PLICHTENLEER EN ETHISCH
HANDELEN
VASTGOED – 1D1
LAURA MYLLE
,INHOUDSOPGAVE
INHOUDSOPGAVE.......................................................................................................................................... 1
Inleiding:......................................................................................................................................................5
Grondslagen van de moraal........................................................................................................................... 5
Hoofdstuk: 1: Ethiek en moraal..................................................................................................................6
1.2 Begrippenkader........................................................................................................................................ 6
1.2.1 Filosofie.......................................................................................................................................................6
Betekenis en ontstaan.....................................................................................................................................6
De academia....................................................................................................................................................6
Rationalisme versus empirisme.......................................................................................................................6
1.2.2 Ethiek...........................................................................................................................................................6
1.2.3 Moraal.........................................................................................................................................................7
1.2.4 Moreel oordeel............................................................................................................................................7
Moreel dilemma..............................................................................................................................................7
1.2.5 Ethisch handelen.........................................................................................................................................8
1.2.6 Integriteit.....................................................................................................................................................8
Integriteit in de vastgoedsector......................................................................................................................8
Integriteitsrisico’s bij VG-bemiddeling............................................................................................................9
Grootste integriteitsrisico’s bij VG-bemiddeling.............................................................................................9
Integriteitsschending.......................................................................................................................................9
1.2.7 Juridische en morele rechten.....................................................................................................................10
Casus: het Etrimoschandaal.................................................................................................................10
1.3 onderzoekdomeinen van ethiek............................................................................................................. 10
1.3.1 beschrijvende ethiek..................................................................................................................................10
1.3.2 Normatieve ethiek.....................................................................................................................................11
1.3.3 Toegepaste ethiek.....................................................................................................................................11
1.3.4 Meta-ethiek...............................................................................................................................................11
1.4 Oorsprong van de moraal....................................................................................................................... 11
1.4.1 Charles Darwin (1809 – 1882)...................................................................................................................11
1.4.2 moraal is instinct.......................................................................................................................................11
1.4.3 beginselmoraal..........................................................................................................................................12
1.4.4 Moraal van bovenaf..................................................................................................................................12
Egypte............................................................................................................................................................12
Babylonië.......................................................................................................................................................12
Griekse oudheid.............................................................................................................................................12
1.4.5 zijn we dan allemaal goddeloze apen?.....................................................................................................12
1.4.6 de tweespalt tussen hoofd en hart............................................................................................................13
1.5 over menselijk gedrag............................................................................................................................ 13
1.5.1 bewust of onbewust..................................................................................................................................13
1
, 1.5.2 omgaan met tweestrijd.............................................................................................................................13
Dualiteit:........................................................................................................................................................13
1.5.3 waarden en normen..................................................................................................................................13
Waarden........................................................................................................................................................13
Normen..........................................................................................................................................................14
Samengevat:................................................................................................................................................ 14
Hoofdstuk 2: Ethische theorieën..............................................................................................................15
2.1 Mondiale ethiek vandaag....................................................................................................................... 15
2.2 Deugdenethiek....................................................................................................................................... 15
2.2.1 Artistoteles (384 -324 v.o.t.).....................................................................................................................15
2.2.2 Bezwaren:..................................................................................................................................................16
Casus....................................................................................................................................................16
2.3 consequentialisme of gevolgenethiek..................................................................................................... 16
2.3.1 het utilitarisme van Jeremy Bentham.......................................................................................................16
Consequentialisme........................................................................................................................................16
2.3.2 bezwaren tegen het utilitarisme...............................................................................................................16
Het trolley-probleem...........................................................................................................................17
Trolley probleem II...............................................................................................................................18
2.4 plichtsethiek (deontologie)..................................................................................................................... 18
2.4.1 immanuel kant..........................................................................................................................................18
2.4.2 categorische imperatief............................................................................................................................18
Verschil Gulden Regel en categorisch imperatief van Kant...........................................................................19
Gekant tegen utilitarisme van Bentham!......................................................................................................19
Centraal in de plichtsethiek van Kant:...........................................................................................................19
Algemene geldigheid van je stelregel............................................................................................................19
Beschouw personen als doelen.....................................................................................................................20
2.5 andere ethische theorieën...................................................................................................................... 20
2.5.1 moreel intuïtionisme.................................................................................................................................20
2.5.2 capabily approach.....................................................................................................................................20
2.5.3 rechtvaardigheid als billijkheid.................................................................................................................20
Moreleprincipes/ethischetheorieën...................................................................................................................20
Hoofdstuk 3: organisatie en bedrijfsethiek..............................................................................................22
3.1 vogelvlucht............................................................................................................................................ 22
3.1.1 Wat is het?................................................................................................................................................22
3.1.2 Wat is het niet?.........................................................................................................................................22
Centraal uitgangspunt:......................................................................................................................................22
3.2 Publieke vs. Private organisaties............................................................................................................. 22
3.2.1 Economie?.................................................................................................................................................22
Ethische handelen – waarom?......................................................................................................................23
3.2.2 winst en/of algemeen belang...................................................................................................................23
Private organisaties.......................................................................................................................................23
2
, Publieke organisaties.....................................................................................................................................23
3.2.3 Deugdelijk bestuur....................................................................................................................................23
Behoorlijk bestuur bij publieke organisatie...................................................................................................23
Behoorlijk bestuur bij private organisaties....................................................................................................23
3.3 individu – bedrijfscontext - sector........................................................................................................... 24
3.3.1 microniveau...............................................................................................................................................24
Verantwoordelijkheid als:..............................................................................................................................24
Moreel verantwoordelijk?.............................................................................................................................24
Reden en Rationalisaties...............................................................................................................................24
Omgaan met verschillende rollen.................................................................................................................24
Ethisch leiderschap........................................................................................................................................25
Waarom is ethisch leiderschap belangrijk?...................................................................................................25
3.3.1 mesoniveau...............................................................................................................................................25
Problemen met morele verantwoordelijkheid op bedrijfsniveau.................................................................26
3.3.1 sectorniveau..............................................................................................................................................26
Ethiek in de vastgoedsector...........................................................................................................................27
Waarom is sturing nodig................................................................................................................................27
Hoofdstuk 4: de vastgoedsector...............................................................................................................28
4.1 een sector in kaart.................................................................................................................................. 28
4.1.1 vastgoedmakelaar.....................................................................................................................................28
Vastgoedmakelaar-bemiddelaar...................................................................................................................28
Vastgoedmakelaar-syndicus..........................................................................................................................28
Vastgoedmakelaar-rentmeester....................................................................................................................28
4.1.2 vastgoedpromotor....................................................................................................................................28
Verkavelaar....................................................................................................................................................28
Integrale vastgoedpromotor (sleutel op de deur).........................................................................................28
Projectontwikkelaar.......................................................................................................................................28
4.1.3 vastgoedhandelaar...................................................................................................................................29
4.1.4 vastgoedexpert..........................................................................................................................................29
4.1.5 landmeter-expert......................................................................................................................................29
4.1.6 notaris.......................................................................................................................................................29
4.2 uitgelicht: he beroep van vastgoedmakelaar........................................................................................... 29
4.2.2 Professionaliseren van het beroep............................................................................................................29
4.2.3 Uitoefeningsmodaliteiten.........................................................................................................................29
4.3 het beroepsintituut van vastgoedmakelaars (BIV)...................................................................................29
4.3.1 nationale raad...........................................................................................................................................30
4.3.2 Bureau.......................................................................................................................................................30
4.3.3 Tuchtkamers..............................................................................................................................................30
4.4 Beroeps- en belangen- verengingen........................................................................................................ 30
4.4.1 de confederatie voor immobiliënberoepen (CIB)......................................................................................30
4.4.2 unie van de syndicus (UVS)........................................................................................................................30
4.4.3 Beroepsvereniging van de vastgoedsector (BVS)......................................................................................30
4.4.4 Federatie van immobiliënberoepen België (FIB).......................................................................................31
3
HANDELEN
VASTGOED – 1D1
LAURA MYLLE
,INHOUDSOPGAVE
INHOUDSOPGAVE.......................................................................................................................................... 1
Inleiding:......................................................................................................................................................5
Grondslagen van de moraal........................................................................................................................... 5
Hoofdstuk: 1: Ethiek en moraal..................................................................................................................6
1.2 Begrippenkader........................................................................................................................................ 6
1.2.1 Filosofie.......................................................................................................................................................6
Betekenis en ontstaan.....................................................................................................................................6
De academia....................................................................................................................................................6
Rationalisme versus empirisme.......................................................................................................................6
1.2.2 Ethiek...........................................................................................................................................................6
1.2.3 Moraal.........................................................................................................................................................7
1.2.4 Moreel oordeel............................................................................................................................................7
Moreel dilemma..............................................................................................................................................7
1.2.5 Ethisch handelen.........................................................................................................................................8
1.2.6 Integriteit.....................................................................................................................................................8
Integriteit in de vastgoedsector......................................................................................................................8
Integriteitsrisico’s bij VG-bemiddeling............................................................................................................9
Grootste integriteitsrisico’s bij VG-bemiddeling.............................................................................................9
Integriteitsschending.......................................................................................................................................9
1.2.7 Juridische en morele rechten.....................................................................................................................10
Casus: het Etrimoschandaal.................................................................................................................10
1.3 onderzoekdomeinen van ethiek............................................................................................................. 10
1.3.1 beschrijvende ethiek..................................................................................................................................10
1.3.2 Normatieve ethiek.....................................................................................................................................11
1.3.3 Toegepaste ethiek.....................................................................................................................................11
1.3.4 Meta-ethiek...............................................................................................................................................11
1.4 Oorsprong van de moraal....................................................................................................................... 11
1.4.1 Charles Darwin (1809 – 1882)...................................................................................................................11
1.4.2 moraal is instinct.......................................................................................................................................11
1.4.3 beginselmoraal..........................................................................................................................................12
1.4.4 Moraal van bovenaf..................................................................................................................................12
Egypte............................................................................................................................................................12
Babylonië.......................................................................................................................................................12
Griekse oudheid.............................................................................................................................................12
1.4.5 zijn we dan allemaal goddeloze apen?.....................................................................................................12
1.4.6 de tweespalt tussen hoofd en hart............................................................................................................13
1.5 over menselijk gedrag............................................................................................................................ 13
1.5.1 bewust of onbewust..................................................................................................................................13
1
, 1.5.2 omgaan met tweestrijd.............................................................................................................................13
Dualiteit:........................................................................................................................................................13
1.5.3 waarden en normen..................................................................................................................................13
Waarden........................................................................................................................................................13
Normen..........................................................................................................................................................14
Samengevat:................................................................................................................................................ 14
Hoofdstuk 2: Ethische theorieën..............................................................................................................15
2.1 Mondiale ethiek vandaag....................................................................................................................... 15
2.2 Deugdenethiek....................................................................................................................................... 15
2.2.1 Artistoteles (384 -324 v.o.t.).....................................................................................................................15
2.2.2 Bezwaren:..................................................................................................................................................16
Casus....................................................................................................................................................16
2.3 consequentialisme of gevolgenethiek..................................................................................................... 16
2.3.1 het utilitarisme van Jeremy Bentham.......................................................................................................16
Consequentialisme........................................................................................................................................16
2.3.2 bezwaren tegen het utilitarisme...............................................................................................................16
Het trolley-probleem...........................................................................................................................17
Trolley probleem II...............................................................................................................................18
2.4 plichtsethiek (deontologie)..................................................................................................................... 18
2.4.1 immanuel kant..........................................................................................................................................18
2.4.2 categorische imperatief............................................................................................................................18
Verschil Gulden Regel en categorisch imperatief van Kant...........................................................................19
Gekant tegen utilitarisme van Bentham!......................................................................................................19
Centraal in de plichtsethiek van Kant:...........................................................................................................19
Algemene geldigheid van je stelregel............................................................................................................19
Beschouw personen als doelen.....................................................................................................................20
2.5 andere ethische theorieën...................................................................................................................... 20
2.5.1 moreel intuïtionisme.................................................................................................................................20
2.5.2 capabily approach.....................................................................................................................................20
2.5.3 rechtvaardigheid als billijkheid.................................................................................................................20
Moreleprincipes/ethischetheorieën...................................................................................................................20
Hoofdstuk 3: organisatie en bedrijfsethiek..............................................................................................22
3.1 vogelvlucht............................................................................................................................................ 22
3.1.1 Wat is het?................................................................................................................................................22
3.1.2 Wat is het niet?.........................................................................................................................................22
Centraal uitgangspunt:......................................................................................................................................22
3.2 Publieke vs. Private organisaties............................................................................................................. 22
3.2.1 Economie?.................................................................................................................................................22
Ethische handelen – waarom?......................................................................................................................23
3.2.2 winst en/of algemeen belang...................................................................................................................23
Private organisaties.......................................................................................................................................23
2
, Publieke organisaties.....................................................................................................................................23
3.2.3 Deugdelijk bestuur....................................................................................................................................23
Behoorlijk bestuur bij publieke organisatie...................................................................................................23
Behoorlijk bestuur bij private organisaties....................................................................................................23
3.3 individu – bedrijfscontext - sector........................................................................................................... 24
3.3.1 microniveau...............................................................................................................................................24
Verantwoordelijkheid als:..............................................................................................................................24
Moreel verantwoordelijk?.............................................................................................................................24
Reden en Rationalisaties...............................................................................................................................24
Omgaan met verschillende rollen.................................................................................................................24
Ethisch leiderschap........................................................................................................................................25
Waarom is ethisch leiderschap belangrijk?...................................................................................................25
3.3.1 mesoniveau...............................................................................................................................................25
Problemen met morele verantwoordelijkheid op bedrijfsniveau.................................................................26
3.3.1 sectorniveau..............................................................................................................................................26
Ethiek in de vastgoedsector...........................................................................................................................27
Waarom is sturing nodig................................................................................................................................27
Hoofdstuk 4: de vastgoedsector...............................................................................................................28
4.1 een sector in kaart.................................................................................................................................. 28
4.1.1 vastgoedmakelaar.....................................................................................................................................28
Vastgoedmakelaar-bemiddelaar...................................................................................................................28
Vastgoedmakelaar-syndicus..........................................................................................................................28
Vastgoedmakelaar-rentmeester....................................................................................................................28
4.1.2 vastgoedpromotor....................................................................................................................................28
Verkavelaar....................................................................................................................................................28
Integrale vastgoedpromotor (sleutel op de deur).........................................................................................28
Projectontwikkelaar.......................................................................................................................................28
4.1.3 vastgoedhandelaar...................................................................................................................................29
4.1.4 vastgoedexpert..........................................................................................................................................29
4.1.5 landmeter-expert......................................................................................................................................29
4.1.6 notaris.......................................................................................................................................................29
4.2 uitgelicht: he beroep van vastgoedmakelaar........................................................................................... 29
4.2.2 Professionaliseren van het beroep............................................................................................................29
4.2.3 Uitoefeningsmodaliteiten.........................................................................................................................29
4.3 het beroepsintituut van vastgoedmakelaars (BIV)...................................................................................29
4.3.1 nationale raad...........................................................................................................................................30
4.3.2 Bureau.......................................................................................................................................................30
4.3.3 Tuchtkamers..............................................................................................................................................30
4.4 Beroeps- en belangen- verengingen........................................................................................................ 30
4.4.1 de confederatie voor immobiliënberoepen (CIB)......................................................................................30
4.4.2 unie van de syndicus (UVS)........................................................................................................................30
4.4.3 Beroepsvereniging van de vastgoedsector (BVS)......................................................................................30
4.4.4 Federatie van immobiliënberoepen België (FIB).......................................................................................31
3