HC cognitie en waarneming
Waarneming gebeurt door zintuigelijke functies:
- Zien
- Horen
- Proeven
- Ruiken
- Voelen
! enkel prikkels die toegelaten worden zal men selecteren voor waarneming
ABCDEF
Zintuigelijke waarneming
Bewustzijn nagaan door te kijken hoe pt adequaat reageert op prikkels (aanspreken):
- Afwezige indruk, gedesorgiënteerd, traag reageert -> verstoring bewustzijn
- Enkel reactie bij toedienen pijnprikkel -> ernstige verstoring bewustzijn
- Geen reactie -> bewusteloos
Bewustzijn beter i beeld brengen door:
Voelt u zich suf? Afwezig gevoel? Gevoel niet goed begrijpt wat er rondom u gebeurt? Gevoel alles dromerig ervaart? Gevoel alles scherp
waarneemt? Gebruikt u medicatie?
Meetinstrumenten bewustzijn
- Glasgow Coma Scale (GCS)
: bewustzijntoestand bepalen pt met hersentrauma
- WAPA-score / AVPU-schaal
: SNEL basis bewustzijntoestand bepalen
- FAST test
: bij vroegtijdig opsoren CVA (cerebrovasculair accident), zuurstoftekort thv hersenen
door trumbus / bloeding
Observaties:
o Face: hangt mondhoek beneden bij glimlachen?
o Arm: beide armen tegelijk omhoog bij optillen?
o Speech: antwoord pt gericht op vragen?
o Time: hoelang klachten aanwezig?
, Pijn
: onplezierige, sensorische en / emotionele evaring die gepaard gaat met feitelijke /
mogelijke weefselbeschadiging
Onderverdeling pijn:
1. Duur
- Acute pijn:
o Pijn die plots optreedt
o Oorzaak meestal gekend
o Vaak gepaard met weefselschade
o Voor bep duur
o Snelle afname en mogelijk te voorpsellen hoelang pijn zal aanhouden
- Chronische pijn:
o Houdt 3-6 mnd aan
o Peristerende pijn: door lange duur vaak pyschologische problemen ->
aandacht voor biologische, psychologische en sociale aspect
o Levenskwaliteit verminderd
o Negatieve gevolgen economisch vlak
2. Oorsprong
- Nociceptieve pijn: door beschadiging weefsels
- Neuropathische pijn: door beschadiding / slecht functioneren zenuwstelsel
- Complexe regionale pijnsyndromen: begint met noiceptieve pijn (letsel aan lidmaat) door
dit letsel / operatie zullen zenuwen beschadigd geraken waardoor ook neuropatische
pijn ontstaat -> ontstaan compexe regionale pijnsyndroom
3. Soorten
- Oppervlakkige pijn: uitwendige pijn (Bv. wondjes)
- Diepe pijn: pijn aan binnenkant (Bv. botpijn)
- Fantoompijn: pijn aan plaats geamputeerd litmaat
- Ingewandspijn: aan ingewanden (Bv. botpijn)
- Koliekpijn: hevige pijn door verkramping (Bv. darmkrampen)
- Centrale pijn: zenuwpijnen (Bv. hernia -> zenuw beschadigd)
Pijnanamnese
- Sinds wanneer pijn?
- Continu aanwezig?
- Bij welke activiteiten neemt pijn toe?
Meetschalen voor pijn
- VAS
: visuele zelfrapportageschaal i vorm linaal 10cm lange lijn
Waarneming gebeurt door zintuigelijke functies:
- Zien
- Horen
- Proeven
- Ruiken
- Voelen
! enkel prikkels die toegelaten worden zal men selecteren voor waarneming
ABCDEF
Zintuigelijke waarneming
Bewustzijn nagaan door te kijken hoe pt adequaat reageert op prikkels (aanspreken):
- Afwezige indruk, gedesorgiënteerd, traag reageert -> verstoring bewustzijn
- Enkel reactie bij toedienen pijnprikkel -> ernstige verstoring bewustzijn
- Geen reactie -> bewusteloos
Bewustzijn beter i beeld brengen door:
Voelt u zich suf? Afwezig gevoel? Gevoel niet goed begrijpt wat er rondom u gebeurt? Gevoel alles dromerig ervaart? Gevoel alles scherp
waarneemt? Gebruikt u medicatie?
Meetinstrumenten bewustzijn
- Glasgow Coma Scale (GCS)
: bewustzijntoestand bepalen pt met hersentrauma
- WAPA-score / AVPU-schaal
: SNEL basis bewustzijntoestand bepalen
- FAST test
: bij vroegtijdig opsoren CVA (cerebrovasculair accident), zuurstoftekort thv hersenen
door trumbus / bloeding
Observaties:
o Face: hangt mondhoek beneden bij glimlachen?
o Arm: beide armen tegelijk omhoog bij optillen?
o Speech: antwoord pt gericht op vragen?
o Time: hoelang klachten aanwezig?
, Pijn
: onplezierige, sensorische en / emotionele evaring die gepaard gaat met feitelijke /
mogelijke weefselbeschadiging
Onderverdeling pijn:
1. Duur
- Acute pijn:
o Pijn die plots optreedt
o Oorzaak meestal gekend
o Vaak gepaard met weefselschade
o Voor bep duur
o Snelle afname en mogelijk te voorpsellen hoelang pijn zal aanhouden
- Chronische pijn:
o Houdt 3-6 mnd aan
o Peristerende pijn: door lange duur vaak pyschologische problemen ->
aandacht voor biologische, psychologische en sociale aspect
o Levenskwaliteit verminderd
o Negatieve gevolgen economisch vlak
2. Oorsprong
- Nociceptieve pijn: door beschadiging weefsels
- Neuropathische pijn: door beschadiding / slecht functioneren zenuwstelsel
- Complexe regionale pijnsyndromen: begint met noiceptieve pijn (letsel aan lidmaat) door
dit letsel / operatie zullen zenuwen beschadigd geraken waardoor ook neuropatische
pijn ontstaat -> ontstaan compexe regionale pijnsyndroom
3. Soorten
- Oppervlakkige pijn: uitwendige pijn (Bv. wondjes)
- Diepe pijn: pijn aan binnenkant (Bv. botpijn)
- Fantoompijn: pijn aan plaats geamputeerd litmaat
- Ingewandspijn: aan ingewanden (Bv. botpijn)
- Koliekpijn: hevige pijn door verkramping (Bv. darmkrampen)
- Centrale pijn: zenuwpijnen (Bv. hernia -> zenuw beschadigd)
Pijnanamnese
- Sinds wanneer pijn?
- Continu aanwezig?
- Bij welke activiteiten neemt pijn toe?
Meetschalen voor pijn
- VAS
: visuele zelfrapportageschaal i vorm linaal 10cm lange lijn
