Samenvatting Geschiedenis, Hoofdstuk 7 - Het moderne imperialisme (ca. 1870 - ca. 1914)

Hoofdstuk 7 - Het moderne imperialisme (ca. 1870 - ca. 1914)


Instap
Kern Het dominerende centrum dat via openlijk machtsgebruik de
periferie organiseert tot onafhankelijkheid
(verschillende landen van Europa behoren tot de kerngebieden)
Periferie Wordt geëxploiteerd (uitgebuit) door de kern
Tijdens de 15de en 16de  Iberische schiereilanden
eeuw  Portugal
 Spanje
Tijdens de 17de en 18de  Groot-Brittannië
eeuw  Verenigde provincies
 Frankrijk
 Engeland
Buitenlandse politiek  Gericht op imperialisme
van de Europese  Streefde naar een dominante t.o.v. andere continenten
landen
Imperialisme Heeft te maken met dominantie van een kern of periferie
Formeel imperialisme Imperialisme dat gepaard gaat met geweld
= kolonialisme
Informeel imperialisme Imperialisme dat zich beperkt tot het uitoefenen van invloed en
= neokolonialisme het nastreven van economische belangen
Modern imperialisme Het imperialisme vanaf ca. 1870 dat zowel formeel als informeel
kon zijn


7.1 De voorwaarden en de motieven van het moderne imperialisme
Einde 18de - 19de eeuw Kerngebied van Noordwest-Europa ondergaat drastische
veranderingen
Voorwaarden Waardoor je iets kan doen
Motieven Waardoor je iets wil doen
Voorwaarden  Enorme bevolkingsaangroei
(grootscheepse verovering  Transportevolutie (meer transport)
van de wereld)  Communicatierevolutie (= telegraaf en telefoon)
Machtsmiddelen  Verbeterde medische en farmaceutische inzichten en
kerngebied Noordwest- producten
Europa  Militaire superioriteit (verzekerde eenvoudige
overwinningen)
Motieven (starten formeel  Ideologisch motief
imperialisme)  Politiek motief
 Economisch motief
Ideologisch motief  Cecil Rhodes (1853-1902) was een onvermoeibaar
Brits imperialist en veroverde onder andere Rhodesië
(het huidige Zimbabwe)

,  Gabriël Hanotaux (1853-1944) over de zending van de
Fransen (was Frans minister buitenlandse zaken en
koloniën in de periode 1894-1898)
Hoe verdedigen koloniale  Zowel de Britten als de Fransen voelen zich superieur
politiek? dat ze hun beschaving willen uitdragen
Gevolg imperialisme op  (om de mensen een gevoel van trots te geven)
bevolking westers land?  Voor moederland: nationale trots en eenheid
Politiek motief  Groot rijk = grotere macht
Economisch motief  Kolonies zijn een afzetmarkt (hoe Leopold II zijn
streven -> eigen kolonie voor België verantwoord)
 Grondstofleverancier


7.2 De gevolgen van het moderne imperialisme ca. 1870
Gevolgen  Europa domineert de wereld (ca. 1870 - 1914)
 The Scramble for Africa
 De verdeling van Azië


7.2.1 Europa domineert de wereld (ca. 1870 - 1914)
Wie onder Europese controle?  Zo goed als heel Afrika
 Grote delen van Azië
 Grote delen van Oceanië
Wanneer? Avond voor WOI


7.2.2 The Scramble for Africa
The Scramble for Africa De wedloop om Afrika
Wat? Een aantal Europese mogendheden willen een zo groot
mogelijk deel van Afrika onder hun directe heerschappij
brengen
Leidt tot? Grote spanningen tussen de Europese grootmachten
Belangrijke oorzaak WOI? Koloniale rivaliteit
Otto von Bismarck Nodigde de Europese landen uit in Berlijn om de
verdeling van Afrika te bespreken
= Conferentie van Berlijn (1884-1885)