samenvatting maatschappelijk project: armoedebestrijding

MAATSCHAPPELIJK PROJECT
INLEIDING

 Geschiedenis van het sociaal werk en armenzorg zijn nauw verbonden
 Sociaal werk is ontstaan uit het streven om de zorg- en hulpverlening aan armen te
professionaliseren
 zorg voor armen was er al langer dan het beroep sociaal werk
 de economische conjunctuur bepaalt of er veel of weinig steun is voor armen
o hoogconjunctuur= strenger voor de armen
o lage uitkeringen en/ of weinig uitkering => het aanbod aan arbeidskracht zal toenemen
o hulpverlening aan armen vaak niet: vanuit de noden en behoeften van die armen
 wel: vanuit andere overwegingen
 armoede bestaat nog in België en wereldwijd
 17 oktober: extra aandacht voor armoede
 Iedereen is het eens dat armoede in strijd is met de menselijke waardigheid
 ‘help to help themselves’ , ‘friendly visiting’: is vandaag nog relevant voor proffesioneel sociaal
werk
o Friendly visiters:
 de huisbezoeken van dames uit de betere stand
 19e eeuw Engeland
 Verzetten zich tegen de tot dan traditionele aanpak van armoede bij voedsel, drank,
onderdak werd geboden aan de ‘eigen’ armen’ die niet in staat waren om voor
zichzelf te zorgen
 De klassieke-institutionele-vorm van materiële hulpverlening werd vervangen door
een aanpak die meer focust op het gedrag, de normen en waarden van de armen
 Derde denkspoor: meer structurele aanpak van armoede en sociale ongelijkheid
o Niet: onmiddellijke materiële noden van de armen
o Niet: verandering van de leef
o Wel: veranderen van de mechanismen in de samenleving die armoede veroorzaken
 Armoede= complex gegeven
 Armoedebestrijding ervaren we als een noodzaak
 Armoede en ongelijkheid zijn een aantasting van de menselijk waardigheid en van de
mogelijkheden om volwaardig te functioneren als menselijk wezen
 Een andere kijk, een andere verklaring leidt tot andere handelingsalternatieven
 Uitspreken staan soms in spanning met de praktijk
 Onderzoeken van de betekenis van het handelen= beeldvorming
 Mensen die in armoede leven worden vaak niet gehoord, worden vaak louter tot object van
onderzoek gemaakt en soms zelf tot zwijgen aan. (hebben nochtans veel kennis)
o Zij ervaren hoe de hulpverlening soms wel directe noden verhelpt maar er niet echt toe
bijdraagt dat armoede uit de wereld verdwijnt
o Hun perspectief= onmisbare kennisbron
 Nu wel een participatief armoede beleid



Opbouw cursus

Deel 1

, - Hoe armoede omschrijven
- Definitiestrijd omtrent armoede
- Armoede meten en armoedecijfers
- Armoedemodellen
- Een sociologische en/of economische kijk op armoede

Deel 2

- Armoede als 1 vorm van sociale ongelijkheid
- Sociale ongelijkheden en armoede
- Sociaal werk, armoedebestrijding en sociale grondrechten

Deel 3

- Armoedebestrijding: wat is het
- Armoedebestrijdingsmodellen
- Korte geschiedenis van enkele sociaal werkpraktijken rond armoede
- Participatief armoedebeleid en participatieve armoedepraktijken
- Ondersteunde armoedepraktijken
- Ondersteund armoedebeleid

2. WAT IS ARMOEDE?

• Er bestaat geen wetenschappelijke eensgezindheid over wat armoede is
• => geen eensluidende definitie

1.1 CONCEPT, DEFINITIE, MAATSTAF

 Van concept

 naar definitie: verschillende definities

 Naar meten en maatstaven

 Naar cijfers

 Kunnen onderscheid maken!

--> fout de Eu benadering verwarren met een definitie of concept

 Elke definitie van armoede zal een waardeoordeel bevatten en zowel bepaalde verklaringen voor
armoede bevatten & suggesties om armoede te bestrijden

 Een globaal concept, dat vervolgens aanleiding kan geven tot verschillende definities

 Onderscheid tussen absolute en relatieve armoedeconcepten

 Definitie= een meer precieze omschrijving van armoede die toelaat om een toestand van armoede te
onderscheiden van een toestand van niet-armoede

 Op basis van verschillende definities proberen te meten en in cijfers uit te drukken

 Leidt tot een armoedemaatstaf

 Op verschillende niveaus ontdekken we verschillen

,  Conceptualiseringen en maatstaven worden door elkaar gehanteerd

 Verwarring= neemt de maatstaf als definitie

 Een maatstaf zegt niets als we niet weten wat de achterliggende begrip, definitie van
armoede is

 Voorbeelden van maatstaven: inkomen lager dan 60% van het mediaan inkomen van een land

 Minder dan 1 euro inkomen per dag

• Beide maatstaven word een fundamenteel andere definitie en ander armoedeconcept gebruikt

1.2 HET CONCEPT ARMOEDE

Lister maakt een onderscheid: 3 manieren van kijken naar armoede

o De materiële kern van armoede (de harde kern)
 Kijken naar het inkomen (wordt meestal gehanteerd)
 Zin vanuit een historische of een wereldwijde invalshoek
 Wat eerste levensbehoeften zijn
 Maatstaf= 1 dollar grens
o De ermee verbonden relationele en symbolische aspecten, kijken naar aanwezige
hulpbronnen.
 Factoren die zouden moeten verhinderen dat mensen in armoede terechtkomen of
er kunnen aan ontsnappen
 Voorzieningen
 Is er onderwijs, sociale zekerheid, voldoende arbeid, sociale woningen
 Verschuiving van het inkomensperspectief naar een breder perspectief
o De capability of empowerment= te doen wat ze willen, te zijn wie ze zijn
 De mogelijkheid om daadwerkelijk de bronnen te kunnen gebruiken
 Armoede= vorm van sociale uitsluiting
 Benadering van armoede verschillende benaderen in België en bvb. Niger is Betekenisvol => blijven
context van het begrip zien

 Het verschil valt te vatten vanuit het onderscheid absolute vs. Relatieve armoede

o In België/ Vlaanderen= relatieve armoededefenitie het meest zinvol

o Een relationele definitie => het gaat over een verhouding

België kent geen absolute armoede er sterven geen mensen van te weinig eten in armoede in België.

VAN VAAG CONCEPT NAAR PRECIEZE DEFINITIE NAAR EEN MAATSTAF EN CIJFERS OVER
ARMOEDE

Een armoedemaatstaf weerspiegelt


Een onderliggend concept van armoede
o

Een onderliggende definitie van armoede
o

Armoedemaatstaf = uitdrukking in cijfers van een visie over armoede


, Een armoedemaatstaf verschilt van de achterliggende conceptualisering


Op basis van een bepaalde armoedemaatstaf trekt men een grens : arm - niet-arm


Diverse armoedemaatstaven


Absolute
o

Relatieve
o

 armoede gaat over de inrichting van de samenleving


VERENIGDE NATIES: ABSOLUTE EN RELATIEVE DEFINITIES


ABSOLUTE ARMOEDE
= “het niet kunnen voorzien in de eerste levensbehoeften”. ...

 absolute armoede: weinig -> geen sprake van armoede in België
cijfers van Niger zijn indrukwekkend
 de levensverwachting in belgië = 80 jaar, tot 18 schoolplicht
 de levensverwachting van de Nigerianen bedraagt ongeveer 60 jaar. De Nigerianen gaan
gemiddeld 2 jaar naar school
 In 2016 stierf 27,5% van de Nigerese kinderen in de Nigerdelta voor de leeftijd van 5 jaar
(vaak door olievervuiling)
 Zo’n 44,5% van de Nigerianen leeft in schrijnende armoede
 Het bruto nationaal inkomen per inwoner per jaar bedraagt 906 dollar = ongeveer het
Belgische leefloon per maand.


--> hoe vullen we onze eerste levensbehoeften in.

 Onderdak

 Voedsel

 Water/drinken

 Toegang hebben tot de gezondheidszorg

 Toegang hebben tot een vorm van onderwijs --> basisvaardigheden lezen, schrijven...




RELATIEVE ARMOEDE
= verwijst naar de levensomstandigheden van een individu of groep in verhouding met zijn/haar omgeving.

 kijken naar de hulpbronnen die mensen nodig hebben om mee te kunnen met de rest van de samenleving
en wat nodig is om daadwerkelijk gebruik te kunnen maken van die hulpbronnen

60% van het mediaan inkomen= relatief concept  er wordt gekeken naar wat nodig is om mee te kunnen in
de samenleving