HC basisbegrippen binnen gezondheidsbevordering
Gezondheid
Gzh wordt geïllustreerd door het biopsychosociale model en gaat hiermeer tegen in het dominante
biomedische model dat vooral ziektes benadert dat het biologische systeem zal verstoren. Psychologische en sociale
aspecten maken mee deel uit v ziek zijn, er zijn aandoeningen die een psychische en sociale impact
kunnen hebben maar ook aandoeningen die voornamelijk een psychische / sociale oorsprong
hebben.
Meest relevant voor pt chronische aandoeningen die impact v aandoening op leven ervaren,
deze impact: gezondheisgerelateerde kwaliteit v leven
Volgens WHO: toestand v volledig lichamelijk, geestelijk en maatschapppelijk welzijn en niet slechts
afwezigheid v ziekte / andere lich gebreken
Te statisch, weinigen kunnen een toestand v gezondheid bereiken met deze omschrijving Bv.
slecht geslapen, niet goed i je vel zitten
1e stap naar geoperationaliseerde definitie is werken aan aanpassingsvermogen en zelfmanagement
Gzh is geen doel maar wel een middel zodat iem zijn eigen ding kan doen
Nieuwe visie v gezondheid: positieve gzh
- Mens centraal (niet ziekte)
Professionals met nieuwe visie:
- Mensen meer i contact brengen met hun kracht ipv aanspreken op zwaktes
- Focussen op betekenisvol leven ipv gzh
- Persoonsgerichte zorg die aansluiten aan persoonlijke behoeften
- Regie bij mensen zelf laten en helpen eigen beslissingen nemen
Salutogenese
: gaat gzh begrijpen, op zoek naar oorsprong en aanleren v vaardigheden
Terwijl pathogenese: begrijpen v ziekte en hindernissen wegwerken
afwezigheid gzh totale gzh
Beweging (gzh) veroorzaakt door stressoren Bv. verliezen job, sterftegeval maar ook door tegenovergestelde
stressoren Bv. veilige gezinssituatie, goede job
Beweging i saluthogene richting kan ook bij chronische ziekte / handicap, bij ontw gzh zijn
andere mechanismen wekrzaam dan bij ontstaan ziekte
, Gezondheidsdeterminanten:
Health field model: gzh niet enkel bepaald door biologische factoren maar ook door individuele
leefstijl, fysieke en sociale omgeving
Biologie: alle gzh elementen die samenhangen met lichaam en genetische elementen
Omgeving: zowel fysieke als sociale omgeving
Levensstijl: persoonlijke beslissingen en dus gedragingen die gzh beïnvloeden
Gezondheidsorganisaties: aanbod, bereikbaarheid en toegankelijkheid artsen, zh, …
!!!! zie toepassing cursus imv vallen !!!!
Sociaal model v gezondheid: meer aandacht richten op samenhang tssn determinanten
Paars: onveranderbare individuele kenmerken
Groen: beïnvloed door kleinere gemeenschappen / netwerken Bv. gezin, collega’s -> netwerken
hangen af v werkomgeving
Donker blauw: meest globale impact, volgens dit gzh bevolking bevorderen door te zorgen
voor stimulerend samenlevingsniveau en niet in de 1e plaats individuele leefstijlfactoren toe te
werken
Aandachtspunten:
- Gezondheidskloof arm-rijk, hoog-laagopgeleiden wegwerken
- Werken aan klimaat op mondiaal vlak
Gzh niet enkel lokaal probleeem en ook niet enkel probleem v gzh zorg zelf maar hangt
samen versch aspecten. Lokale overheden hebben grtoe impact op woon en
leefomstandigheden v mensen
Oude indeling
Preventieve gezondheidszorg
Preventie naar niveaus
- Primaire preventie
o Doel: gzh i stand houden door gzh bevorderende factoren i leefmilieu / eigen gedrag
te bevorderen
- Secundaire preventie
o Doel: ziekte-evolutie vermijden op ogenblik dat het zich nog aan ontw is
Hierbij is noodzakelijk om via bep testen vroegtijdig specifieke aandoeningen te kunnen detecteren bij persoon dat
gezond lijkt, het gaat hier om een ziekte / aandoening dat in dit stadium nog kan worden gestopt
- Tertiare preventie
o Doel: bij geïnstalleerde gediagnosticeerde en niet te genezen aandoeningen verdere
evolutie stoppen / vertragen
Sluit dicht aan bij curatieve gnk: pt waarbij continue behandeling nodig is om erger te voorkomen en niet de ziekte te
genezen om de pt zo zorgonafhankelijk mogelijk te maken
Versch vormen preventie kunnen gezien worden als fasen:
Gezondheid
Gzh wordt geïllustreerd door het biopsychosociale model en gaat hiermeer tegen in het dominante
biomedische model dat vooral ziektes benadert dat het biologische systeem zal verstoren. Psychologische en sociale
aspecten maken mee deel uit v ziek zijn, er zijn aandoeningen die een psychische en sociale impact
kunnen hebben maar ook aandoeningen die voornamelijk een psychische / sociale oorsprong
hebben.
Meest relevant voor pt chronische aandoeningen die impact v aandoening op leven ervaren,
deze impact: gezondheisgerelateerde kwaliteit v leven
Volgens WHO: toestand v volledig lichamelijk, geestelijk en maatschapppelijk welzijn en niet slechts
afwezigheid v ziekte / andere lich gebreken
Te statisch, weinigen kunnen een toestand v gezondheid bereiken met deze omschrijving Bv.
slecht geslapen, niet goed i je vel zitten
1e stap naar geoperationaliseerde definitie is werken aan aanpassingsvermogen en zelfmanagement
Gzh is geen doel maar wel een middel zodat iem zijn eigen ding kan doen
Nieuwe visie v gezondheid: positieve gzh
- Mens centraal (niet ziekte)
Professionals met nieuwe visie:
- Mensen meer i contact brengen met hun kracht ipv aanspreken op zwaktes
- Focussen op betekenisvol leven ipv gzh
- Persoonsgerichte zorg die aansluiten aan persoonlijke behoeften
- Regie bij mensen zelf laten en helpen eigen beslissingen nemen
Salutogenese
: gaat gzh begrijpen, op zoek naar oorsprong en aanleren v vaardigheden
Terwijl pathogenese: begrijpen v ziekte en hindernissen wegwerken
afwezigheid gzh totale gzh
Beweging (gzh) veroorzaakt door stressoren Bv. verliezen job, sterftegeval maar ook door tegenovergestelde
stressoren Bv. veilige gezinssituatie, goede job
Beweging i saluthogene richting kan ook bij chronische ziekte / handicap, bij ontw gzh zijn
andere mechanismen wekrzaam dan bij ontstaan ziekte
, Gezondheidsdeterminanten:
Health field model: gzh niet enkel bepaald door biologische factoren maar ook door individuele
leefstijl, fysieke en sociale omgeving
Biologie: alle gzh elementen die samenhangen met lichaam en genetische elementen
Omgeving: zowel fysieke als sociale omgeving
Levensstijl: persoonlijke beslissingen en dus gedragingen die gzh beïnvloeden
Gezondheidsorganisaties: aanbod, bereikbaarheid en toegankelijkheid artsen, zh, …
!!!! zie toepassing cursus imv vallen !!!!
Sociaal model v gezondheid: meer aandacht richten op samenhang tssn determinanten
Paars: onveranderbare individuele kenmerken
Groen: beïnvloed door kleinere gemeenschappen / netwerken Bv. gezin, collega’s -> netwerken
hangen af v werkomgeving
Donker blauw: meest globale impact, volgens dit gzh bevolking bevorderen door te zorgen
voor stimulerend samenlevingsniveau en niet in de 1e plaats individuele leefstijlfactoren toe te
werken
Aandachtspunten:
- Gezondheidskloof arm-rijk, hoog-laagopgeleiden wegwerken
- Werken aan klimaat op mondiaal vlak
Gzh niet enkel lokaal probleeem en ook niet enkel probleem v gzh zorg zelf maar hangt
samen versch aspecten. Lokale overheden hebben grtoe impact op woon en
leefomstandigheden v mensen
Oude indeling
Preventieve gezondheidszorg
Preventie naar niveaus
- Primaire preventie
o Doel: gzh i stand houden door gzh bevorderende factoren i leefmilieu / eigen gedrag
te bevorderen
- Secundaire preventie
o Doel: ziekte-evolutie vermijden op ogenblik dat het zich nog aan ontw is
Hierbij is noodzakelijk om via bep testen vroegtijdig specifieke aandoeningen te kunnen detecteren bij persoon dat
gezond lijkt, het gaat hier om een ziekte / aandoening dat in dit stadium nog kan worden gestopt
- Tertiare preventie
o Doel: bij geïnstalleerde gediagnosticeerde en niet te genezen aandoeningen verdere
evolutie stoppen / vertragen
Sluit dicht aan bij curatieve gnk: pt waarbij continue behandeling nodig is om erger te voorkomen en niet de ziekte te
genezen om de pt zo zorgonafhankelijk mogelijk te maken
Versch vormen preventie kunnen gezien worden als fasen:
