Prefrontale cortex: gaat lang door met ontwikkelen.