NEURORECHT EN FORENSISCHE PSYCHIATRIE
WEEK 4 HOORCOLLEGE 1 NEURO-INTERVENTIES IN HET STRAFRECHT
EN HET EVRM – VAN DE POL
In dit college ligt de focus op het neurorecht-domein interventie. Hoe kunnen neurotechnieken
mogelijk in de nabije toekomst van belang zijn voor interventies, waardoor het recidive-risico
van veroordeelden verlaagd zou kunnen worden? Welke verschillende vormen ‘neuro-
interventies’ bestaan er? Daarnaast worden in dit college neuro-interventies besproken in het
licht van verschillende EVRM-rechten. Kunnen neuro-interventies bijvoorbeeld gekwalificeerd
worden als marteling, verboden in Artikel 3 EVRM? En veranderen neuro- interventies de
‘gedachtes’ van veroordeelden, wat raakt aan artikel 9 EVRM?
Overheid is op zoek naar iets om recidive te voorkomen; daarom neuro-interventies.
Ze lossen problemen op door in de hersenen iets te veranderen.
Neuro-interventies in het algemeen
Neuro-interventies: ingrepen om iets te verbeteren...
Neuro-interventies: ... door een verandering in de hersenen aan te brengen
Neuro-interventies in het medische domein
Neuro-interventies: ingrepen om een medische aandoening te genezen/ symptomen te
verlichten
Neuro-interventies: ... door een verandering in de hersenen aan te brengen
Neuro-interventies in het strafrecht
Neuro-interventies: ingrepen om het recidiverisco van een gedetineerde te verminderen...
Neuro-interventies: ... door een verandering in de hersenen aan te brengen
Neuro-interventies in het strafrecht
Welke neuro-interventies bestaan er?
a. Voedingssupplementen
- Toevoeging aan het dieet van omega-3/6-vetzuren, mineralen en vitaminen dat dat kan
leiden tot vermindering van antisociaal gedrag. Ook op gedetineerden toegepast. Het is
veelbelovend maar we weten er te weinig van. Meer onderzoek nodig.
- Als je er veel van eet kan dat invloed hebben op je serotonine.
, b. Hormonen
- Testosteron, cortisol, oxytocine, vasopressine
- Veel onderzoek naar gedaan maar ook nog niet een duidelijke conclusie. Hele
wisselende resultaten. We weten niet hoe, maar wel dat ze een rol spelen.
c. Medicatie
- Serotonine, dopamine, glutamaat, GABA
- Antipsychotica of stemmingsmedicatie. Kan effectief zijn om antisociaal gedrag te
verminderen.
d. Neuromodulatie
- De belangrijkste! Neurostimulatie. Je stimuleert de hersenen elektrisch. Beïnvloeding
van je hersenen.
1. Transcraniële direct current stimulatie (tDCS): plaatjes op je hoofd,
hersenstukken daaronder worden dan beïnvloed. Veilig en omkeerbaar. Een van de
minst intensieve manieren. Nadeel: alleen de hersengebieden stimuleren die
oppervlakkig zijn, dus niet diep.
2. Transcraniële magnetische stimulatie: magneet bij je hoofd, magnetisch veld in
je hersenen, elektriciteit gaat dan stromen. Hersenactiviteit kan verminderd
worden of vermeerderd. Ook weinig bijwerkingen en pijnloos. Nadeel: alleen de
hersengebieden stimuleren die oppervlakkig zijn, dus niet diep.
, 3. Diepe hersen stimulatie: operatie en dan diep in je hersenen geplaatst. Met een
afstandsbediening. Redelijk veilig en redelijk pijnloos. Je opereert wel in de
hersenen dus wel wat meer kans op risico.
à Open loop: neuroloog komt er bij kijken. Die zet het dan aan en kijkt wat er
gebeurt. Afhankelijk daarvan andere instellingen.
à Closed loop: naast stimulerende elektronen dan is er ook een elektron die het
meet. Bijv bij zedendelinquenten met pedofilie -> opwinding meten. Dan weten ze
welk deel ze moeten stimuleren. Het apparaat doet alles zelf.
Neuro interventies roepen fundamentele vragen op
EVRM?
à Ook veel vragen op voor gedetineerden. Zeker i.v.m. EVRM.
EVRM:
• Artikel 3: Verbod van foltering
• Artikel 5: Recht op vrijheid
• Artikel 8: Recht op eerbiediging van privé-leven • Artikel 9: Vrijheid van gedachte
• Artikel 10: Vrijheid van meningsuiting
, ART. 3 EVRM: VERBOD VAN FOLTERING
“No one shall be subjected to torture or to inhuman or degrading treatment or punishment”
Kenmerken:
• Absoluut
• Drempel: Minimale mate van ernst
- Mag nooit. Maar ergens wel een beetje relativiteit: niet elke handeling, er is een
minimale handeling van ernst.
Hebben neuro-interventies een minimale mate van ernst? Analogie (veel overeenkomst)
met medische procedures in detentie. Drie factoren:
1. Instemming: op het moment dat er geen geldige instemming is, dan is de minimale
mate van ernst wel bereikt.
I. Iemand moet wel toestemming kunnen geven
II. En deze moet geïnformeerd -> alle informatie krijgen, dus risico’s en
voordelen en nadelen -> klein probleem: neuro-interventies kunnen snel
ontwikkelen dus je weet niet altijd wat de gevolgen op lange termijn zijn.
III. En vrijwillig zijn -> geen dreigementen of misleiding.
Dvoracek t. Tsjechië: niet geheel vrijwillig die medicatie genomen want angst.
Commissie zegt: beperkt aantal opties, onwenselijke optie, druk (dus bijv. mega lange
detentie) -> niet vrijwillig.
Hof heeft gezegd: enige druk wel gezet, maar niet onder druk gezet. Wel vrijwillig.
Dus conclusie: er mogen dus wel enige moeilijke opties of druk worden ingezet en dan
is er alsnog vrijwillige instemming. Soort onderscheid tussen dwang en drang.
WEEK 4 HOORCOLLEGE 1 NEURO-INTERVENTIES IN HET STRAFRECHT
EN HET EVRM – VAN DE POL
In dit college ligt de focus op het neurorecht-domein interventie. Hoe kunnen neurotechnieken
mogelijk in de nabije toekomst van belang zijn voor interventies, waardoor het recidive-risico
van veroordeelden verlaagd zou kunnen worden? Welke verschillende vormen ‘neuro-
interventies’ bestaan er? Daarnaast worden in dit college neuro-interventies besproken in het
licht van verschillende EVRM-rechten. Kunnen neuro-interventies bijvoorbeeld gekwalificeerd
worden als marteling, verboden in Artikel 3 EVRM? En veranderen neuro- interventies de
‘gedachtes’ van veroordeelden, wat raakt aan artikel 9 EVRM?
Overheid is op zoek naar iets om recidive te voorkomen; daarom neuro-interventies.
Ze lossen problemen op door in de hersenen iets te veranderen.
Neuro-interventies in het algemeen
Neuro-interventies: ingrepen om iets te verbeteren...
Neuro-interventies: ... door een verandering in de hersenen aan te brengen
Neuro-interventies in het medische domein
Neuro-interventies: ingrepen om een medische aandoening te genezen/ symptomen te
verlichten
Neuro-interventies: ... door een verandering in de hersenen aan te brengen
Neuro-interventies in het strafrecht
Neuro-interventies: ingrepen om het recidiverisco van een gedetineerde te verminderen...
Neuro-interventies: ... door een verandering in de hersenen aan te brengen
Neuro-interventies in het strafrecht
Welke neuro-interventies bestaan er?
a. Voedingssupplementen
- Toevoeging aan het dieet van omega-3/6-vetzuren, mineralen en vitaminen dat dat kan
leiden tot vermindering van antisociaal gedrag. Ook op gedetineerden toegepast. Het is
veelbelovend maar we weten er te weinig van. Meer onderzoek nodig.
- Als je er veel van eet kan dat invloed hebben op je serotonine.
, b. Hormonen
- Testosteron, cortisol, oxytocine, vasopressine
- Veel onderzoek naar gedaan maar ook nog niet een duidelijke conclusie. Hele
wisselende resultaten. We weten niet hoe, maar wel dat ze een rol spelen.
c. Medicatie
- Serotonine, dopamine, glutamaat, GABA
- Antipsychotica of stemmingsmedicatie. Kan effectief zijn om antisociaal gedrag te
verminderen.
d. Neuromodulatie
- De belangrijkste! Neurostimulatie. Je stimuleert de hersenen elektrisch. Beïnvloeding
van je hersenen.
1. Transcraniële direct current stimulatie (tDCS): plaatjes op je hoofd,
hersenstukken daaronder worden dan beïnvloed. Veilig en omkeerbaar. Een van de
minst intensieve manieren. Nadeel: alleen de hersengebieden stimuleren die
oppervlakkig zijn, dus niet diep.
2. Transcraniële magnetische stimulatie: magneet bij je hoofd, magnetisch veld in
je hersenen, elektriciteit gaat dan stromen. Hersenactiviteit kan verminderd
worden of vermeerderd. Ook weinig bijwerkingen en pijnloos. Nadeel: alleen de
hersengebieden stimuleren die oppervlakkig zijn, dus niet diep.
, 3. Diepe hersen stimulatie: operatie en dan diep in je hersenen geplaatst. Met een
afstandsbediening. Redelijk veilig en redelijk pijnloos. Je opereert wel in de
hersenen dus wel wat meer kans op risico.
à Open loop: neuroloog komt er bij kijken. Die zet het dan aan en kijkt wat er
gebeurt. Afhankelijk daarvan andere instellingen.
à Closed loop: naast stimulerende elektronen dan is er ook een elektron die het
meet. Bijv bij zedendelinquenten met pedofilie -> opwinding meten. Dan weten ze
welk deel ze moeten stimuleren. Het apparaat doet alles zelf.
Neuro interventies roepen fundamentele vragen op
EVRM?
à Ook veel vragen op voor gedetineerden. Zeker i.v.m. EVRM.
EVRM:
• Artikel 3: Verbod van foltering
• Artikel 5: Recht op vrijheid
• Artikel 8: Recht op eerbiediging van privé-leven • Artikel 9: Vrijheid van gedachte
• Artikel 10: Vrijheid van meningsuiting
, ART. 3 EVRM: VERBOD VAN FOLTERING
“No one shall be subjected to torture or to inhuman or degrading treatment or punishment”
Kenmerken:
• Absoluut
• Drempel: Minimale mate van ernst
- Mag nooit. Maar ergens wel een beetje relativiteit: niet elke handeling, er is een
minimale handeling van ernst.
Hebben neuro-interventies een minimale mate van ernst? Analogie (veel overeenkomst)
met medische procedures in detentie. Drie factoren:
1. Instemming: op het moment dat er geen geldige instemming is, dan is de minimale
mate van ernst wel bereikt.
I. Iemand moet wel toestemming kunnen geven
II. En deze moet geïnformeerd -> alle informatie krijgen, dus risico’s en
voordelen en nadelen -> klein probleem: neuro-interventies kunnen snel
ontwikkelen dus je weet niet altijd wat de gevolgen op lange termijn zijn.
III. En vrijwillig zijn -> geen dreigementen of misleiding.
Dvoracek t. Tsjechië: niet geheel vrijwillig die medicatie genomen want angst.
Commissie zegt: beperkt aantal opties, onwenselijke optie, druk (dus bijv. mega lange
detentie) -> niet vrijwillig.
Hof heeft gezegd: enige druk wel gezet, maar niet onder druk gezet. Wel vrijwillig.
Dus conclusie: er mogen dus wel enige moeilijke opties of druk worden ingezet en dan
is er alsnog vrijwillige instemming. Soort onderscheid tussen dwang en drang.
