Immuunpathologie
Herhaling:
Infectie: het binnendringen van micro-organisme in ons lichaam (en vermenigvuldiging) en daar
schade aanrichten (ziekteverschijnselen)
Besmetting:
Contaminatie of besmetting: overbrengen van ziektekiemen op weefsel of voorwerp.
Contaminatie leidt niet altijd tot infectie, bijvoorbeeld als er voldoende weerstand is.
Of een besmetting ook leidt tot een infectie hangt af van:
• de virulentie (aanvalskracht) van het micro-organisme
• de immuniteit/weerstand van de 'gastheer' (in dit geval de mens).
Een operatiemes kan wel besmet zijn, maar niet geïnfecteerd; een mens kan zowel besmet als
geïnfecteerd zijn.
Ontsteking = reactie van het lichaam op infectie
Kenmerken: dolor, calor, rubor, tumor
Verschillende fronten:
1e front:
• Huid, luchtwegen, GI systeem, urinair stelsel
• Fysisch/mechanisch: niezen, hoesten, tranen, vervellen, trilhaartjes, wenkbrauwen, ...
• Chemisch: pH, microcidale stoffen (lysozyme, RNasen, antimicrobiële eiwitten)
• Biologisch: lichaamseigen bacteriën
2e front:
• Ontstekingsreactie
• NK cellen
• Ontsteking / koorts = acute fase!
,• Antimicrobiële eiwitten
o Acute fase eiwitten
o Complement factoren
o Interferonen
=> eerste 2 fronten zijn aspecifiek.
3e front:
• Humorale en cellulaire acties van het specifiek verweer
• Humoraal: Ig’s + cytokines (B-cellen en plasmacellen)
• Cellulair:
o T-cellen
o NK cellen
=> laatste front is specifiek.
Ontstekingsreactie:
Als de intacte huid toch doorbroken wordt, invaderen de micro-organismen. Dan start een complex
proces van biochemische reacties om de organismen te beletten zich in het bloed te
vermenigvuldigen. Hierbij zijn zowel cellen als eiwitten betrokken. Het resulteert in de verschillende
symptomen van een ontsteking: calor, dolor, tumor en rubor. Vaak komen ook pyrogene stoffen vrij
door in de hersenen het koortscentrum te stimuleren, waardoor er temperatuursverhoging is.
De neutrofielen, macrofagen en dendritische cellen die de invaderende bacteriën fagocyteren, zetten
cytokinen vrij (interleukines en TNF). De vrijgestelde cytokinen geven aanleiding tot vasodilatie, de
bloedvaten zetten uit, wat zich uit in roodheid en een verhoogde temperatuur (rubor en calor). Door
een verhoogde capillaire permeabiliteit, is er een influx van vloeistof en cellen in de omliggende
weefsels, dit leidt tot zwelling (tumor).
De cytokinen leiden ook tot aantrekken en stimulatie van andere fagocyterende cellen. Deze
secreteren lytische enzymen en cytokinen, die de zenuwuiteinden stimuleren, wat leidt tot het
symptoom ‘pijn’. (dolor) Locale ophoping van dode cellen en vloeistof geeft pus of etter.
2
,Acute fase eiwitten:
De acute fase respons ontstaat wanneer macrofagen en/of
dendritische cellen micro-organismen opnemen en verteren. Zij zetten
dan een aantal eiwitten vrij (IL-1, IL-6 en TNF) die op hun beurt reacties
veroorzaken in de lever.
CRP (C-reactief proteïne): naam komt van reactie tegen C-
polysaccharide uit het slijmkapsel van pneumococcen
Wordt vaak gemeten in het bloed: zie aanvraagformulier van een
bloedanalyse
Duidt op bacteriële infectie, niet bij virale infecties! → onderscheid
tussen beide oorzaken
Andere APP’s:
• Complement componenten: opsonisatie, lyse en rekruteren immuuncellen naar plaats ontsteking
• Fibrinogeen: coagulatie (‘vangen’ van de bacteriën in een bloedklonter)
• Mannose bindend eiwit: activering complement
• Serum amyloïd A: rekruteren immuuncellen naar plaats ontsteking en inductie enzymen voor
ECM degradatie
• 1-antitrypsin: downreguleren van de ontstekingsreactie
• Ferritine: Fe-binding en opslag
• Haptoglobine: recuperatie van Fe uit hemoglobine voor opslag in de lever
Complement factoren:
De complementfactoren zijn een twintigtal inactieve eiwitten die in
het bloed zitten. Na infectie worden ze in een cascade van reacties
geactiveerd. Er zijn drie verschillende activatieroutes: klassiek,
alternatief en de lectine-weg.
De complementfactoren vormen, samen met de eiwitten van het
specifiek verweer (de immuunglobulinen) een complete
beschermende respons. De drie routes leiden tot de vorming van
een MAC, Membrane Attack Complex, in de celwand van bacteriën,
waardoor de bacteriële cellen geperforeerd worden en afsterven
Complement activering:
NS verweer: 2 manieren van complement activering
• Alternatieve pathway: begint met herkenning van vreemde celoppervlakte structuren (bv. LPS)
• Mannan-bindende lectine (MBL) pathway: lectines binden welbepaalde koolhydraten: mannose-
bevattende residues van glycoproteïnen op bepaalde microben: Listeria spp, Salmonella spp,
Candida albicans
Klassieke pathway: begint met Ag-AL binding
3
, Cellen van het immuunsysteem:
• Allen bloedcellen afgeleid van pluripotente hematopoietische stamcel
• Pluripotent : leukocyten OF rode bloedcellen (erytroïde lijn) OF bloedplaatjes (thrombocytische
lijn)
• In beenmerg
• NS verweer: myeloïde lijn:
o eosinofielen, basofielen, neutrofielen
o granulaire fagocytische cellen: monocyten, macrofagen en dendritische cellen
• → Deze werken niet met AG herkenning!
• S verweer: Lymfoide lijn
Beide: NK en fagocyten
• Erytrocyten: gastransport
• Plaatjes: bloedstolling
4
Herhaling:
Infectie: het binnendringen van micro-organisme in ons lichaam (en vermenigvuldiging) en daar
schade aanrichten (ziekteverschijnselen)
Besmetting:
Contaminatie of besmetting: overbrengen van ziektekiemen op weefsel of voorwerp.
Contaminatie leidt niet altijd tot infectie, bijvoorbeeld als er voldoende weerstand is.
Of een besmetting ook leidt tot een infectie hangt af van:
• de virulentie (aanvalskracht) van het micro-organisme
• de immuniteit/weerstand van de 'gastheer' (in dit geval de mens).
Een operatiemes kan wel besmet zijn, maar niet geïnfecteerd; een mens kan zowel besmet als
geïnfecteerd zijn.
Ontsteking = reactie van het lichaam op infectie
Kenmerken: dolor, calor, rubor, tumor
Verschillende fronten:
1e front:
• Huid, luchtwegen, GI systeem, urinair stelsel
• Fysisch/mechanisch: niezen, hoesten, tranen, vervellen, trilhaartjes, wenkbrauwen, ...
• Chemisch: pH, microcidale stoffen (lysozyme, RNasen, antimicrobiële eiwitten)
• Biologisch: lichaamseigen bacteriën
2e front:
• Ontstekingsreactie
• NK cellen
• Ontsteking / koorts = acute fase!
,• Antimicrobiële eiwitten
o Acute fase eiwitten
o Complement factoren
o Interferonen
=> eerste 2 fronten zijn aspecifiek.
3e front:
• Humorale en cellulaire acties van het specifiek verweer
• Humoraal: Ig’s + cytokines (B-cellen en plasmacellen)
• Cellulair:
o T-cellen
o NK cellen
=> laatste front is specifiek.
Ontstekingsreactie:
Als de intacte huid toch doorbroken wordt, invaderen de micro-organismen. Dan start een complex
proces van biochemische reacties om de organismen te beletten zich in het bloed te
vermenigvuldigen. Hierbij zijn zowel cellen als eiwitten betrokken. Het resulteert in de verschillende
symptomen van een ontsteking: calor, dolor, tumor en rubor. Vaak komen ook pyrogene stoffen vrij
door in de hersenen het koortscentrum te stimuleren, waardoor er temperatuursverhoging is.
De neutrofielen, macrofagen en dendritische cellen die de invaderende bacteriën fagocyteren, zetten
cytokinen vrij (interleukines en TNF). De vrijgestelde cytokinen geven aanleiding tot vasodilatie, de
bloedvaten zetten uit, wat zich uit in roodheid en een verhoogde temperatuur (rubor en calor). Door
een verhoogde capillaire permeabiliteit, is er een influx van vloeistof en cellen in de omliggende
weefsels, dit leidt tot zwelling (tumor).
De cytokinen leiden ook tot aantrekken en stimulatie van andere fagocyterende cellen. Deze
secreteren lytische enzymen en cytokinen, die de zenuwuiteinden stimuleren, wat leidt tot het
symptoom ‘pijn’. (dolor) Locale ophoping van dode cellen en vloeistof geeft pus of etter.
2
,Acute fase eiwitten:
De acute fase respons ontstaat wanneer macrofagen en/of
dendritische cellen micro-organismen opnemen en verteren. Zij zetten
dan een aantal eiwitten vrij (IL-1, IL-6 en TNF) die op hun beurt reacties
veroorzaken in de lever.
CRP (C-reactief proteïne): naam komt van reactie tegen C-
polysaccharide uit het slijmkapsel van pneumococcen
Wordt vaak gemeten in het bloed: zie aanvraagformulier van een
bloedanalyse
Duidt op bacteriële infectie, niet bij virale infecties! → onderscheid
tussen beide oorzaken
Andere APP’s:
• Complement componenten: opsonisatie, lyse en rekruteren immuuncellen naar plaats ontsteking
• Fibrinogeen: coagulatie (‘vangen’ van de bacteriën in een bloedklonter)
• Mannose bindend eiwit: activering complement
• Serum amyloïd A: rekruteren immuuncellen naar plaats ontsteking en inductie enzymen voor
ECM degradatie
• 1-antitrypsin: downreguleren van de ontstekingsreactie
• Ferritine: Fe-binding en opslag
• Haptoglobine: recuperatie van Fe uit hemoglobine voor opslag in de lever
Complement factoren:
De complementfactoren zijn een twintigtal inactieve eiwitten die in
het bloed zitten. Na infectie worden ze in een cascade van reacties
geactiveerd. Er zijn drie verschillende activatieroutes: klassiek,
alternatief en de lectine-weg.
De complementfactoren vormen, samen met de eiwitten van het
specifiek verweer (de immuunglobulinen) een complete
beschermende respons. De drie routes leiden tot de vorming van
een MAC, Membrane Attack Complex, in de celwand van bacteriën,
waardoor de bacteriële cellen geperforeerd worden en afsterven
Complement activering:
NS verweer: 2 manieren van complement activering
• Alternatieve pathway: begint met herkenning van vreemde celoppervlakte structuren (bv. LPS)
• Mannan-bindende lectine (MBL) pathway: lectines binden welbepaalde koolhydraten: mannose-
bevattende residues van glycoproteïnen op bepaalde microben: Listeria spp, Salmonella spp,
Candida albicans
Klassieke pathway: begint met Ag-AL binding
3
, Cellen van het immuunsysteem:
• Allen bloedcellen afgeleid van pluripotente hematopoietische stamcel
• Pluripotent : leukocyten OF rode bloedcellen (erytroïde lijn) OF bloedplaatjes (thrombocytische
lijn)
• In beenmerg
• NS verweer: myeloïde lijn:
o eosinofielen, basofielen, neutrofielen
o granulaire fagocytische cellen: monocyten, macrofagen en dendritische cellen
• → Deze werken niet met AG herkenning!
• S verweer: Lymfoide lijn
Beide: NK en fagocyten
• Erytrocyten: gastransport
• Plaatjes: bloedstolling
4
