6.2 Omgaan met storend gedrag
Doelstellingen
Aan het einde van dit hoofdstuk kan je
- Het belang van goede grenzen en duidelijke opdrachten binnen opvoeding duiden
- De aandachtspunten en valkuilen in het geven van opdrachten en grenzen toelichten
- Binnen een praktijkvoorbeeld de concrete invulling van de betreffende vaardigheden
inschatten op kwaliteit en daar waar nodig suggesties voor verbetering formuleren
Kinderen zowel warmte als controle
nodig. Zoveel mogelijk inzetten op
verbinding, betrokkenheid, wat
kinderen doen aanmoedigen en soms
ook belonen
Aandacht geven aan wat goed
is.
Voor het kind het topje kan
ervaren= zelfsturing (zichzelf sturen
en reguleren en niet alleen maar
dingen doen omdat ze gecontroleerd
worden door ouders, school…) : sterk
eigenwaarde, zelfbeeld nodig…. =
voorbereiding op volwassen leven
In problematische contexten
Volwassenen willen vooral hun
kinderen controleren= kinderen die moeilijk
hebben in een klas, hebben vaak
leerkrachten die inzetten op controleren en
minder op verbinding MAAR je hebt GEEN
controle over het gedrag van kinderen
Je moet zorgen dat uw invloed zo
groot mogelijk wordt -> verbinding maken
en dan gaan kinderen eerder er iets mee
doen => niet van ‘ik doe dit omdat ik anders
straf krijg’
122
,Opvoeden is afstemmen
Lastig gedrag= signaal gedrag
Opvoedingspiramide is niet geënt vanuit controle maar uit behoefte
Inspelen op signaal gedrag om dan tegemoet te komen aan de behoeften. = idee vind je ook terug bij
zelfdeterminatie theorie
Autonomie, betrokkenheid, competentiegevoel = ABC, behoefte hier aan is niet voldaan en van
daaruit gaan ze signaalgedrag stellen
123
,Ouders komen snel terecht in omgekeerde driehoek omdat ze zelf behoeften hebben die niet
tegemoetkomen en uit dit emotioneel -> straffen zijn te hard afgestemd uit eigen behoeften en angst
Ouders zijn conflictvermijdend en het is moeilijk om grenzen af te stellen voor hun kind want
je ziet hen niet droevig = als dochter/zoon heel verdrietig is, kunnen ouders niet grenzen
behouden en toegeven
Opvoeding is afstemming op behoeften van kind maar soms maken ouders onbewust geen
goede afstemming bij opvoeding omdat ze het uit eigen behoeften handelen
Storend gedrag verminderen…
‘De eerste stap in het verminderen van storend gedrag, is belonen van het tegenovergestelde gedrag’
- Op zoek gaan naar uitzonderingen, dingen die we als uitzonderlijk zien
- Positief gedrag gaan stimuleren
Tegenovergesteld gedrag stimuleren
➔ Met consequente opvolging= duidelijkheid (kind heeft structuur nodig -> komt door
duidelijke regels en afspraken)
➔ In veel gezinnen veel input rond afspraken en regels maar is dit voor kinderen te
onduidelijk=> zien bij ouders wat ze echt belangrijk vinden en altijd tegen optreden en wat
afspraken zijn
Duidelijke regels
- Belangrijk en kunnen niet veranderen: REGELS engageert je u als ouder om er altijd tegen op
te treden en regel uit te voeren -> altijd op ingaan als het verbreekt. -> als je er hier weinig
van hebt, moet je ook minder straffen
- Worden bepaald door de ouders
- Bij overtreding volgt steeds een consequentie
- Niet te veel: 5-10
Duidelijke opdrachten
Eerst heb je een goede basis nodig= eigenbeeld opbouwen
➔ daarna duidelijkheid maken over wat er van hen verwacht wordt.
In laatste instantie optreden tegen het gedrag.
124
, Onderscheiding tussen regels en afspraken en opdrachten
Afspraken: kinderen hebben ook inspraak, kan aangepast worden, niet altijd vaststaand, kunnen er
ook heel veel zijn
Normaal ontwikkelde kinderen hebben 17 aansturende opmerkingen nodig per halfuur. (kinderen
met moeilijk gedrag -> 40 aansturende opmerkingen per halfuur)
Je krijgt dit niet verwerkt en je denkt ‘als het belangrijk is, zullen ze het nog eens zeggen’ =
aansturingen zijn er te veel, weinig duidelijkheid= wordt ruis. Kinderen denken na een tijd dat het
geen zin heeft om dit op te volgen. Veel gezinnen veranderen zaken. Ouders denken dat ze regels
hebben MAAR eigenlijk zijn dat geen regels. -> afspraken want er zijn uitzonderingen op. Regels
gelden NIET altijd, het zijn afspraken. (regel: bv je mag uw zus niet slaan, afspraken: geen tv kijken
tijdens eten)
Duidelijke opdrachten
- Maak contact met je kind: Je kan vanaf leeftijd van 4 jaar al kinderen betrekken bij die
afspraken. -> zo kom je ook aan die zelfsturing, je zorgt dat kinderen meer
verantwoordelijkheid krijgen.
- Geef de opdracht rustig en vriendelijk
- Opdrachten versus vragen: heel vaak komen de aansporingen niet aan bij het kind. Kind
hebben niet door dat het tegen hen is. Niet te veel herhalen. Niet in een vraag vorm zeggen
want dan kunnen kinderen ‘nee’ zeggen. Geen beschrijving geven want er is gebeurt van ‘uw
fiets is buiten’. Je moet zeggen wat er moet gebeuren
- Niet te veel en niet te vaak
- Duidelijk en concreet
- Startopdrachten ipv stopopdrachten: Zeggen wat ze wel moeten doen niet zeggen van ‘doe
dat niet’ want dat lukt niet = zeg wat je wel verwacht en niet wat je niet wil. Zeggen wat je
verwacht. = start/stop opdrachten
- Hou het kort: vaak geven we te veel uitleg
- Geef het kind tijd om te gehoorzamen: niet verwachten dat kinderen meteen doen wat je
zegt, autonomie geven… niet dat als ze iets aan het lezen zijn dat je het boek afpakt en
verwacht dat ze naar de winkel mee komen. Eerder vragen van ‘hoeveel pagina’s tot uw
hoofdstuk uit is’= geef je hen inspraak. = kinderen zelf mee laten beslissen ipv het hen
opleggen
- Geef een compliment als het kind luistert: Complimenten geven als ze iets doen anders
denken ze van ‘het maakt toch niet uit dat ik dat doe’
125
Doelstellingen
Aan het einde van dit hoofdstuk kan je
- Het belang van goede grenzen en duidelijke opdrachten binnen opvoeding duiden
- De aandachtspunten en valkuilen in het geven van opdrachten en grenzen toelichten
- Binnen een praktijkvoorbeeld de concrete invulling van de betreffende vaardigheden
inschatten op kwaliteit en daar waar nodig suggesties voor verbetering formuleren
Kinderen zowel warmte als controle
nodig. Zoveel mogelijk inzetten op
verbinding, betrokkenheid, wat
kinderen doen aanmoedigen en soms
ook belonen
Aandacht geven aan wat goed
is.
Voor het kind het topje kan
ervaren= zelfsturing (zichzelf sturen
en reguleren en niet alleen maar
dingen doen omdat ze gecontroleerd
worden door ouders, school…) : sterk
eigenwaarde, zelfbeeld nodig…. =
voorbereiding op volwassen leven
In problematische contexten
Volwassenen willen vooral hun
kinderen controleren= kinderen die moeilijk
hebben in een klas, hebben vaak
leerkrachten die inzetten op controleren en
minder op verbinding MAAR je hebt GEEN
controle over het gedrag van kinderen
Je moet zorgen dat uw invloed zo
groot mogelijk wordt -> verbinding maken
en dan gaan kinderen eerder er iets mee
doen => niet van ‘ik doe dit omdat ik anders
straf krijg’
122
,Opvoeden is afstemmen
Lastig gedrag= signaal gedrag
Opvoedingspiramide is niet geënt vanuit controle maar uit behoefte
Inspelen op signaal gedrag om dan tegemoet te komen aan de behoeften. = idee vind je ook terug bij
zelfdeterminatie theorie
Autonomie, betrokkenheid, competentiegevoel = ABC, behoefte hier aan is niet voldaan en van
daaruit gaan ze signaalgedrag stellen
123
,Ouders komen snel terecht in omgekeerde driehoek omdat ze zelf behoeften hebben die niet
tegemoetkomen en uit dit emotioneel -> straffen zijn te hard afgestemd uit eigen behoeften en angst
Ouders zijn conflictvermijdend en het is moeilijk om grenzen af te stellen voor hun kind want
je ziet hen niet droevig = als dochter/zoon heel verdrietig is, kunnen ouders niet grenzen
behouden en toegeven
Opvoeding is afstemming op behoeften van kind maar soms maken ouders onbewust geen
goede afstemming bij opvoeding omdat ze het uit eigen behoeften handelen
Storend gedrag verminderen…
‘De eerste stap in het verminderen van storend gedrag, is belonen van het tegenovergestelde gedrag’
- Op zoek gaan naar uitzonderingen, dingen die we als uitzonderlijk zien
- Positief gedrag gaan stimuleren
Tegenovergesteld gedrag stimuleren
➔ Met consequente opvolging= duidelijkheid (kind heeft structuur nodig -> komt door
duidelijke regels en afspraken)
➔ In veel gezinnen veel input rond afspraken en regels maar is dit voor kinderen te
onduidelijk=> zien bij ouders wat ze echt belangrijk vinden en altijd tegen optreden en wat
afspraken zijn
Duidelijke regels
- Belangrijk en kunnen niet veranderen: REGELS engageert je u als ouder om er altijd tegen op
te treden en regel uit te voeren -> altijd op ingaan als het verbreekt. -> als je er hier weinig
van hebt, moet je ook minder straffen
- Worden bepaald door de ouders
- Bij overtreding volgt steeds een consequentie
- Niet te veel: 5-10
Duidelijke opdrachten
Eerst heb je een goede basis nodig= eigenbeeld opbouwen
➔ daarna duidelijkheid maken over wat er van hen verwacht wordt.
In laatste instantie optreden tegen het gedrag.
124
, Onderscheiding tussen regels en afspraken en opdrachten
Afspraken: kinderen hebben ook inspraak, kan aangepast worden, niet altijd vaststaand, kunnen er
ook heel veel zijn
Normaal ontwikkelde kinderen hebben 17 aansturende opmerkingen nodig per halfuur. (kinderen
met moeilijk gedrag -> 40 aansturende opmerkingen per halfuur)
Je krijgt dit niet verwerkt en je denkt ‘als het belangrijk is, zullen ze het nog eens zeggen’ =
aansturingen zijn er te veel, weinig duidelijkheid= wordt ruis. Kinderen denken na een tijd dat het
geen zin heeft om dit op te volgen. Veel gezinnen veranderen zaken. Ouders denken dat ze regels
hebben MAAR eigenlijk zijn dat geen regels. -> afspraken want er zijn uitzonderingen op. Regels
gelden NIET altijd, het zijn afspraken. (regel: bv je mag uw zus niet slaan, afspraken: geen tv kijken
tijdens eten)
Duidelijke opdrachten
- Maak contact met je kind: Je kan vanaf leeftijd van 4 jaar al kinderen betrekken bij die
afspraken. -> zo kom je ook aan die zelfsturing, je zorgt dat kinderen meer
verantwoordelijkheid krijgen.
- Geef de opdracht rustig en vriendelijk
- Opdrachten versus vragen: heel vaak komen de aansporingen niet aan bij het kind. Kind
hebben niet door dat het tegen hen is. Niet te veel herhalen. Niet in een vraag vorm zeggen
want dan kunnen kinderen ‘nee’ zeggen. Geen beschrijving geven want er is gebeurt van ‘uw
fiets is buiten’. Je moet zeggen wat er moet gebeuren
- Niet te veel en niet te vaak
- Duidelijk en concreet
- Startopdrachten ipv stopopdrachten: Zeggen wat ze wel moeten doen niet zeggen van ‘doe
dat niet’ want dat lukt niet = zeg wat je wel verwacht en niet wat je niet wil. Zeggen wat je
verwacht. = start/stop opdrachten
- Hou het kort: vaak geven we te veel uitleg
- Geef het kind tijd om te gehoorzamen: niet verwachten dat kinderen meteen doen wat je
zegt, autonomie geven… niet dat als ze iets aan het lezen zijn dat je het boek afpakt en
verwacht dat ze naar de winkel mee komen. Eerder vragen van ‘hoeveel pagina’s tot uw
hoofdstuk uit is’= geef je hen inspraak. = kinderen zelf mee laten beslissen ipv het hen
opleggen
- Geef een compliment als het kind luistert: Complimenten geven als ze iets doen anders
denken ze van ‘het maakt toch niet uit dat ik dat doe’
125
