Hoofdstuk 3 Organische chemie
§3.1 Verbrandingsreacties
Chemische energie E is de energie die in chemische stoffen zit opgeslagen, in de bindingen
tussen de atomen. Chemische energie en andere energievormen kunnen in elkaar worden
omgezet. Bij een exotherme reactie komt energie vrij (verbrandingsreacties). Een
endotherme reactie gebruikt juist meer energie als het oplevert (fotosynthese).
Bij een exotherme reactie komt er bij de
vorming van nieuwe verbindingen in de
producten meer energie vrij dan het verbreken
van verbinding in de beginstoffen kost. Er is dan
minder chemische energie overgebleven in de
producten. Deze energie komt vrij in
bijvoorbeeld warmte.
Bij een endotherme reactie levert de vorming
van nieuwe verbindingen in de producten
minder energie op dan het verbreken van verbindingen in de beginstoffen kost. De
toegevoegde energie (warmte, licht, elektriciteit) wordt dan opgeslagen als chemische
energie in producten.
De energieomzetting in exotherme en endotherme reacties wordt het energie-effect ΔE van
chemische reacties genoemd, waarbij je de volgende formule kunt gebruiken:
ΔE = ΔEreactieproducten - ΔE beginstoffen
Activeringsenergie Eact = de energie die nodig is om een reactie op gang te brengen
Reactiewarmte = de hoeveelheid energie die vrijkomt of de hoeveelheid energie die nodig is
bij een chemische reactie, uitgedrukt in J/mol
Koolwaterstoffen = moleculen die voornamelijk bestaan uit koolstof en waterstof
Volledige verbranding = er is genoeg zuurstof, de beginstof verband volledig en er komt
alleen CO2 en H2O vrij
Onvolledige verbranding = er is niet genoeg zuurstof, er komt dan naast CO2 en H2O ook CO
(koolmonoxide)en C (roest) vrij
Verbrandingswarmte = de hoeveelheid energie die vrijkomt per mol verbrande stof,
uitgedrukt in J/mol (binas 56)
Ontbrandingstemperatuur = de temperatuur waarbij een reactie spontaan plaatsvindt, dus
zonder dat er een vlam aan te pas komt
Je kunt het volume van gassen bereken met de volgende formule:
V = n ࠰ Vm hierin is V het volume in dm3
Vm het molair volume in dm3/mol n het aantal mol
, §3.2 Organische verbindingen
In alkanen zijn alleen koolstof- en waterstofatomen met enkelvoudige atoombindingen,
alkanen worden ook wel verzadigde koolwaterstoffen genoemd. Wanneer er dubbele of
drievoudige atoombindingen voorkomt, spreek je van een onverzadigde koolwaterstof. Als
deze een dubbele binding hebben worden ze alkenen genoemd en als ze een drievoudige
binding hebben worden ze alkynen genoemd. Een alkaan in een ringstructuur wordt een
cycloalkaan genoemd.
Organische verbindingen die een benzeenring (drie dubbele bindingen zitten niet op een
vaste plaats, dus wordt weergeven als een cirkel) bevatten, worden aromatische
verbindingen of benzeenderivaten genoemd.
Structuurisomeren hebben dezelfde molecuulformule, maar een andere structuurformule. En
karakteristieke groepen veranderen de eigenschappen van een stof.
§3.3 Systematische naamgeving
Stappenplan systematische naamgeving:
1. Stamnaam: aantal koolstofatomen van de langste onvertakte koolstofketen. Bij een
cyclische verbinding wordt de stam voorafgegaan door de toevoeging cyclo-. Bepaal
de uitgang aan de hand van eventuele dubbele en/of driedubbele bindingen.
2. Achtervoegsel, voorvoegsels en numerieke voorvoegsels: bepaal het achtervoegsel
aan de hand van de karakteristieke groep met de hoogste prioriteit (binas 66D).
Bepaal de voorvoegsels van alle overige karakteristieke groepen en takken. Als een
groep meerdere keren voorkomt, voorzie je deze van numerieke voorvoegsels.
3. Nummering: - nummer de C-atomen zo dat in de volgorden ‘achtervoegsel-dubbele
binding-drievoudige binding - tak’ deze het laagste plaatsnummer krijgen.
- In cyclische verbindingen verloopt de nummering via de kortste weg naar de
volgende karakteristieke groep of tak (zijketen). Als de nummering begint bij een
dubbele binding, verloopt de nummering over de dubbele binding via de kortste weg
naar de eerstvolgende tak.
4. Plaatsnummers: Voorzie, indien nodig, alle uitgangen, achtervoegsels en
voorvoegsels van het (de) juiste plaatsnummer(s) aan de hand van stap 3. Per geval
volgorde: plaatsnummer(s) -- numeriek voorvoegsel -- uitgang, achter- of
voorvoegsel.
5. Systematische naam: zet alle onderdelen van de naam in de volgorde: voorvoegsels
(alfabetisch) - stam - uitgang - achtervoegsel
§3.1 Verbrandingsreacties
Chemische energie E is de energie die in chemische stoffen zit opgeslagen, in de bindingen
tussen de atomen. Chemische energie en andere energievormen kunnen in elkaar worden
omgezet. Bij een exotherme reactie komt energie vrij (verbrandingsreacties). Een
endotherme reactie gebruikt juist meer energie als het oplevert (fotosynthese).
Bij een exotherme reactie komt er bij de
vorming van nieuwe verbindingen in de
producten meer energie vrij dan het verbreken
van verbinding in de beginstoffen kost. Er is dan
minder chemische energie overgebleven in de
producten. Deze energie komt vrij in
bijvoorbeeld warmte.
Bij een endotherme reactie levert de vorming
van nieuwe verbindingen in de producten
minder energie op dan het verbreken van verbindingen in de beginstoffen kost. De
toegevoegde energie (warmte, licht, elektriciteit) wordt dan opgeslagen als chemische
energie in producten.
De energieomzetting in exotherme en endotherme reacties wordt het energie-effect ΔE van
chemische reacties genoemd, waarbij je de volgende formule kunt gebruiken:
ΔE = ΔEreactieproducten - ΔE beginstoffen
Activeringsenergie Eact = de energie die nodig is om een reactie op gang te brengen
Reactiewarmte = de hoeveelheid energie die vrijkomt of de hoeveelheid energie die nodig is
bij een chemische reactie, uitgedrukt in J/mol
Koolwaterstoffen = moleculen die voornamelijk bestaan uit koolstof en waterstof
Volledige verbranding = er is genoeg zuurstof, de beginstof verband volledig en er komt
alleen CO2 en H2O vrij
Onvolledige verbranding = er is niet genoeg zuurstof, er komt dan naast CO2 en H2O ook CO
(koolmonoxide)en C (roest) vrij
Verbrandingswarmte = de hoeveelheid energie die vrijkomt per mol verbrande stof,
uitgedrukt in J/mol (binas 56)
Ontbrandingstemperatuur = de temperatuur waarbij een reactie spontaan plaatsvindt, dus
zonder dat er een vlam aan te pas komt
Je kunt het volume van gassen bereken met de volgende formule:
V = n ࠰ Vm hierin is V het volume in dm3
Vm het molair volume in dm3/mol n het aantal mol
, §3.2 Organische verbindingen
In alkanen zijn alleen koolstof- en waterstofatomen met enkelvoudige atoombindingen,
alkanen worden ook wel verzadigde koolwaterstoffen genoemd. Wanneer er dubbele of
drievoudige atoombindingen voorkomt, spreek je van een onverzadigde koolwaterstof. Als
deze een dubbele binding hebben worden ze alkenen genoemd en als ze een drievoudige
binding hebben worden ze alkynen genoemd. Een alkaan in een ringstructuur wordt een
cycloalkaan genoemd.
Organische verbindingen die een benzeenring (drie dubbele bindingen zitten niet op een
vaste plaats, dus wordt weergeven als een cirkel) bevatten, worden aromatische
verbindingen of benzeenderivaten genoemd.
Structuurisomeren hebben dezelfde molecuulformule, maar een andere structuurformule. En
karakteristieke groepen veranderen de eigenschappen van een stof.
§3.3 Systematische naamgeving
Stappenplan systematische naamgeving:
1. Stamnaam: aantal koolstofatomen van de langste onvertakte koolstofketen. Bij een
cyclische verbinding wordt de stam voorafgegaan door de toevoeging cyclo-. Bepaal
de uitgang aan de hand van eventuele dubbele en/of driedubbele bindingen.
2. Achtervoegsel, voorvoegsels en numerieke voorvoegsels: bepaal het achtervoegsel
aan de hand van de karakteristieke groep met de hoogste prioriteit (binas 66D).
Bepaal de voorvoegsels van alle overige karakteristieke groepen en takken. Als een
groep meerdere keren voorkomt, voorzie je deze van numerieke voorvoegsels.
3. Nummering: - nummer de C-atomen zo dat in de volgorden ‘achtervoegsel-dubbele
binding-drievoudige binding - tak’ deze het laagste plaatsnummer krijgen.
- In cyclische verbindingen verloopt de nummering via de kortste weg naar de
volgende karakteristieke groep of tak (zijketen). Als de nummering begint bij een
dubbele binding, verloopt de nummering over de dubbele binding via de kortste weg
naar de eerstvolgende tak.
4. Plaatsnummers: Voorzie, indien nodig, alle uitgangen, achtervoegsels en
voorvoegsels van het (de) juiste plaatsnummer(s) aan de hand van stap 3. Per geval
volgorde: plaatsnummer(s) -- numeriek voorvoegsel -- uitgang, achter- of
voorvoegsel.
5. Systematische naam: zet alle onderdelen van de naam in de volgorde: voorvoegsels
(alfabetisch) - stam - uitgang - achtervoegsel
