Samenvatting inleiding tot de financiële markten 1

2e semester
Inleiding tot de financiële markten 1



Inleiding tot de financiële
markten 1
Deel 1 financiële architectuur
Hoofdstuk 1 Financiële architectuur ontstaat niet spontaan
 Toeval?
o Neen, voorbeeld Aboriginals: zij hadden geen nood aan verandering en
waren niet “mee met de tijd”
 Financieel systeem
o Goldsmith: verbinding van instrumenten, instituties en markten
o Jager-verzamelaar
 Sharing economy
 Gift economy: iets geven met een tegenverwachting
 Eerste concepten schuld, interest & ruil
 Relatieve affluent society
 Neolithische revolutie
o Van foerageren (jagen) naar pastoralisme (domesticatie)
o Van rondtrekken naar sedentatie (settelen)
 Domesticatie
 Uitbreiding naar landbouw
 Verandering technologie, urbanisatie
 Sociale stratificatie (wie leidt volk en wie werkt)
 Agrarische maatschappen
 Eigendomsconcepten: behouden vee
 Belastingen behouden  data verzamelen en behouden
o Ontstaan eerste boekhouding, “geld”, schrift
 Registreren
o 9000 BC  kleitabletten met nam “enveloppen” met x aantal steentjes erin
o Spijkerschrift  ontstaan schrift door tellen en registreren
 Nijpend economisch probleem
o Niet samenvallen van behoeften
o Waarde toekennen aan goederen was moeilijk
 Graan werd gebruik als waarde (numerair)
o Financiële concepten
 Shât & Deben als rekeneenheden (Egypte)
 Codex van Hammurabi: wetgeving Mesopotamië
 Leencontracten, verzekering, risicospreiding
 Van goederengeld naar munten
o Schelpen dienden als ‘geld’ en een ketting vormde het concept sparen
 Rekeneenheid (numerair)
 Opslagmiddel van vermogen (store of wealth)
 Ruilmiddel (medium of exchange)

1

, 2e semester
Inleiding tot de financiële markten 1



o Lydië
 Zuiveringsproces goud  eerste munten van staters slaan
 Concept: munthuis, gouden standaard
o Galliërs
 Geld  pecunia komt van pecus = schapen (toenmalig ‘geld’)
 Salaris  Romeinse soldaten werden betaald in zout (Salt)
o Romeinen
 Eerste financiële intermediairs (avant-la-lettre)
 Eerst vorm rechtspersoon en aandelen
 Middeleeuwen
o Ontstaan nieuwe steden (geen piramide bouw)
 Luca Pacioli  concepten dubbel boekhouden, winst
 Fibonacci  introductie Hindoe-Arabische getallen + handelsgerichte
rekentechnieken
o Netwerken
 9e eeuw: ontstaan koopmannen en agentnetwerken
 Concept zwart geld (slechte kwaliteit van metalen)
 Bankbiljetten
 Ontstaan in China
o Financiële infrastructuur
 Nood aan wisselaars
 Jaarmarkt Champagne
 Minimaliseren te betalen bedrag door max aantal handelaars
te betrekken
 Jaarmarktbrieven (schuld voor handelaar) werden
verhandelbaar  concept wissel (enkel op einde jaarmarkt)
o Endosseren: overdragen naar een andere partij
o Van wisselaars tot merchant-bankiers
 Internationale spelers bezaten het grootkapitaal
 Bv Medici in Italië
o Renteverbod katholieke kerk
 Arabieren losten verbod op d.m.v. quotatie prijsverschil tussen
onmiddellijke betaling en uitgestelde betaling
 Handelskrediet op rente NIET maar via commissie betaling wel
 Participeren winsten: Commenda
o Ontstaan financiële markten
 Concept effecten
 Overdraagbare obligaties  prestiti
 Brugge
 Handel op vaste markt met herbergiers als
vertegenwoordigers
 Brugge verliest vaste markt aan Antwerpen door overstroming
o Eerste handelsbeurs aan de Meir
 London
 Gresham  ontstaan Londense handelsbeurs (the exchange)

2

, 2e semester
Inleiding tot de financiële markten 1
 Consols: perpetuele obligaties (niet opvragen door belegger)
 Inval Spanjaarden: verhuis beurs naar Amsterdam
 Nederlandse republiek
o Introductie provinciale obligaties
o Innovatie
 Lenen met onderpand
 Lijfrenten: keert begunstige z’n leven jaarlijks een rente uit
 Actuariële methoden  Johan De Witt (waardering lijfrente)
 Rechtspersoon en aandelen  kenden ondernemerschap


o Verenigd Oost-Indische company
 Soort van ‘joint ventures’
 Iedereen kon vrijwillig/spontaan stoppen
 VOC  men betaalde een som aan de VOC voor een bepaald
aandeel, geld terugkrijgen ging niet (Dari – Mattiacci)
o Ontstaan beurs (aandelen terug liquide maken)
o Ontstaan dividenden (eerst specerijen)
e
o 17 eeuw
 Eerste effectenbeurs Amsterdam
 Speculatie leidt tot crashes
 Tulpmania (massaal investeringen in tulpen rond 17e eeuw)
o 18e eeuw
 Loterijlening: getrokken loten werd uitgekeerd als lijfrente etc.
 Opstellen leningen aan lage prijzen
 Winnaars verkregen bijkomende opbligatie
o Centrale banken
 Amsterdamse Wisselbank  niet volwaardige centrale bank
 Wisselaar
 Introductie giraal geld (rekeningen) & bankgiro’s
e
 1 centrale bank: Zweedse rijkbank
 Financierde overheid
 Introductie papieren geld

Hoofdstuk 2 bouwstenen van de financiële architectuur
Bouwstenen
 1) Betalen
o Geld ontstaat door nood aan handig betaalmiddel
 2) Financieren
o Intertemporele allocatie van consumptie onder zekerheid
o Loskoppeling consumptie en moment van betaling
o 2 partijen
 Haves
 Gezinnen, particulieren
 Have nots
 Bedrijven: geven aandelen als schuldbewijs


3

, 2e semester
Inleiding tot de financiële markten 1
 Overbrugging tussen beiden
 Banken, financiële instellingen
o Directe financiering
 Private leningen
 Intercompany loans in een interne kapitaalmarkt
 Staat los van gebruikte instrument
 Wettelijke onderscheiding
 Private emissies
 Publieke emissies ( x > 100 mensen)
o Semi-direct (tussenpersonen)
 Via makelaar (naam klant), commissionair (eigen rekening)
 Crowdfunding
 Fee business
 Fee wordt betaald aan financiële tussenpersoon
o Typologie financiële markten
 1) Primaire vs secundaire markt
 2) Geldmarkt vs kapitaalmarkt
 Geldmarkt: financiële activa met looptijd <1 jaar
o Eenvoudige rente
 Kapitaalmarkt: samengestelde rente
 3) Leningen (tijdsgebonden) vs effecten (niet tijd gebonden)
 4) Beursmarkt vs buitenbeursmarkt
 5) Prijsgedreven en ordergedreven markten
 Marktorders  order wordt uitgevoerd ongeacht prijs per
aandeel
o Ordergedreven: trader probeert max aantal
aankooporders te matchen aan verkooporders
 Limietorder  order wordt enkel uitgevoerd eens de
limietvoorwaarde is voldaan
 6) Contantmarkten vs termijnmarkten
 Contant: onmiddellijke afhandeling
 Termijn: speling tussen aankoop en betaling is groot (prijs
wordt vastgelegd)
 7) Vloerhandel vs schermenhandel
 Vloerhandel ouderwets (pit trading)
 Schermenhandel: gekend met high speed trading
 8) Nationale vs internationale markten
 9) Open versus gesloten markten
 10) gereglementeerd vs niet-gereglementeerd
 11) Wholesale (institutioneel) vs retail (particulier)
 12 bilateraal vs multilateraal
 Marktefficiëntie
o Investeringspolitiek is grotendeels afhankelijk van geloof sterkte markt
o Vormen
 Zwakke vorm: historisch karakter
 Geen weet of koers gaat dalen of stijgen (zeer subjectief)
 Eventstudie

4