ELEKTRO- NEUROWETENSCHAPPEN: OORSPRONG EEG
ENCEFALOGRAFIE EEG & HERSENGOLVEN > golfpatroon/ritmiciteit oorsprong in
H = 1 groot elektrochemisch orgaan thalamus
→ continue flux v. ionen: dr ver-
> letter vooraan = H-gebied (frontaalkwab, afh. v. corticale laag zie je N → ook kernen die nt in verbinding staan
pariëntale kwab) + elke laag verschilt in input dat die ontvangt met cortex of lager gelegen delen
plaatsing & intra- en extra- > getal: in R-hemisfeer even / L-hemisfeer on- & output die laag verstuurd = nt specifieke thalamuskernen
cellulair milieu kan je over CM even
een voltage meten → dragen ook bij aan veroorzaken
> zwarte lijn = Z = zero lijn: liggen op 0 lijn EEG signaal vnl afkomstig uit laag 5
→ deze elektrische signalen elektrische golven
→ dit systeem wereldwijd gebruikt = interne piramidale laag vb. nucleus reticularis: ligt als
gemeten met EEG →bevat pyramidale cellen: grote cellen schil aan buitenkant thalamus
NEURONEN (N) met uitlopers die bovenliggende → ontvangt gn input v. lager
Hans Berger: eerst EEG
N = exciteerbare cellen corticale lagen bereikt gelegen gebieden & zal
→ zag dat elektrische activiteit nt
→ wnr actief: prod. elektrische signalen + ontvangt input andere lagen ook gn uitlopers sturen nr
altijd zelfde patroon gaf
→ 1ste stap in identificeren H- + magnetische velden (komt v. ionen- neocortex, mr staat wel
stroom dr CM) DUS: JE MEET ELEKTRISCHE ACTIVITEIT VAN in connectie met andere
golven DE PYRAMIDALE CELLEN WAARVAN CL
→ deze 2 in beeld brengen met EEG, gebieden v. thalamus die
→ EEG patroon anders bij GELEGEN IS IN LAAG 5 !!!!!
mr sowieso kleine signalen + wel uitlopers hebben
H-afwijkingen
moet- nog dr weefsellagen → ook oscillerende N: prod. AP v/e
→ 1ste aanzet om H-activiteit 10-20 systeem THALAMOCORTICALE bepaalde frequentie
mens te onderzoeken (H-vliezen, CSF, schedel, cortex)
→ versterkingsapparatuur nodig
PROJECTIES → draagt ook bij aan EEG patroon
INTERNATIONALE die kleine signalen versterkt: grote pyramidale cellen ontvangen input v.
golven dat we zien afkomstig thalamus (=schakelcentrum in H) 2 opties:
CONVENTIE → gaat volledige neocortex beïnvloeden & a) elk N actief op zelfde moment &
v. 1000’en N
n = 21 elektrische activiteit teweegbrengen in prod. een post synaptisch signaal
NASION b) sommatie alle signalen zorgt vr
tss 2 elektroden w. potentiaal gemeten corticale gebieden
trage golf + lage freq. + hoge
→ zorgt vr golfpatroon (oscillaties) tss
> centraal in H gelegen -> perfect ge- amplitude
0,5 tot 30 Mhz
lokaliseerd om functie uit te voeren = gesynchroniseerd signaal
→ potentiaal vind oorsprong in elektrische
PRE AURICALE H-activiteit dr neurale activiteit: je > zorgt dat allerlei vormen v. sensorische
PUNT
meet synaptische potentialen opgewekt info op juiste plek in neocortex komt
in cortex > in elke thalami zit subnuclei
10-20 systeem →potentialen thv cortex gevolg v. > ook connecties tss corticale gebieden
INION die ook nog bijdragen aan elektrische
10-20 systeem: elektroden met specifiek verbinding tss thalamus &
connecties tss corticale signaal
patroon op hoofd
→ rekening
10-20 houdend met10-20 2 assen: gebieden die elkaar beïnvloeden
>systeem
sagitaal as: v. nasion nr inion (zie later)
> frontale as: v. oorsysteem
nr oor (pre-
auricale punt)
, OF > fMRI 3 groepen: IV. TETA (3-8 Hz)
a) N actief op ander moment = indirecte meting neuronale activiteit I. MAINS INTERFERENCE > lage freq. met hogere amplitude
→ elk N bezig met eigen taak & • based on veranderingen in gerelateerd aan feit dat we elektrische → meer synchronisatie
geeft uniek patroon v. post bloedoorstroming -> maakt het signalen met elektronica meten die ook ge- > bij lager bewustzijn
synaptische signalen mogelijk om H in beeld te brengen dr koppeld zijn aan een elektrisch netwerk • gezond persoon: enkel
b) sommatie signalen: kleiner signaal, in O2 arm & rijk bloed vb. 50Hz artefact: afkomstig v. wissel- detecteerb. in slaap
lage amplitude + hoge freq. • hoge spatiale resolutie: veel stroom stopcontact -> non REM fase 1 & 2
= nt gesynchroniseerde golf structurele info → verwijderen met filter • pathologisch
→ kan goed inzoomen op kleine II. BIOLOGISCHE ARTEFACTEN vb. katalepsie: aandoening met
structuren (kan nt met EEG) vb. puls artefacten dr hartslag aanspanning elke spier +
• lagere tijdsresolutie: kan nt snel III. OMGEVING ARTEFACTEN vertonen heel laag bewust-
veranderingen oppikken vb. intraveneus infuus: je ziet repetitief zijnsniveau
• enkel in ziekenhuis: groot & duur artefact in EEG v. druppeling infuus → reageren nt op prikkels
+ veel onderhoud & ademhalingsfreq. ↓
> PET > digitalisering → lijken dood
> computer
• laat toe volledige H te bestuderen > bij kinderen ook wnr wakker: nog
→ nt beperkt tot corticaal gebied veel H-ontwikkeling nodig
EEG GOLVEN > ook bij ouderen
• based on metabole neuronale
activiteit indeling obv freq.: V. DELTA (0,5-3 Hz)
VOORDELEN EEG VS • werkt met radiactieve gelabelde I. GAMMA (38-100 Hz) = traagste golven
ANDERE CNS BEELD- stoffen -> gamma straling w. opgepikt = snelste golven = hoogste freq. & kleine → volledige synchronisatie
amplitude > volledig onbewust v. wat er rond
VORMING dr PET toestel
→ volledig gedesynchroniseerd ons gebeurt
> magnetoencepholografie (MEG) • redelijke spatiale resolutie
> moeilijk meetbaar -> verstoord dr spier > tijdens diepste slaap
• oppikken magnetische velden v. H • lage tijdsresolutie artefacten -> non REM fase 3 & 4
• hoge tijdsresolutie: snel > geven weer dat cortex heel actief is = slow wave sleep
verandering H activiteit/ neurale EEG SETUP → is veel info aan het verwerken > bij pasgeborene & jonge kinderen
activiteit opmerken > elektroden via gestandaardiseerde → is dus gekoppeld aan cognitieve ook buiten slaap
• laat toe op subcorticale systeem activiteit: op dat moment volledig
activiteit te meten (dat zijn > differentiële versterker bewust → bewustzijnsniveau: γ > > > Ɵ > δ
dieper gelegen signalen) → elektronische versterker die 2 signalen II. BETA (12-38 Hz)
→ voordeel in vergelijking met vergelijkt > komt vr bij volledig bewustzijn
EEG → wat hetzelfde is w. verwaarloost > oppikken thv frontale & occipital cortex
• opstelling lijkt op EEG & de verschillen w. behouden vr EEG (na openen ogen)
• enkel in ziekenhuis: groot & duur → er w. dus een vergelijking ge- III. ALFA (8-12 Hz)
+ veel onderhoud maakt -> EEG signaal is relatief > komt vr wnr we waker zijn, mr nt actief
> filters = verwijderd artefacten bezig zijn met cognitieve taken of ver-
werken stimuli
ongewenste elektrische activiteit > tijdens mediteren: activiteit ↑
v. oorsprong
, EEG ANALYSE EPILEPSIE
veel mogelijke parameters: = kortsluiting in H: cluster v. N gaat sterk
> frequentie gesynchroniseerd ontladen
> amplitude
> golfvorm > 50% oorzaak nt gekend: anders H-trauma
> locus & spreiding: zien we lange (vb. infectie, metabole stoornis, tumor)
periode continue zelfde patroon? → soms erfelijk: dr mutaties ionkanalen
> reactiviteit: bepaalde corticale > onwillekeurige gedragsveranderingen
gebieden zorgen vr verandering (vb. → is paroxysmaal = in aanvallen:
sluiten ogen) • tonische fase: alle spieren ge-
→ kan golf veranderen contraheerd
> interhemisferische coherentie in
• clonische fase: typische stuip-
homologe gebieden: zien we golven
trekkingen (ritmische trekkingen
L & R met zelfde frequentie
spieren)
-> ja?
-> vergelijkbaar via amplitude? • postictale stupor fase: slaapfase
-> lopen synchroon? -> gn reactie externe stimuli
→ mag 50% variatie opzitten > epilepsie epileptisch insult
soorten: -> 1 keer aanval epilepsie
> routine EEG: bij epilepsie & neuro- -> kan vb. bij syncope
logisch onderzoek (vb. beroerte) > EEG = hoge amplitude & frequentie
> slaap EEG: polysomnografie = recorden = ictaal patroon = spike patroon
-> interictaal = normaal
aspecten v. slaap
-> pre-ictaal = begin spike
→ 3 stadia o.b.v. gedrag & poly-
patroon
grafische parameters:
• W = wake SOORTEN
• SWS = slow wave sleep = non- > partieel = spike activiteit mr in 1
REM = diepste slaap gebied v. cortex op te pikken
• REM = rapid eye movement • symptomen gekoppeld aan locatie
-> spieren onderdrukt: anders • kan elementair: gn bewustzijns-
dromen fysiek uitbeelden verlies
> research EEG • complex: wel bewustzijnsverlies
vb. bij proefdieren: uitvoeren cranio- • kan secundair generaliseren: lokale
tomiën -> gaatjes in schedel: epilepsie spreidt uit over ganse
elektroden & schroefelektroden neocortex
in gaatjes plaatsen > gegeneraliseerd = ganse neocortex
vertoond spike patroon
• altijd bewustzijnsverlies
• primair gegeneraliseerd (ganse
cortex)
ENCEFALOGRAFIE EEG & HERSENGOLVEN > golfpatroon/ritmiciteit oorsprong in
H = 1 groot elektrochemisch orgaan thalamus
→ continue flux v. ionen: dr ver-
> letter vooraan = H-gebied (frontaalkwab, afh. v. corticale laag zie je N → ook kernen die nt in verbinding staan
pariëntale kwab) + elke laag verschilt in input dat die ontvangt met cortex of lager gelegen delen
plaatsing & intra- en extra- > getal: in R-hemisfeer even / L-hemisfeer on- & output die laag verstuurd = nt specifieke thalamuskernen
cellulair milieu kan je over CM even
een voltage meten → dragen ook bij aan veroorzaken
> zwarte lijn = Z = zero lijn: liggen op 0 lijn EEG signaal vnl afkomstig uit laag 5
→ deze elektrische signalen elektrische golven
→ dit systeem wereldwijd gebruikt = interne piramidale laag vb. nucleus reticularis: ligt als
gemeten met EEG →bevat pyramidale cellen: grote cellen schil aan buitenkant thalamus
NEURONEN (N) met uitlopers die bovenliggende → ontvangt gn input v. lager
Hans Berger: eerst EEG
N = exciteerbare cellen corticale lagen bereikt gelegen gebieden & zal
→ zag dat elektrische activiteit nt
→ wnr actief: prod. elektrische signalen + ontvangt input andere lagen ook gn uitlopers sturen nr
altijd zelfde patroon gaf
→ 1ste stap in identificeren H- + magnetische velden (komt v. ionen- neocortex, mr staat wel
stroom dr CM) DUS: JE MEET ELEKTRISCHE ACTIVITEIT VAN in connectie met andere
golven DE PYRAMIDALE CELLEN WAARVAN CL
→ deze 2 in beeld brengen met EEG, gebieden v. thalamus die
→ EEG patroon anders bij GELEGEN IS IN LAAG 5 !!!!!
mr sowieso kleine signalen + wel uitlopers hebben
H-afwijkingen
moet- nog dr weefsellagen → ook oscillerende N: prod. AP v/e
→ 1ste aanzet om H-activiteit 10-20 systeem THALAMOCORTICALE bepaalde frequentie
mens te onderzoeken (H-vliezen, CSF, schedel, cortex)
→ versterkingsapparatuur nodig
PROJECTIES → draagt ook bij aan EEG patroon
INTERNATIONALE die kleine signalen versterkt: grote pyramidale cellen ontvangen input v.
golven dat we zien afkomstig thalamus (=schakelcentrum in H) 2 opties:
CONVENTIE → gaat volledige neocortex beïnvloeden & a) elk N actief op zelfde moment &
v. 1000’en N
n = 21 elektrische activiteit teweegbrengen in prod. een post synaptisch signaal
NASION b) sommatie alle signalen zorgt vr
tss 2 elektroden w. potentiaal gemeten corticale gebieden
trage golf + lage freq. + hoge
→ zorgt vr golfpatroon (oscillaties) tss
> centraal in H gelegen -> perfect ge- amplitude
0,5 tot 30 Mhz
lokaliseerd om functie uit te voeren = gesynchroniseerd signaal
→ potentiaal vind oorsprong in elektrische
PRE AURICALE H-activiteit dr neurale activiteit: je > zorgt dat allerlei vormen v. sensorische
PUNT
meet synaptische potentialen opgewekt info op juiste plek in neocortex komt
in cortex > in elke thalami zit subnuclei
10-20 systeem →potentialen thv cortex gevolg v. > ook connecties tss corticale gebieden
INION die ook nog bijdragen aan elektrische
10-20 systeem: elektroden met specifiek verbinding tss thalamus &
connecties tss corticale signaal
patroon op hoofd
→ rekening
10-20 houdend met10-20 2 assen: gebieden die elkaar beïnvloeden
>systeem
sagitaal as: v. nasion nr inion (zie later)
> frontale as: v. oorsysteem
nr oor (pre-
auricale punt)
, OF > fMRI 3 groepen: IV. TETA (3-8 Hz)
a) N actief op ander moment = indirecte meting neuronale activiteit I. MAINS INTERFERENCE > lage freq. met hogere amplitude
→ elk N bezig met eigen taak & • based on veranderingen in gerelateerd aan feit dat we elektrische → meer synchronisatie
geeft uniek patroon v. post bloedoorstroming -> maakt het signalen met elektronica meten die ook ge- > bij lager bewustzijn
synaptische signalen mogelijk om H in beeld te brengen dr koppeld zijn aan een elektrisch netwerk • gezond persoon: enkel
b) sommatie signalen: kleiner signaal, in O2 arm & rijk bloed vb. 50Hz artefact: afkomstig v. wissel- detecteerb. in slaap
lage amplitude + hoge freq. • hoge spatiale resolutie: veel stroom stopcontact -> non REM fase 1 & 2
= nt gesynchroniseerde golf structurele info → verwijderen met filter • pathologisch
→ kan goed inzoomen op kleine II. BIOLOGISCHE ARTEFACTEN vb. katalepsie: aandoening met
structuren (kan nt met EEG) vb. puls artefacten dr hartslag aanspanning elke spier +
• lagere tijdsresolutie: kan nt snel III. OMGEVING ARTEFACTEN vertonen heel laag bewust-
veranderingen oppikken vb. intraveneus infuus: je ziet repetitief zijnsniveau
• enkel in ziekenhuis: groot & duur artefact in EEG v. druppeling infuus → reageren nt op prikkels
+ veel onderhoud & ademhalingsfreq. ↓
> PET > digitalisering → lijken dood
> computer
• laat toe volledige H te bestuderen > bij kinderen ook wnr wakker: nog
→ nt beperkt tot corticaal gebied veel H-ontwikkeling nodig
EEG GOLVEN > ook bij ouderen
• based on metabole neuronale
activiteit indeling obv freq.: V. DELTA (0,5-3 Hz)
VOORDELEN EEG VS • werkt met radiactieve gelabelde I. GAMMA (38-100 Hz) = traagste golven
ANDERE CNS BEELD- stoffen -> gamma straling w. opgepikt = snelste golven = hoogste freq. & kleine → volledige synchronisatie
amplitude > volledig onbewust v. wat er rond
VORMING dr PET toestel
→ volledig gedesynchroniseerd ons gebeurt
> magnetoencepholografie (MEG) • redelijke spatiale resolutie
> moeilijk meetbaar -> verstoord dr spier > tijdens diepste slaap
• oppikken magnetische velden v. H • lage tijdsresolutie artefacten -> non REM fase 3 & 4
• hoge tijdsresolutie: snel > geven weer dat cortex heel actief is = slow wave sleep
verandering H activiteit/ neurale EEG SETUP → is veel info aan het verwerken > bij pasgeborene & jonge kinderen
activiteit opmerken > elektroden via gestandaardiseerde → is dus gekoppeld aan cognitieve ook buiten slaap
• laat toe op subcorticale systeem activiteit: op dat moment volledig
activiteit te meten (dat zijn > differentiële versterker bewust → bewustzijnsniveau: γ > > > Ɵ > δ
dieper gelegen signalen) → elektronische versterker die 2 signalen II. BETA (12-38 Hz)
→ voordeel in vergelijking met vergelijkt > komt vr bij volledig bewustzijn
EEG → wat hetzelfde is w. verwaarloost > oppikken thv frontale & occipital cortex
• opstelling lijkt op EEG & de verschillen w. behouden vr EEG (na openen ogen)
• enkel in ziekenhuis: groot & duur → er w. dus een vergelijking ge- III. ALFA (8-12 Hz)
+ veel onderhoud maakt -> EEG signaal is relatief > komt vr wnr we waker zijn, mr nt actief
> filters = verwijderd artefacten bezig zijn met cognitieve taken of ver-
werken stimuli
ongewenste elektrische activiteit > tijdens mediteren: activiteit ↑
v. oorsprong
, EEG ANALYSE EPILEPSIE
veel mogelijke parameters: = kortsluiting in H: cluster v. N gaat sterk
> frequentie gesynchroniseerd ontladen
> amplitude
> golfvorm > 50% oorzaak nt gekend: anders H-trauma
> locus & spreiding: zien we lange (vb. infectie, metabole stoornis, tumor)
periode continue zelfde patroon? → soms erfelijk: dr mutaties ionkanalen
> reactiviteit: bepaalde corticale > onwillekeurige gedragsveranderingen
gebieden zorgen vr verandering (vb. → is paroxysmaal = in aanvallen:
sluiten ogen) • tonische fase: alle spieren ge-
→ kan golf veranderen contraheerd
> interhemisferische coherentie in
• clonische fase: typische stuip-
homologe gebieden: zien we golven
trekkingen (ritmische trekkingen
L & R met zelfde frequentie
spieren)
-> ja?
-> vergelijkbaar via amplitude? • postictale stupor fase: slaapfase
-> lopen synchroon? -> gn reactie externe stimuli
→ mag 50% variatie opzitten > epilepsie epileptisch insult
soorten: -> 1 keer aanval epilepsie
> routine EEG: bij epilepsie & neuro- -> kan vb. bij syncope
logisch onderzoek (vb. beroerte) > EEG = hoge amplitude & frequentie
> slaap EEG: polysomnografie = recorden = ictaal patroon = spike patroon
-> interictaal = normaal
aspecten v. slaap
-> pre-ictaal = begin spike
→ 3 stadia o.b.v. gedrag & poly-
patroon
grafische parameters:
• W = wake SOORTEN
• SWS = slow wave sleep = non- > partieel = spike activiteit mr in 1
REM = diepste slaap gebied v. cortex op te pikken
• REM = rapid eye movement • symptomen gekoppeld aan locatie
-> spieren onderdrukt: anders • kan elementair: gn bewustzijns-
dromen fysiek uitbeelden verlies
> research EEG • complex: wel bewustzijnsverlies
vb. bij proefdieren: uitvoeren cranio- • kan secundair generaliseren: lokale
tomiën -> gaatjes in schedel: epilepsie spreidt uit over ganse
elektroden & schroefelektroden neocortex
in gaatjes plaatsen > gegeneraliseerd = ganse neocortex
vertoond spike patroon
• altijd bewustzijnsverlies
• primair gegeneraliseerd (ganse
cortex)
