Biologische antropologie
Antropologie
Inleiding: Wat is biologische antropologie
- We gaan de mens als ‘totaalpakket’ zien
↪ Biologische antropologen houden zich bezig met de wetenschappelijke studie van de mensheid.
(anthropos = ‘mens’ & -ologie = ‘de studie van’)
- Evolutietheorie (Darwin/Wallace) speelt een belangrijke rol:
・Noodzakelijk om menselijke verscheidenheid te begrijpen
・We bestuderen menselijke variabiliteit van cel tot samenleving in het eerste boek & passen
deze (evolutie-theoretische) inzichten toe op de etiologie van regelovertreding & straf
- Mensen zijn primaten en delen een recente afkomst met de mensapen. Net als de apen zijn wij het
product van miljoenen jaren evolutie door natuurlijke selectie.
↪ Onze menselijke morfologie zijn onderhevig geweest aan bepaalde omgeving drukken
↪ In bepaalde omgevingen waren de genen voordeliger, ze waren in staat
zich in grotere getalen te reproduceren
- Het evolutieproces is gewoonlijk traag en inefficiënt, maar gedurende vele generaties kan het dieren en
planten vormen in een verbijsterende verscheidenheid aan soorten.
Antropologie en diens subvelden
- Antropologie in de ‘4-field approach’
・Studie van de mensheid in al diens vormen.
・Cross-cultureel en holistisch (dit onderscheid zich van andere disciplines die de mens
bestuderen zoals psychologie, geschiedenis of sociologie)
↪ Cross-cultureel = verschillende culturen die verschillende ervaringen hebben, die leiden tot
voorspelbare en significante verschillen in gedrag
↪ Hollistisch = allesomvattend
- Cultuur (taal, religie,..) differentieert mensen van andere dieren
1
,- Biologie produceert cultuur, maar cultuur kan biologie beïnvloeden.
↪ Dit patroon bestuderen we vanuit de bioculturele antropologie
- Subvelden (4-field approach):
1. Culturele antropologie
- De studie van menselijke samenlevingen, vooral in cross-culturele context
- Etnologie
- Etnografie
2. Linguistische antropologie
- De studie van taal, diens geschiedenis en gebruik
- Linguïstische vorm
- Linguïstische functie
- Sociale context (roddelen, over elkaar praten)
3. Archeologie
- De studie van de materiële cultuur van vroegere volkeren / beschavingen
- Artefacten
- Materiële cultuur
- (Vooral) prehistorische archeologen
- Historische archeologen
- Nieuw: archeo-genetica (fusie van archeologie en genetica)
4. Biologische antropologie
- Kijkt naar de biologische factoren (niet alleen de genetica)
- Elke wetenschapper die ‘evolutie’ bestudeert in relatie tot de menselijke soort
⇒ Heeft 6 subvelden:
1. Menselijke biologie 4. Skeletbiologie
2. Primatologie (wetenschap vd primaten) 5. Paleopathologie (over ziektes)
3. Paleoantropologie 6. Forensische antropologie
1. Menselijke biologie
= Menselijke groei en ontwikkeling, adaptatie aan extreme omgevingsomstandigheden en
menselijke genetica
- Menselijke adaptatie = Hoe passen mensen zich aan extreme omgevingsomstandigheden
aan?
- Voedingsantroplogie = Studie van de samenhang tussen dieet, cultuur en evolutie
2. Primatologie
= De studie van niet-menselijke primaten en hun anatomie, genetica, gedrag en ecologie
- Jane Goodall (chimpansees) and Diane Fossey (gorillas)
- Niet-menselijke primaten worden bestudeerd omdat ze inzicht geven in hoe de evolutie
de menselijke soort gekneed heeft
2
,!! Primaten in het algemeen (ook de niet menselijke primaten (onze naaste verwanten)) worden
gekenmerkt door een sociaal leven!!
↪ Er zijn ook geslachtsverschillen & ouderlijke investering (we kunnen als kind niet zelfstandig
zijn)
3. Paleoantropologie:
= De studie van de fossiele records van ancestrale mensen en hun naaste verwanten (primaten)
- Dus ook de studie van primaten tot 65 miljoen jaar terug!
↪ Sommige periodes hebben meer hiaten als andere
- Onderzoek begint met veldwerk.
- Studie gebeurt in musea en universitaire labo’s.
- Als de fossiele overblijfselen toenemen, zien we hoe bijzonder de evolutionaire
geschiedenis van onze soort wel is.
4. Skelet biologie
= De studie van het skelet en de patronen en processen van menselijke groei, fysiologie en
ontwikkeling
- Antropometrici waren de eerste generatie van biologische antropologen.
- Metingen van het menselijk lichaam
5. Paleopathologie
- De studie van ziekten in oude menselijke populaties
- De studie van menselijke resten in archeologische context
6. Forensische antropologie
= De studie van menselijke resten in legale (forensische) context
- Onderzoek naar oorlogsmisdrijven (genocide)
- Moord
- Verkrachting
- Zie afzonderlijk hoofdstuk
+ Studie van menselijke variatie
↪ Meer dan raciale gebaseerde preconcepties
- Biomedische antropologie = Effecten van vervuiling, giftige stoffen op de menselijke groei
- Moleculaire antropologie = het niveau vd molecule
・Genetische benadering van evolutionaire wetenschap
・Verschillen tussen mensen en niet-menselijke primaten
De oorsprong van de moderne bio-antropologie
- Ontdekkingen van fossiele homininen
↪ De moderne biologische antropoligie start hierbij
↪ Homonimen = alle soorten na de afsplitsing tussen de menselijke en niet-menselijke primaten
- Darwin's On the Origin of Species
- Oude benaming: ‘physical anthropology’
・In de eerste helft van de 20ste eeuw vooral bezig met antropometrie (lichaam,
constitutie en cranium)
・Monogenisme-polygenisme debat (één ras vs verschillende rassen)
↪ Darwins evolutionair perspectief maakte veel oude debatten over de menselijke orsprong
irrelevant, waaronder het monogenisme-polygenisme debat.
↪ We stammen af uit één ras met verschillende adaptaties
3
, - ‘Nieuwe’ fysische antropologie
‘Neo-Darwinistische synthesis’ = synthese van genetica, anatomie, ecologie, en gedrag met
evolutietheorie van Darwin
- Paleoantropologie
・Nieuwe dateertechnieken (archeo-genetica)
・Vandaag zeer multidisciplinair.
Examen
- Zelftestvragen
・ Beschrijf de deeldisciplines van de antropologie en de rol van de biologische antropologie daarin.
・Beschrijf de subdisciplines binnen de bioantropologie.
・Vat de oorsprong van de moderne bio-antropologie samen.
- Belangrijke begrippen
adaptatie, antropologie, archeologie, artefacten, bioarcheologie, bio-culturele antropologie,
culturele antropologie, cultuur, etnografie, etnologie, evolutie, forensische antropologie,
hominine, menselijke biologie, linguïstische antropologie, materiële cultuur, osteologie,
paleoantropologie, paleopathologie, fysieke antropologie, primaten, primatologie,
Neo-Darwiniaanse synthese
Hoofdstuk 1: De oorsprong van het evolutionair denken
Charles Darwin (bestudeerde zuid-Amerika) & Alfred Wallace (bestudeerde Maleisië, indonesië, etc)
↪ Tijdsgenoten & hebben gecommuniceerd, dus Wallace is naast Darwin ook heel belangrijk.
Inleiding
- Jaren 1920 (‘roaring twenties’)
・Hevige strijd tussen wetenschap en creationisme
・Verbod op het lesgeven over evolutietheorie in V.S (= butler act)
↪ Advocaat Clarence Darrow vertegenwoordigde de leerkracht John Scopes, die de
evolutietheorie onderrichtte nadat ouders dit hadden aangeklaagd
- ‘The Scopes Monkey Trial’: overtreding van de Tennessee ‘Butler Act’ (1925)
= Het bewijs dat veel mensen er niet klaar voor waren dat het leven op aarde niet door
religieuze interventie is ontstaan
・Creationisme (geloven in de schepping) versus wetenschap (biologische verklaring)
・Advocaat William Jennings Bryan vertegenwoordigde de Zuidelijke staat Tennessee (VS).
・Scopes werd veroordeeld en kreeg een boete van 100 US $ (waarde in 2020: 1500 US $)
・Anti-evolutiewetten warden pas tientallen jaren later (1967) opgeheven in verschillende staten.
Wat is wetenschap
- De wetenschappelijke methode
Standaard wetenschappelijke procedure waarin een hypothese is geformuleerd, data worden
verzameld om de hypothese te toetsen waarna de hypothese wordt weerlegd of ondersteund.
・Observatie ・Hypothese
・Deductie ・Experiment
- Empirisch proces dat steunt op bewijzen en experimenten
- Wetenschap is zelfcorrigerend.
↪ Ontkrachtte hypothesen kunnen genegeerd worden en andere kunnen ondersteund worden.
4
Antropologie
Inleiding: Wat is biologische antropologie
- We gaan de mens als ‘totaalpakket’ zien
↪ Biologische antropologen houden zich bezig met de wetenschappelijke studie van de mensheid.
(anthropos = ‘mens’ & -ologie = ‘de studie van’)
- Evolutietheorie (Darwin/Wallace) speelt een belangrijke rol:
・Noodzakelijk om menselijke verscheidenheid te begrijpen
・We bestuderen menselijke variabiliteit van cel tot samenleving in het eerste boek & passen
deze (evolutie-theoretische) inzichten toe op de etiologie van regelovertreding & straf
- Mensen zijn primaten en delen een recente afkomst met de mensapen. Net als de apen zijn wij het
product van miljoenen jaren evolutie door natuurlijke selectie.
↪ Onze menselijke morfologie zijn onderhevig geweest aan bepaalde omgeving drukken
↪ In bepaalde omgevingen waren de genen voordeliger, ze waren in staat
zich in grotere getalen te reproduceren
- Het evolutieproces is gewoonlijk traag en inefficiënt, maar gedurende vele generaties kan het dieren en
planten vormen in een verbijsterende verscheidenheid aan soorten.
Antropologie en diens subvelden
- Antropologie in de ‘4-field approach’
・Studie van de mensheid in al diens vormen.
・Cross-cultureel en holistisch (dit onderscheid zich van andere disciplines die de mens
bestuderen zoals psychologie, geschiedenis of sociologie)
↪ Cross-cultureel = verschillende culturen die verschillende ervaringen hebben, die leiden tot
voorspelbare en significante verschillen in gedrag
↪ Hollistisch = allesomvattend
- Cultuur (taal, religie,..) differentieert mensen van andere dieren
1
,- Biologie produceert cultuur, maar cultuur kan biologie beïnvloeden.
↪ Dit patroon bestuderen we vanuit de bioculturele antropologie
- Subvelden (4-field approach):
1. Culturele antropologie
- De studie van menselijke samenlevingen, vooral in cross-culturele context
- Etnologie
- Etnografie
2. Linguistische antropologie
- De studie van taal, diens geschiedenis en gebruik
- Linguïstische vorm
- Linguïstische functie
- Sociale context (roddelen, over elkaar praten)
3. Archeologie
- De studie van de materiële cultuur van vroegere volkeren / beschavingen
- Artefacten
- Materiële cultuur
- (Vooral) prehistorische archeologen
- Historische archeologen
- Nieuw: archeo-genetica (fusie van archeologie en genetica)
4. Biologische antropologie
- Kijkt naar de biologische factoren (niet alleen de genetica)
- Elke wetenschapper die ‘evolutie’ bestudeert in relatie tot de menselijke soort
⇒ Heeft 6 subvelden:
1. Menselijke biologie 4. Skeletbiologie
2. Primatologie (wetenschap vd primaten) 5. Paleopathologie (over ziektes)
3. Paleoantropologie 6. Forensische antropologie
1. Menselijke biologie
= Menselijke groei en ontwikkeling, adaptatie aan extreme omgevingsomstandigheden en
menselijke genetica
- Menselijke adaptatie = Hoe passen mensen zich aan extreme omgevingsomstandigheden
aan?
- Voedingsantroplogie = Studie van de samenhang tussen dieet, cultuur en evolutie
2. Primatologie
= De studie van niet-menselijke primaten en hun anatomie, genetica, gedrag en ecologie
- Jane Goodall (chimpansees) and Diane Fossey (gorillas)
- Niet-menselijke primaten worden bestudeerd omdat ze inzicht geven in hoe de evolutie
de menselijke soort gekneed heeft
2
,!! Primaten in het algemeen (ook de niet menselijke primaten (onze naaste verwanten)) worden
gekenmerkt door een sociaal leven!!
↪ Er zijn ook geslachtsverschillen & ouderlijke investering (we kunnen als kind niet zelfstandig
zijn)
3. Paleoantropologie:
= De studie van de fossiele records van ancestrale mensen en hun naaste verwanten (primaten)
- Dus ook de studie van primaten tot 65 miljoen jaar terug!
↪ Sommige periodes hebben meer hiaten als andere
- Onderzoek begint met veldwerk.
- Studie gebeurt in musea en universitaire labo’s.
- Als de fossiele overblijfselen toenemen, zien we hoe bijzonder de evolutionaire
geschiedenis van onze soort wel is.
4. Skelet biologie
= De studie van het skelet en de patronen en processen van menselijke groei, fysiologie en
ontwikkeling
- Antropometrici waren de eerste generatie van biologische antropologen.
- Metingen van het menselijk lichaam
5. Paleopathologie
- De studie van ziekten in oude menselijke populaties
- De studie van menselijke resten in archeologische context
6. Forensische antropologie
= De studie van menselijke resten in legale (forensische) context
- Onderzoek naar oorlogsmisdrijven (genocide)
- Moord
- Verkrachting
- Zie afzonderlijk hoofdstuk
+ Studie van menselijke variatie
↪ Meer dan raciale gebaseerde preconcepties
- Biomedische antropologie = Effecten van vervuiling, giftige stoffen op de menselijke groei
- Moleculaire antropologie = het niveau vd molecule
・Genetische benadering van evolutionaire wetenschap
・Verschillen tussen mensen en niet-menselijke primaten
De oorsprong van de moderne bio-antropologie
- Ontdekkingen van fossiele homininen
↪ De moderne biologische antropoligie start hierbij
↪ Homonimen = alle soorten na de afsplitsing tussen de menselijke en niet-menselijke primaten
- Darwin's On the Origin of Species
- Oude benaming: ‘physical anthropology’
・In de eerste helft van de 20ste eeuw vooral bezig met antropometrie (lichaam,
constitutie en cranium)
・Monogenisme-polygenisme debat (één ras vs verschillende rassen)
↪ Darwins evolutionair perspectief maakte veel oude debatten over de menselijke orsprong
irrelevant, waaronder het monogenisme-polygenisme debat.
↪ We stammen af uit één ras met verschillende adaptaties
3
, - ‘Nieuwe’ fysische antropologie
‘Neo-Darwinistische synthesis’ = synthese van genetica, anatomie, ecologie, en gedrag met
evolutietheorie van Darwin
- Paleoantropologie
・Nieuwe dateertechnieken (archeo-genetica)
・Vandaag zeer multidisciplinair.
Examen
- Zelftestvragen
・ Beschrijf de deeldisciplines van de antropologie en de rol van de biologische antropologie daarin.
・Beschrijf de subdisciplines binnen de bioantropologie.
・Vat de oorsprong van de moderne bio-antropologie samen.
- Belangrijke begrippen
adaptatie, antropologie, archeologie, artefacten, bioarcheologie, bio-culturele antropologie,
culturele antropologie, cultuur, etnografie, etnologie, evolutie, forensische antropologie,
hominine, menselijke biologie, linguïstische antropologie, materiële cultuur, osteologie,
paleoantropologie, paleopathologie, fysieke antropologie, primaten, primatologie,
Neo-Darwiniaanse synthese
Hoofdstuk 1: De oorsprong van het evolutionair denken
Charles Darwin (bestudeerde zuid-Amerika) & Alfred Wallace (bestudeerde Maleisië, indonesië, etc)
↪ Tijdsgenoten & hebben gecommuniceerd, dus Wallace is naast Darwin ook heel belangrijk.
Inleiding
- Jaren 1920 (‘roaring twenties’)
・Hevige strijd tussen wetenschap en creationisme
・Verbod op het lesgeven over evolutietheorie in V.S (= butler act)
↪ Advocaat Clarence Darrow vertegenwoordigde de leerkracht John Scopes, die de
evolutietheorie onderrichtte nadat ouders dit hadden aangeklaagd
- ‘The Scopes Monkey Trial’: overtreding van de Tennessee ‘Butler Act’ (1925)
= Het bewijs dat veel mensen er niet klaar voor waren dat het leven op aarde niet door
religieuze interventie is ontstaan
・Creationisme (geloven in de schepping) versus wetenschap (biologische verklaring)
・Advocaat William Jennings Bryan vertegenwoordigde de Zuidelijke staat Tennessee (VS).
・Scopes werd veroordeeld en kreeg een boete van 100 US $ (waarde in 2020: 1500 US $)
・Anti-evolutiewetten warden pas tientallen jaren later (1967) opgeheven in verschillende staten.
Wat is wetenschap
- De wetenschappelijke methode
Standaard wetenschappelijke procedure waarin een hypothese is geformuleerd, data worden
verzameld om de hypothese te toetsen waarna de hypothese wordt weerlegd of ondersteund.
・Observatie ・Hypothese
・Deductie ・Experiment
- Empirisch proces dat steunt op bewijzen en experimenten
- Wetenschap is zelfcorrigerend.
↪ Ontkrachtte hypothesen kunnen genegeerd worden en andere kunnen ondersteund worden.
4
