EXAMENVRAGEN
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN VAN DE TANDEN
1 MET WELKE FACTOREN MOETEN WE REKENING HOUDEN I.G.V. EEN AGENESIE?
Agenesie is de afwezigheid van de aanleg van één of meerdere tandkiemen
KENMERKEN
® Komt voor bij 4-6% van de bevolking
® Tand die het meest afwezig is: P2 in de onderkaak (41%)
® Agenesie treedt vaak bilateraal op
® Kan veroorzaakt worden door omgevings- of genetische factoren
® Agenesie komt frequent voor bij ectodermale dysplasie en syndroom van Down
® Agenesie gaat vaak ook gepaard met andere afwijkingen van de tanden en het gelaat
Factoren waarmee we rekening moeten houden
® Bij agenesie is er zowel een afwezigheid van de tand als het bot (collaps van processus alveolaris)
DUS je kan een ontbrekende tand niet zomaar vervangen door een implantaat maar er moet bijna altijd
eerst botopbouw aan vooraf gaan
® Bij agenesie kan je wel tanden verplaatsen o.w.v. het feit dat bot meebeweegt met de tand
® Bij de aanwezigheid van een gespleten processus alveolaris t.h.v. de hoektand & een agenesie van 22
• Botopbouw voordat de definitieve hoektand doorbreekt
• Orthodontische behandeling
® Bij agenesie van multipele premolaren (oligodontie)
Melkmolaren moeten getrokken worden vanaf het moment dat er een infra-occlusie optreedt
REDEN infra-occlusie wordt veroorzaakt door ankylotische melkmolaren waardoor er een open
beet ontstaat die nog moeilijk valt te sluiten
REDEN ankylotische melkmolaren houden de groei van de processus alveolaris tegen
! Om de diastemen te sluiten gaan we de definitieve molaren mesialiseren
® Bij een agenesie van meerdere elementen à melkmolaren opbouwen
® Indien we i.g.v. een agenesie van meerdere elementen de diastemen willen sluiten, maken we gebruik
van botankers waardoor enkel de achterste tanden worden gemesialiseerd en de fronttanden op hun
plaats blijven staan
® Agenesie van premolaren heeft verschillende gevolgen
• Premolaren en molaren kippen
• Moeilijk reinigbaar mesiaal en distaal
• Verticale collaps van beet
• Diepe beet à beethoogteverlies
1
, ® Bij unilaterale agenesie gaan we vaak het contralaterale element ook verwijderen
REDEN bilaterale afwezigheid is makkelijker te behandelen
® Midlijn verschuift vaak naar de kant van de agenesie
2 BESPREEK EEN MESIODENS
® Atypisch overtollig element
® Meestal smal, kegelvormig element tussen de centrale incisieven
® Breekt slechts in zeer zeldzame gevallen door
® Vooral in de permanente maxillaire dentitie
® Mandibulaire mesiodenses zijn beschreven
® Soms bilateraal, dan vaak niet-kegelvormig
® Kroon is soms naar de neusbodem gericht en de apex naar de mondholte: anastrofische tand
® Mesiodentes worden best verwijderd, na radiografische studie middels CBCT
® Mesiodens is vaak oorzaak van niet doorbraak van centrale snijtand
® Mesiodens is mogelijke oorzaak van een centraal boven diastema
® In geval van impactie van centrale incisieven: 6 maanden wachten na verwijdering van de mesiodens
ALS de centrale incisief dan nog geImpacteerd blijft DAN dient deze vrijgelegd te worden
3 BESPREEK EEN DENS IN DENTE OF DENS INVAGINATUS
Wat is een dens in dente?
® Een zeer diep reikende instulping van het linguale kroonvlak dat ontstaat voor de verkalking
® Een invaginatie van glazuur en dentine in het cingulum van de tand
® Afwijking die vooral wordt teruggevonden bij de laterale snijtand in de bovenkaak
Klinisch
® Verdiept, blind eindigend gangetje in het glazuur van de laterale bovenincisief (palatinaal) en de
ondermolaren (vestibulair)
® Kroonvorm wijkt niet altijd af maar is meestal tonvormig of naar incisaal spits toelopend
Radiografisch
® 'Dens in dente' op het röntgenbeeld lijkt op ‘een op kop liggende tand binnen een tand’ (maar is dat
niet)
Klinisch belang
® groot risico op cariës en pulpitis
® Soms insidieus bij gezond ‘ogend’ element
® Deze tanden ontwikkelen makkelijk een pulpanecrose gevolgd door een peri-apicale ontsteking
® Cariës breidt zich vooral uit in de diepte en is t.h.v. de ingangspoort aan het cingulum nauwelijk zichtbaar
® Symptoomloze dens in dente kan de oorzaak zijn van een globulomaxillaire cytste
De Oehlers-classificatie wordt gevolgd
® Type I
• De invaginatie is minimaal en beperkt tot het glazuur
• De invaginatie blijft binnen het kroongedeelte van de tand (niet voorbij de CEJ)
® Type II
• De invaginatie is afgeboord door glazuur en reikt tot in de pulpakamer
• De invaginatie blijft binnen het wortelkanaal zonder communicatie naar het PDL
2
, ® Type III A
• De invaginatie reikt doorheen de wortel en communiceert lateraal met het PDL doorheen een
pseudoforamen
• Er is gewoonlijk géén communicatie met de pulpa (deze ligt gecomprimeerd binnen de wortel)
® Type III B
• De invaginatie reikt doorheen de wortel en communiceert met het PDL aan de apex van de tand
• Er is gewoonlijk géén communicatie met de pulpa.
In Type III laesies zal iedere infectie binnen de invaginatie aanleiding geven tot een inflammatoire respons
binnen de periodontale weefsels = peri-invaginatie parodontitis
Behandeling
® Preventieve behandeling: instructies voor mondhygiëne, fissuurafdichtmiddel, …
® Wortelkanaalbehandeling
® Periapicale chirurgie met retrograde vulling
® Extractie
Verwante aandoeningen
® Microdontia
® Macrodontia
® Hypodontie
® Oligodontia
® Taurodontisme
® Geminatie en fusie
® Surnumeraire tanden
® Dentinogenesis imperfecta
® Invaginatie in een odontoom
® Meerdere odontomen
® Coronale agenesie
® Schopvormige snijtanden
® Williams-syndroom
® Mesiodens
® Vernietigde pulpkamers
® Dens evaginatus
4 BESPREEK DE TALON KNOBBEL
Wat is de talon knobbel?
De talon-knobbel is een palataal/linguaal uitstekende knobbel bij de boven- of ondersnijtanden
! Zeldzaam t.h.v. vestibulaire oppervlakte
Talon-knobbels zijn frequent bij volgende syndromen
® Sturge-Weber syndroom
® Rubinstein-Taybi syndroom
® Mohr syndroom
® Ellis-van Creveld syndroom
® Alagrne’s syndroom
® Berardinelli-Seip syndroom
® KGB syndroom
® Incontinentia pigmenti achromians (IPA)
3
, Talonknobbels veroorzaken volgende problemen
® Cariës
® Occlusale interferenties
® Esthetische problemen
® Endodontische problemen
® Gingivaproblemen
Talonknobbels ontstaan in de klokfase van de tandvorming
Een disruptie tijdens het klok- stadium van de tandvorming resulteert in een bijkomende knobbel. Een abnormale
proliferatie van een deel van het binnenste glazuurepitheel en aanliggende ectomesenchymale cellen van de
dentale papil vouwt zich in het reticulum stellatum van het glazuurvormend orgaan. Het resultaat is een
tuberculum of een bijkomende glazuurelevatie in delen van het kroonoppervlak. Zowel genetische als
omgevingsfactoren spelen een rol.
4
ONTWIKKELINGSSTOORNISSEN VAN DE TANDEN
1 MET WELKE FACTOREN MOETEN WE REKENING HOUDEN I.G.V. EEN AGENESIE?
Agenesie is de afwezigheid van de aanleg van één of meerdere tandkiemen
KENMERKEN
® Komt voor bij 4-6% van de bevolking
® Tand die het meest afwezig is: P2 in de onderkaak (41%)
® Agenesie treedt vaak bilateraal op
® Kan veroorzaakt worden door omgevings- of genetische factoren
® Agenesie komt frequent voor bij ectodermale dysplasie en syndroom van Down
® Agenesie gaat vaak ook gepaard met andere afwijkingen van de tanden en het gelaat
Factoren waarmee we rekening moeten houden
® Bij agenesie is er zowel een afwezigheid van de tand als het bot (collaps van processus alveolaris)
DUS je kan een ontbrekende tand niet zomaar vervangen door een implantaat maar er moet bijna altijd
eerst botopbouw aan vooraf gaan
® Bij agenesie kan je wel tanden verplaatsen o.w.v. het feit dat bot meebeweegt met de tand
® Bij de aanwezigheid van een gespleten processus alveolaris t.h.v. de hoektand & een agenesie van 22
• Botopbouw voordat de definitieve hoektand doorbreekt
• Orthodontische behandeling
® Bij agenesie van multipele premolaren (oligodontie)
Melkmolaren moeten getrokken worden vanaf het moment dat er een infra-occlusie optreedt
REDEN infra-occlusie wordt veroorzaakt door ankylotische melkmolaren waardoor er een open
beet ontstaat die nog moeilijk valt te sluiten
REDEN ankylotische melkmolaren houden de groei van de processus alveolaris tegen
! Om de diastemen te sluiten gaan we de definitieve molaren mesialiseren
® Bij een agenesie van meerdere elementen à melkmolaren opbouwen
® Indien we i.g.v. een agenesie van meerdere elementen de diastemen willen sluiten, maken we gebruik
van botankers waardoor enkel de achterste tanden worden gemesialiseerd en de fronttanden op hun
plaats blijven staan
® Agenesie van premolaren heeft verschillende gevolgen
• Premolaren en molaren kippen
• Moeilijk reinigbaar mesiaal en distaal
• Verticale collaps van beet
• Diepe beet à beethoogteverlies
1
, ® Bij unilaterale agenesie gaan we vaak het contralaterale element ook verwijderen
REDEN bilaterale afwezigheid is makkelijker te behandelen
® Midlijn verschuift vaak naar de kant van de agenesie
2 BESPREEK EEN MESIODENS
® Atypisch overtollig element
® Meestal smal, kegelvormig element tussen de centrale incisieven
® Breekt slechts in zeer zeldzame gevallen door
® Vooral in de permanente maxillaire dentitie
® Mandibulaire mesiodenses zijn beschreven
® Soms bilateraal, dan vaak niet-kegelvormig
® Kroon is soms naar de neusbodem gericht en de apex naar de mondholte: anastrofische tand
® Mesiodentes worden best verwijderd, na radiografische studie middels CBCT
® Mesiodens is vaak oorzaak van niet doorbraak van centrale snijtand
® Mesiodens is mogelijke oorzaak van een centraal boven diastema
® In geval van impactie van centrale incisieven: 6 maanden wachten na verwijdering van de mesiodens
ALS de centrale incisief dan nog geImpacteerd blijft DAN dient deze vrijgelegd te worden
3 BESPREEK EEN DENS IN DENTE OF DENS INVAGINATUS
Wat is een dens in dente?
® Een zeer diep reikende instulping van het linguale kroonvlak dat ontstaat voor de verkalking
® Een invaginatie van glazuur en dentine in het cingulum van de tand
® Afwijking die vooral wordt teruggevonden bij de laterale snijtand in de bovenkaak
Klinisch
® Verdiept, blind eindigend gangetje in het glazuur van de laterale bovenincisief (palatinaal) en de
ondermolaren (vestibulair)
® Kroonvorm wijkt niet altijd af maar is meestal tonvormig of naar incisaal spits toelopend
Radiografisch
® 'Dens in dente' op het röntgenbeeld lijkt op ‘een op kop liggende tand binnen een tand’ (maar is dat
niet)
Klinisch belang
® groot risico op cariës en pulpitis
® Soms insidieus bij gezond ‘ogend’ element
® Deze tanden ontwikkelen makkelijk een pulpanecrose gevolgd door een peri-apicale ontsteking
® Cariës breidt zich vooral uit in de diepte en is t.h.v. de ingangspoort aan het cingulum nauwelijk zichtbaar
® Symptoomloze dens in dente kan de oorzaak zijn van een globulomaxillaire cytste
De Oehlers-classificatie wordt gevolgd
® Type I
• De invaginatie is minimaal en beperkt tot het glazuur
• De invaginatie blijft binnen het kroongedeelte van de tand (niet voorbij de CEJ)
® Type II
• De invaginatie is afgeboord door glazuur en reikt tot in de pulpakamer
• De invaginatie blijft binnen het wortelkanaal zonder communicatie naar het PDL
2
, ® Type III A
• De invaginatie reikt doorheen de wortel en communiceert lateraal met het PDL doorheen een
pseudoforamen
• Er is gewoonlijk géén communicatie met de pulpa (deze ligt gecomprimeerd binnen de wortel)
® Type III B
• De invaginatie reikt doorheen de wortel en communiceert met het PDL aan de apex van de tand
• Er is gewoonlijk géén communicatie met de pulpa.
In Type III laesies zal iedere infectie binnen de invaginatie aanleiding geven tot een inflammatoire respons
binnen de periodontale weefsels = peri-invaginatie parodontitis
Behandeling
® Preventieve behandeling: instructies voor mondhygiëne, fissuurafdichtmiddel, …
® Wortelkanaalbehandeling
® Periapicale chirurgie met retrograde vulling
® Extractie
Verwante aandoeningen
® Microdontia
® Macrodontia
® Hypodontie
® Oligodontia
® Taurodontisme
® Geminatie en fusie
® Surnumeraire tanden
® Dentinogenesis imperfecta
® Invaginatie in een odontoom
® Meerdere odontomen
® Coronale agenesie
® Schopvormige snijtanden
® Williams-syndroom
® Mesiodens
® Vernietigde pulpkamers
® Dens evaginatus
4 BESPREEK DE TALON KNOBBEL
Wat is de talon knobbel?
De talon-knobbel is een palataal/linguaal uitstekende knobbel bij de boven- of ondersnijtanden
! Zeldzaam t.h.v. vestibulaire oppervlakte
Talon-knobbels zijn frequent bij volgende syndromen
® Sturge-Weber syndroom
® Rubinstein-Taybi syndroom
® Mohr syndroom
® Ellis-van Creveld syndroom
® Alagrne’s syndroom
® Berardinelli-Seip syndroom
® KGB syndroom
® Incontinentia pigmenti achromians (IPA)
3
, Talonknobbels veroorzaken volgende problemen
® Cariës
® Occlusale interferenties
® Esthetische problemen
® Endodontische problemen
® Gingivaproblemen
Talonknobbels ontstaan in de klokfase van de tandvorming
Een disruptie tijdens het klok- stadium van de tandvorming resulteert in een bijkomende knobbel. Een abnormale
proliferatie van een deel van het binnenste glazuurepitheel en aanliggende ectomesenchymale cellen van de
dentale papil vouwt zich in het reticulum stellatum van het glazuurvormend orgaan. Het resultaat is een
tuberculum of een bijkomende glazuurelevatie in delen van het kroonoppervlak. Zowel genetische als
omgevingsfactoren spelen een rol.
4
