NORMALE GAAN (BIOMECHANICA BINNEN ADL ~ JONKERS)
SPATIOTEMPORELE PARAMETERS
Normale gaan: komt tot stand door complexe coördinatie van onderste ledematen, bekken, romp en armen die
de beweging van de OL omzet in een loeiende voorwaartse beweging van het hoofd en de romp en dit terwijl
de ogen relatief stabiel blijven.
GANGCYCLUS
* Herhaald patroon waarbij elke voet periodisch beweegt van de ene steunfase naar de volgende
* Cyclische aard
* Beginpunt van de gangcyclus: initieel contact met de grond
* Complete gangcyclus/ schrede: opeenvolging van gebeurtenissen tussen een eerste initieel contact van
een voet en het volgende initieel contact van dezelfde voet
- 1 volledige bewegingscyclus van het been
FASES BIJ HET NORMAAL BEWEGEN
De gangcyclus is ingedeeld in twee grote fasen: standfase en zwaaifase.
* Standfase = de periode waarin de voet in contact is met de grond
- Begin: eerste contact (initieel contact)
- Einde: teen los (toe off)
* Zwaaifase = de periode waarin de voet niet in contact is met de grond
- Begin: teen los (toe off)
- Einde: eerste contact (initieel contact)
Duur van complete gangcyclus = 100% (normalisatie)
* Initieel contact: op 0% en 100%
* Teen los: op 60% (→ standfase is dus 60% van de volledige gangcyclus)
* Zwaaifase: 40% van volledige gangcyclus
* Stel gangcyclus van 1 zijde:
- Contralaterale zijde:
• Toe off op 10%
• Initieel contact: 50%
- DUS: 2 periodes van dubbele steun (bipodale steun) → elk 10% van de cyclus
• Eerste periode: onmiddellijk na initieel contact (loading respons)
• Tweede periode: vlak voor teen los (preswing)
STANDFASE
Dubbele steun:
* Loading respons = een periode van afremming waarbij de shock van impact van het initieel contact van
het ipsilaterale been geabsorbeerd wordt
- Lichaamsgewicht van het ene been wordt overgebracht naar het andere à belasting steunbeen
* Preswing van het ipsilaterale been valt samen met loading respons van het contralaterale lidmaat
- Ipsilaterale been beweegt vanuit een gestrekte positie naar een gebogen positie ter
voorbereiding van de zwaaifase
- Belangrijk ter voorbereiding om het lidmaat vrij te maken
1
,De dubbele steunfases worden gescheiden door een periode van enkele (unipodale) steun:
* 40% van de cyclus
* Contralaterale been bevindt zich op dit moment in zwaaifase
* Verdeelt in middensteun en terminale steun:
- Middensteun: periode waarbij het lichaam verder beweegt over een stabiele voet
• Voorwaarde: stabiliteit van OL
• Einde: als lichaamsgewicht zich boven de voorvoet bevindt
• Van 10-30%
- Terminale steun: periode waarbij jet lichaamsgewicht voor de ondersteunende voet ligt
• Begin: heffen van de hiel
• Einde: initieel contact van get contralaterale been
ZWAAIFASE
Begin: teen los (toe off)
3 delen: initiële-, midden- en terminale zwaai
* Initiële zwaai: 60-73% van de cyclus
- Vrijmaken van de voet en voorwaarts zwaaien
- Flexie in knie en heup + dorsiflexie in de enkel
- Begin: wanneer voet wordt opgetilt
- Einde: wanneer voet van zwaaibeen naast het steunbeen is
* Middenzwaai: 73-87% van de cylcus
- Einde: wanneer het zwaaibeen voorwaarts gepositioneerd is met een verticale tibiapositie
* Terminale zwaai: 87-100% van de cyclus
- Periode van vertraging/afremming en voorbereiding voor het volgende contact met de grond
2
,IPSI- EN CONTRALATERALE BEEN
De beweging van het contralaterale been is een halve cyclus in tijd verschoven
* De loading response van rood (ipsi) komt overeen met de prezwaai van blauw (contra)
* Heel belangrijk want bij pathologische gangpatronen kan er asymmetrie in deze fasen optreden
* VB 1: bij antalgisch gaan zal de unipodale steunfase verkort zijn voor de aangedane zijde → verkorte
zwaaifase van het contralaterale been
* VB 2: bij instabiliteit zal er langer bipodale steun zijn → verkorte zwaaifase van contralaterale zijde
ANDERE PARAMETERS
Verdere parametrisatie van het gaan gebeurt op basis van afstandsmaten zoals staplengte en schredelengte.
Wanneer deze gecombineerd worden met temporele metingen, kan de gangsnelheid en cadans bepaald
worden.
* Staplengte: de longitudinale afstand tussen 2 voetcontacten (in meter)
- = de afstand van het grondcontact van 1 voet tot het daaropvolgend grondcontact van de
contralaterale voet
- 0,77m voor mannen – 0,67m voor vrouwen (maar afhankelijk van beenlengte)
- Rechter staplengte: de afstand gemeten van het initieel contat van de linker voet tot het initieel
contact van de rechtervoet
- Linker staplengte: de afstand van initieel contact van de rechter voet tot initieel contact van de
linker voet.
* Stapduur: de tijd van een stap (in seconden)
- Als tijdsinterval van initieel contavct van 1 voet tot initieel contact van de andere voet.
- Stapduur = ½ van schrededuur
* Schredelengte: de afstand afgelegd tijdens een volledige gangcyclus en is de som van de rechter en
linker staplengte
- Van initieel contact van de ene voet tot het daaropvolgend initieel contact van dezelfde voet
- Bij het normale gaan zijn rechter en linker staplengte symmetrisch en van even lange duur
- Wanneer iemand op een rechte lijn stapt, moeten ook linker en rechter schredelengte gelijk zijn
- Niet altijd zo bij pathologisch gaan
• Linker en rechter staplengte kunnen verschillen
• Bij een gangpatroon waar de voet bijgetrokken wordt, kan de staplengte zelfs nul zijn.
* Stapbreedte: de mediolaterale afstand tussen beide voeten.
- Afstand tussen beide malleoli gebruikt
- Normaal: enkele centimeters
- Patiënten: vaak toegenomen (tot 15-20cm) → verhoging van de stabiliteit tijdens het gaan
- Bij kinderen met hypertonie in de adductoren gaat er een kleinere stapbreedte zijn, en zelfs het
overkruisen van de benen
* Cadans: aantal stappen genomen tijdens een bepaald tijdsinterval (meestal #stappen/minuut)
- Leeftijdsafhankelijk à cadans bij kinderen is hoger dan bij volwassenen
- Afhankelijk van de beenlengte
* Gangsnelheid: drukt een afstand uit over tijd (m/sec of m/min).
- = verandering in de lineaire verplaatsing in de richting van de vooruitgang (progressierichting)
over meerdere schreden
- Kind en volwassene kunnen dezelfde gangsnelheid hebben maar door de kortere schredelengte
van het kind zal zijn cadans veel hoger liggen dan deze van de volwassene
3
, - Gangsnelheid is meestal constant vanaf 5-6 jaar
• Door de lengtetoename van de OL, neemt staplengte toe en vermindert de cadans
- 1 m/s wordt gezien als een norm voor normale gaan
- Natuurlijke gangsnelheid: de gangsnelheid die een subject automatisch aanneemt
• Het meest efficiënt in energieverbruik voor deze persoon
4
SPATIOTEMPORELE PARAMETERS
Normale gaan: komt tot stand door complexe coördinatie van onderste ledematen, bekken, romp en armen die
de beweging van de OL omzet in een loeiende voorwaartse beweging van het hoofd en de romp en dit terwijl
de ogen relatief stabiel blijven.
GANGCYCLUS
* Herhaald patroon waarbij elke voet periodisch beweegt van de ene steunfase naar de volgende
* Cyclische aard
* Beginpunt van de gangcyclus: initieel contact met de grond
* Complete gangcyclus/ schrede: opeenvolging van gebeurtenissen tussen een eerste initieel contact van
een voet en het volgende initieel contact van dezelfde voet
- 1 volledige bewegingscyclus van het been
FASES BIJ HET NORMAAL BEWEGEN
De gangcyclus is ingedeeld in twee grote fasen: standfase en zwaaifase.
* Standfase = de periode waarin de voet in contact is met de grond
- Begin: eerste contact (initieel contact)
- Einde: teen los (toe off)
* Zwaaifase = de periode waarin de voet niet in contact is met de grond
- Begin: teen los (toe off)
- Einde: eerste contact (initieel contact)
Duur van complete gangcyclus = 100% (normalisatie)
* Initieel contact: op 0% en 100%
* Teen los: op 60% (→ standfase is dus 60% van de volledige gangcyclus)
* Zwaaifase: 40% van volledige gangcyclus
* Stel gangcyclus van 1 zijde:
- Contralaterale zijde:
• Toe off op 10%
• Initieel contact: 50%
- DUS: 2 periodes van dubbele steun (bipodale steun) → elk 10% van de cyclus
• Eerste periode: onmiddellijk na initieel contact (loading respons)
• Tweede periode: vlak voor teen los (preswing)
STANDFASE
Dubbele steun:
* Loading respons = een periode van afremming waarbij de shock van impact van het initieel contact van
het ipsilaterale been geabsorbeerd wordt
- Lichaamsgewicht van het ene been wordt overgebracht naar het andere à belasting steunbeen
* Preswing van het ipsilaterale been valt samen met loading respons van het contralaterale lidmaat
- Ipsilaterale been beweegt vanuit een gestrekte positie naar een gebogen positie ter
voorbereiding van de zwaaifase
- Belangrijk ter voorbereiding om het lidmaat vrij te maken
1
,De dubbele steunfases worden gescheiden door een periode van enkele (unipodale) steun:
* 40% van de cyclus
* Contralaterale been bevindt zich op dit moment in zwaaifase
* Verdeelt in middensteun en terminale steun:
- Middensteun: periode waarbij het lichaam verder beweegt over een stabiele voet
• Voorwaarde: stabiliteit van OL
• Einde: als lichaamsgewicht zich boven de voorvoet bevindt
• Van 10-30%
- Terminale steun: periode waarbij jet lichaamsgewicht voor de ondersteunende voet ligt
• Begin: heffen van de hiel
• Einde: initieel contact van get contralaterale been
ZWAAIFASE
Begin: teen los (toe off)
3 delen: initiële-, midden- en terminale zwaai
* Initiële zwaai: 60-73% van de cyclus
- Vrijmaken van de voet en voorwaarts zwaaien
- Flexie in knie en heup + dorsiflexie in de enkel
- Begin: wanneer voet wordt opgetilt
- Einde: wanneer voet van zwaaibeen naast het steunbeen is
* Middenzwaai: 73-87% van de cylcus
- Einde: wanneer het zwaaibeen voorwaarts gepositioneerd is met een verticale tibiapositie
* Terminale zwaai: 87-100% van de cyclus
- Periode van vertraging/afremming en voorbereiding voor het volgende contact met de grond
2
,IPSI- EN CONTRALATERALE BEEN
De beweging van het contralaterale been is een halve cyclus in tijd verschoven
* De loading response van rood (ipsi) komt overeen met de prezwaai van blauw (contra)
* Heel belangrijk want bij pathologische gangpatronen kan er asymmetrie in deze fasen optreden
* VB 1: bij antalgisch gaan zal de unipodale steunfase verkort zijn voor de aangedane zijde → verkorte
zwaaifase van het contralaterale been
* VB 2: bij instabiliteit zal er langer bipodale steun zijn → verkorte zwaaifase van contralaterale zijde
ANDERE PARAMETERS
Verdere parametrisatie van het gaan gebeurt op basis van afstandsmaten zoals staplengte en schredelengte.
Wanneer deze gecombineerd worden met temporele metingen, kan de gangsnelheid en cadans bepaald
worden.
* Staplengte: de longitudinale afstand tussen 2 voetcontacten (in meter)
- = de afstand van het grondcontact van 1 voet tot het daaropvolgend grondcontact van de
contralaterale voet
- 0,77m voor mannen – 0,67m voor vrouwen (maar afhankelijk van beenlengte)
- Rechter staplengte: de afstand gemeten van het initieel contat van de linker voet tot het initieel
contact van de rechtervoet
- Linker staplengte: de afstand van initieel contact van de rechter voet tot initieel contact van de
linker voet.
* Stapduur: de tijd van een stap (in seconden)
- Als tijdsinterval van initieel contavct van 1 voet tot initieel contact van de andere voet.
- Stapduur = ½ van schrededuur
* Schredelengte: de afstand afgelegd tijdens een volledige gangcyclus en is de som van de rechter en
linker staplengte
- Van initieel contact van de ene voet tot het daaropvolgend initieel contact van dezelfde voet
- Bij het normale gaan zijn rechter en linker staplengte symmetrisch en van even lange duur
- Wanneer iemand op een rechte lijn stapt, moeten ook linker en rechter schredelengte gelijk zijn
- Niet altijd zo bij pathologisch gaan
• Linker en rechter staplengte kunnen verschillen
• Bij een gangpatroon waar de voet bijgetrokken wordt, kan de staplengte zelfs nul zijn.
* Stapbreedte: de mediolaterale afstand tussen beide voeten.
- Afstand tussen beide malleoli gebruikt
- Normaal: enkele centimeters
- Patiënten: vaak toegenomen (tot 15-20cm) → verhoging van de stabiliteit tijdens het gaan
- Bij kinderen met hypertonie in de adductoren gaat er een kleinere stapbreedte zijn, en zelfs het
overkruisen van de benen
* Cadans: aantal stappen genomen tijdens een bepaald tijdsinterval (meestal #stappen/minuut)
- Leeftijdsafhankelijk à cadans bij kinderen is hoger dan bij volwassenen
- Afhankelijk van de beenlengte
* Gangsnelheid: drukt een afstand uit over tijd (m/sec of m/min).
- = verandering in de lineaire verplaatsing in de richting van de vooruitgang (progressierichting)
over meerdere schreden
- Kind en volwassene kunnen dezelfde gangsnelheid hebben maar door de kortere schredelengte
van het kind zal zijn cadans veel hoger liggen dan deze van de volwassene
3
, - Gangsnelheid is meestal constant vanaf 5-6 jaar
• Door de lengtetoename van de OL, neemt staplengte toe en vermindert de cadans
- 1 m/s wordt gezien als een norm voor normale gaan
- Natuurlijke gangsnelheid: de gangsnelheid die een subject automatisch aanneemt
• Het meest efficiënt in energieverbruik voor deze persoon
4
