Samenvatting Vergelijkende ontwikkelingsbiologie (G0M33D)

H1: Inleiding
1. Embryogenese
Amplexus= vorm van bevruchting bij
kikkers  mannetje knuffelt vrouwtje en
bevrucht eieren wanneer ze vrijkomen
Organogenese= aanmaak verschillende
organen
Neurulatie= sluiten van neurale buis
1. KLIEVING: 8-cellig stadium met
verschillende blastomeren 
polarisatie met animale (donker)
en vegetale pool (licht)
2. GASTRULATIE: grote organisatie van embryo  beweging van cellen + asvorming +
aanleg 3 kiembladen

Invaginatie Invouwen van cellaag Endoderm zee-egel



Involutie Beweging van cellen tegen Mesoderm amfibie
binnenste oppervlak
cellaag aan
Ingressie Migratie individuele cellen Mesoderm zee-egel +
naar interieur neuroblast Drosophila

Delaminatie 1 laag splitst in 2 lagen Hypoblast in vogels
en zoogdieren

Epibolie Beweging epitheellagen Ectoderm in zee-egel,
als unit  omringen tunicaat, amfibie
diepere lagen embryo 
complementair involutie
Ectoderm= epidermis + CZS + neurale lijst (aanleiding tot verschillende celtypes in
verschillende weefsels: melanocyt)
Mesoderm= notochord + skelet + tubuluscellen nier + spieren + hart + bloed
Endoderm= longen + keelholte + mucosa GI-tract
 Weinig organen bestaan uit 1 kiemblad!
 Gameten ontstaan uit kiemcellen: vroeg in embryogenese apart gezet  verplaatsen
naar gonaden (MOGEN NOG NIET GEDIFFERENTIEERD ZIJN)



1

,Organisme bestaat uit epitheel en mesenchym:




2. Onderzoeksmethoden
OBSERVATIE EXPERIMENTATIE
Microscopische technieken Lineage tracing= lotsbestemmingen individuele
- Immunohistochemische kleuring: Ab met cellen volgen  cellen kleuren
fluorofoor Transplantatie
- Scanning EM Genfunctie onderzoek
- In situ-hybridisatie: kleuren van neuronen
- DAPI: intercaleert met nuclei
 Processen van ontwikkelingsbiologie: richting en aantal celdeling + vormverandering cellen +
migratie cellen + groei cellen + apoptose + wijzigingen in celmembraan/ secreties van cel

Fate map= kaart van lotsbestemmingen  toekomstprojectie (nog geen kiembladcellen)
ZOOGDIEREN LEGGEN NIET VROEG DE LOTSBESTEMMING VAST (CELLEN ZIJN NOG
TOTIPOTENT)!
Genfunctie onderzoek= FIND IT (waar komt gen tot expressie?) + LOSE IT (verlagen van
expressie) + MOVE IT (verhogen genexpressie; gen elders tot expressie)

3. Evolutionaire embryologie
Homologie= onderliggende gelijkenis structuren gaat terug naar eenzelfde basisstructuur  vleugel
kip + arm mens

Analogie= onderliggende gelijkenis structuren gaat terug naar eenzelfde basisfunctie  vleugel kip +
vleugel vlinder

4. Medische embryologie
Syndroom= verzameling van telkens weerkerende afwijkingen door genetische wijziging

Teratogenen= chemische stoffen uit omgeving die zorgen voor afwijkingen

 Mowat-Wilson syndroom= intellectuele achterstand + epilepsie + hartdefecten +
hirschsprung’s disease (probleem bezenuwing darmen)  mutatie in ZEB2 gen: neurale
lijstvorming in verschillende organen
 Thalidomide= stof tegen ochtendmisselijkheid  oorzaak van misvormingen aan ledematen

TYPE DNA (GENE) RNA PROTEIN
FIND IT Whole cell/tissue Whole cell/tissue Whole cell/ tissue
- Fluorescent in situ - single-cell sequencing - Immunohistochemistry
hybridisation (FISH), - FISH, GenePaint (IHC)
GenePaint - In situ hybridization - Immunocytochemistry
- In situ hybridisation - Multiplexing ISH (ICC)
- Spatial genomics - Spatial transcriptomics
- Epigenetic sequencing
- Multiplexing ISH

2

, Lysate Lysate Lysate
- Southern blot - RT-(q)PCR - Western blot
- PCR & electrophoresis - Micro-array - Mass spectrometry
- Sequencing methods hybridisation - Proteomics
- Sanger, next generation - Northern blot - Peptidomics
short or long read - Short or long-read RNA
sequencing sequencing
- Epigenetic sequencing
(methylation, ATACseq)
- Single cell sequencing
- FISH
LOSE IT - Homologous - RNAi: dsRNA, siRNA, - Antibodies
recombination in esiRNA, shRNA, - Nanobodies
embryonic stem cells morpholino - Receptor antagonists
- CRISPR genome editing - Morpholinos
(Non Homologous end - RNA editing (CRISPR)
joining, Homology directed
repair, base editing)
MOVE IT - Transgenic - mRNA injection or - Protein injection or
overexpression electroporation electroporation
- Random integration in - mRNA transfection or - Protein transfection in
oocytes transduction in cells cells
- Transposases (sleeping - Implantation of beads
beauty, Tol) soaked in secreted factor
- Meganucleases (Sci-I) - Agonists of pathways
- Knock-in using
homologous recombination
in embryonic stem cells
- Knock-in using CRISPR or
CRISPR-activation
- Transient transfection



H2: Fertilisatie
1. Spermiogenese (rijping
na meiose)
 Behoudt enkel beweeglijkheid + enzymes +
genetisch materiaal
 Flagel: 9 doubletten + centraal paar
microtubuli
1. Spermatocyt polariseert zichzelf
2. Centriool  basale lichaam  flagel
3. Golgi-apparaat groeit uit tot acrosomale
vesikel (binnendringen eicel)
4. Mitochondria verzamelen in middenstuk (energievoorziening)
5. Rest cytoplasma wordt afgeworpen



3