Inhoudsopgave
1. Handleiding geboorteproces van een poes.................................................................................................2
1.1 Normale geboorteproces...............................................................................................................................2
1.2 Normale geboorte omstandigheden..............................................................................................................2
1.3 Afwijkingen van het geboorteproces en bijbehorende acties........................................................................2
1.4 Het inrichten/voorbereiden van de geboorteomgeving en de voorbereiding...............................................3
1.5 Bij welke omstandigheden er een dierenarts ingeschakeld moet worden....................................................3
1.6 Voortekenen van een naderende geboorte...................................................................................................3
1.7 Wat jij kan doen om te assisteren bij de geboorte........................................................................................4
2. Controleren handleiding............................................................................................................................. 6
3. Observeren geboorte bij een poes.............................................................................................................. 7
3.1 Wat de voortekenen waren van de naderende geboorte bij de poes............................................................7
3.2 Hoe de bevalling is verlopen...........................................................................................................................7
3.3 Welke handelingen jij hebt gedaan en hoe dit ging.......................................................................................8
3.4 Welke knelpunten/problemen hebben zich voorgedaan en hoe heb je die opgelost....................................8
3.5 Wat heb ik geleerd van deze opdracht..........................................................................................................8
3.6 Wat zou ik de volgende keer anders aanpakken...........................................................................................8
4. Handleiding geboorteproces van een schaap..............................................................................................9
4.1 Normale geboorteproces...............................................................................................................................9
4.2 Normale geboorte omstandigheden..............................................................................................................9
4.3 Afwijkingen van het geboorteproces en bijbehorende acties......................................................................10
4.4 Hoe je de geboorte moet voorbereiden.......................................................................................................10
4.5 Het inrichten van de geboorteomgeving.....................................................................................................10
4.6 Bij welke omstandigheden er een dierenarts ingeschakeld moet worden..................................................10
4.7 Voortekenen van een naderende geboorte.................................................................................................10
4.8 Wat jij kan doen om te assisteren bij de geboorte......................................................................................11
5. Controleren handleiding........................................................................................................................... 12
6. Observeren geboorte bij een schaap........................................................................................................ 13
6.1 Wat de voortekenen waren van de naderende geboorte bij het schaap.....................................................13
6.2 Hoe de bevalling is verlopen........................................................................................................................13
6.3 Welke handelingen jij hebt gedaan en hoe dit ging.....................................................................................13
6.4 Welke knelpunten/problemen hebben zich voorgedaan en hoe heb je die opgelost..................................14
6.5 Wat heb ik geleerd van deze opdracht........................................................................................................14
6.6 Wat zou ik de volgende keer anders aanpakken.........................................................................................14
Bijlage 1....................................................................................................................................................... 15
pag. 1
, 1.Handleiding geboorteproces van een poes
1.1 Normale geboorteproces
Voorbereidingsfase
Wanneer de poes in de voorbereidingsfase komt, zal ze onrustiger zijn en meer
rondwandelen. Ook zal ze meer haar vulva blijven likken. De poes maakt zich klaar voor de
geboorte van de kittens.
Ontsluitingsfase 6-12 uur
In deze fase zal de poes weeën krijgen. Deze beginnen 12 tot 24 uur voordat de kittens zijn
geboren. De weeën zorgen ervoor dat de baarmoedermond opgerekt wordt. Verder zal de
lichaamstemperatuur dalen met 1 à 2 graden, eet de kat minder tot niet en zal de
ademhaling verhogen.
Uitdrijvingsfase
Wanneer het persen begint, begint de uitdrijvingsfase. Als er een kitten in de bekkenholte
ligt, veroorzaakt dit de reflex van persen. De poes perst meerdere keren in een wee en
houdt hierbij de staart omhoog om meer ruimte in de bekkenholte te krijgen. Vaak ligt een
poes, maar hurken of staan kan ook.
1.2 Normale geboorte omstandigheden
Bij poezen die voor het eerst jongen zal de bevalling vaak wat langer duren dan bij meer
ervaren poezen. Dit kan nadelige gevolgen hebben voor het kitten omdat het dan niet kan
ademen en de navelstreng dichtgedrukt wordt als het kitten in de geboortegang zit. De duur
van de bevalling is ook sterk afhankelijk van het aantal en de grootte van de kittens.
Wanneer er relatief weinig kittens in de baarmoeder zijn, kan het zo zijn dat deze kittens wat
groter worden dan normaal. Dit kan voor problemen zorgen tijdens de bevalling.
Vaak worden de kittens in kop- of stuitligging geboren. Bij een stuitligging heeft de poes vaak
wat meer moeite.
De kittens kunnen geboren worden met intacte of gebroken vruchtvliezen. Indien de
vruchtvliezen nog niet gebroken zijn, zal de poes deze normaliter openbijten.
Wanneer er enkele kittens zijn geboren, is het goed om deze (mits moederpoes dit goed
vindt) aan de tepels te leggen. Dit is goed voor de moederpoes, het zorgt er namelijk voor
dat er extra hormonen aangemaakt worden voor de bevalling en voor de melkafgifte. Voor
de kittens is deze eerste melk (biest) heel belangrijk. Deze melk bevat namelijk veel
antistoffen voor de afweer tegen bacteriën en virussen. Het kitten heeft zelf nog
onvoldoende afweer, deze moeten zich nog ontwikkelen. Ook bevat de melk veel energie
om het kitten actief te houden en goed te laten groeien.
1.3 Afwijkingen van het geboorteproces en bijbehorende
acties
Afwijkingen bij de geboorte
Dode kitten bij geboorte. Vaak is het zo dat het vruchtvlies nog intact is.
Ademhaling
pag. 2
, Kitten beweegt of piept nog niet. Indien dit gebeurt kan het kitten op een handdoek worden
gelegd waarna je het kitten droogwrijft. Hiermee stimuleer je dat de ademhaling opgang
komt. Hiermee boots je het likken van de moederpoes na.
Navelstreng
De navelstreng bijt de poes normaliter door. Wanneer dit niet gebeurt dient deze gescheurd
te worden (niet geknipt). De navelstreng moet ongeveer 1,5 tot 2 cm lang zijn zodat de
kittens er niet in verstrengeld raken.
- Onnatuurlijk gedrag
- Kannibalisme
- Uitstellen van geboorte
- Afzondering
1.4 Het inrichten/voorbereiden van de geboorteomgeving en
de voorbereiding
- Warmtelamp/warmtematje
- Werpkist/kraamdoos
- Handdoeken
- Betadine (ontsmetting navel)
- Slijmzuigertje of spuitje
- Draadgaren of floss (evt. afbinden navelstreng)
- Weegschaal
- Telefoonnummer dierenarts
- Pen en papier om bijzonderheden op te schijven
1.5 Bij welke omstandigheden er een dierenarts ingeschakeld
moet worden
- Er binnen 1 uur na het verschijnen van de eerste vruchtblaas geen kitten geboren is
- Als de poes langer dan 45 minuten aan het persen is zonder geboorte van een eerste
kitten
- Als de poes langer dan 30 minuten aan het persen is zonder geboorte van een 2 e of
volgend kitten
- Als er nog kittens in de baarmoeder zitten maar de poes heeft al 2 uur niet meer
geperst
- Als de poes plotseling erg rustig/sloom of juist erg paniekerig wordt
- Stinkende uitvloeiing of grote hoeveelheden bloed uit de vagina komt
- Wanneer de poes de kittens niet wil accepteren
1.6 Voortekenen van een naderende geboorte
- De poes zal zich onrustiger gaan gedragen. Denk aan graven, krabben, meer hijgen.
- Veel/meer urineren en ontlasten
- Verminderde eetlust
pag. 3
1. Handleiding geboorteproces van een poes.................................................................................................2
1.1 Normale geboorteproces...............................................................................................................................2
1.2 Normale geboorte omstandigheden..............................................................................................................2
1.3 Afwijkingen van het geboorteproces en bijbehorende acties........................................................................2
1.4 Het inrichten/voorbereiden van de geboorteomgeving en de voorbereiding...............................................3
1.5 Bij welke omstandigheden er een dierenarts ingeschakeld moet worden....................................................3
1.6 Voortekenen van een naderende geboorte...................................................................................................3
1.7 Wat jij kan doen om te assisteren bij de geboorte........................................................................................4
2. Controleren handleiding............................................................................................................................. 6
3. Observeren geboorte bij een poes.............................................................................................................. 7
3.1 Wat de voortekenen waren van de naderende geboorte bij de poes............................................................7
3.2 Hoe de bevalling is verlopen...........................................................................................................................7
3.3 Welke handelingen jij hebt gedaan en hoe dit ging.......................................................................................8
3.4 Welke knelpunten/problemen hebben zich voorgedaan en hoe heb je die opgelost....................................8
3.5 Wat heb ik geleerd van deze opdracht..........................................................................................................8
3.6 Wat zou ik de volgende keer anders aanpakken...........................................................................................8
4. Handleiding geboorteproces van een schaap..............................................................................................9
4.1 Normale geboorteproces...............................................................................................................................9
4.2 Normale geboorte omstandigheden..............................................................................................................9
4.3 Afwijkingen van het geboorteproces en bijbehorende acties......................................................................10
4.4 Hoe je de geboorte moet voorbereiden.......................................................................................................10
4.5 Het inrichten van de geboorteomgeving.....................................................................................................10
4.6 Bij welke omstandigheden er een dierenarts ingeschakeld moet worden..................................................10
4.7 Voortekenen van een naderende geboorte.................................................................................................10
4.8 Wat jij kan doen om te assisteren bij de geboorte......................................................................................11
5. Controleren handleiding........................................................................................................................... 12
6. Observeren geboorte bij een schaap........................................................................................................ 13
6.1 Wat de voortekenen waren van de naderende geboorte bij het schaap.....................................................13
6.2 Hoe de bevalling is verlopen........................................................................................................................13
6.3 Welke handelingen jij hebt gedaan en hoe dit ging.....................................................................................13
6.4 Welke knelpunten/problemen hebben zich voorgedaan en hoe heb je die opgelost..................................14
6.5 Wat heb ik geleerd van deze opdracht........................................................................................................14
6.6 Wat zou ik de volgende keer anders aanpakken.........................................................................................14
Bijlage 1....................................................................................................................................................... 15
pag. 1
, 1.Handleiding geboorteproces van een poes
1.1 Normale geboorteproces
Voorbereidingsfase
Wanneer de poes in de voorbereidingsfase komt, zal ze onrustiger zijn en meer
rondwandelen. Ook zal ze meer haar vulva blijven likken. De poes maakt zich klaar voor de
geboorte van de kittens.
Ontsluitingsfase 6-12 uur
In deze fase zal de poes weeën krijgen. Deze beginnen 12 tot 24 uur voordat de kittens zijn
geboren. De weeën zorgen ervoor dat de baarmoedermond opgerekt wordt. Verder zal de
lichaamstemperatuur dalen met 1 à 2 graden, eet de kat minder tot niet en zal de
ademhaling verhogen.
Uitdrijvingsfase
Wanneer het persen begint, begint de uitdrijvingsfase. Als er een kitten in de bekkenholte
ligt, veroorzaakt dit de reflex van persen. De poes perst meerdere keren in een wee en
houdt hierbij de staart omhoog om meer ruimte in de bekkenholte te krijgen. Vaak ligt een
poes, maar hurken of staan kan ook.
1.2 Normale geboorte omstandigheden
Bij poezen die voor het eerst jongen zal de bevalling vaak wat langer duren dan bij meer
ervaren poezen. Dit kan nadelige gevolgen hebben voor het kitten omdat het dan niet kan
ademen en de navelstreng dichtgedrukt wordt als het kitten in de geboortegang zit. De duur
van de bevalling is ook sterk afhankelijk van het aantal en de grootte van de kittens.
Wanneer er relatief weinig kittens in de baarmoeder zijn, kan het zo zijn dat deze kittens wat
groter worden dan normaal. Dit kan voor problemen zorgen tijdens de bevalling.
Vaak worden de kittens in kop- of stuitligging geboren. Bij een stuitligging heeft de poes vaak
wat meer moeite.
De kittens kunnen geboren worden met intacte of gebroken vruchtvliezen. Indien de
vruchtvliezen nog niet gebroken zijn, zal de poes deze normaliter openbijten.
Wanneer er enkele kittens zijn geboren, is het goed om deze (mits moederpoes dit goed
vindt) aan de tepels te leggen. Dit is goed voor de moederpoes, het zorgt er namelijk voor
dat er extra hormonen aangemaakt worden voor de bevalling en voor de melkafgifte. Voor
de kittens is deze eerste melk (biest) heel belangrijk. Deze melk bevat namelijk veel
antistoffen voor de afweer tegen bacteriën en virussen. Het kitten heeft zelf nog
onvoldoende afweer, deze moeten zich nog ontwikkelen. Ook bevat de melk veel energie
om het kitten actief te houden en goed te laten groeien.
1.3 Afwijkingen van het geboorteproces en bijbehorende
acties
Afwijkingen bij de geboorte
Dode kitten bij geboorte. Vaak is het zo dat het vruchtvlies nog intact is.
Ademhaling
pag. 2
, Kitten beweegt of piept nog niet. Indien dit gebeurt kan het kitten op een handdoek worden
gelegd waarna je het kitten droogwrijft. Hiermee stimuleer je dat de ademhaling opgang
komt. Hiermee boots je het likken van de moederpoes na.
Navelstreng
De navelstreng bijt de poes normaliter door. Wanneer dit niet gebeurt dient deze gescheurd
te worden (niet geknipt). De navelstreng moet ongeveer 1,5 tot 2 cm lang zijn zodat de
kittens er niet in verstrengeld raken.
- Onnatuurlijk gedrag
- Kannibalisme
- Uitstellen van geboorte
- Afzondering
1.4 Het inrichten/voorbereiden van de geboorteomgeving en
de voorbereiding
- Warmtelamp/warmtematje
- Werpkist/kraamdoos
- Handdoeken
- Betadine (ontsmetting navel)
- Slijmzuigertje of spuitje
- Draadgaren of floss (evt. afbinden navelstreng)
- Weegschaal
- Telefoonnummer dierenarts
- Pen en papier om bijzonderheden op te schijven
1.5 Bij welke omstandigheden er een dierenarts ingeschakeld
moet worden
- Er binnen 1 uur na het verschijnen van de eerste vruchtblaas geen kitten geboren is
- Als de poes langer dan 45 minuten aan het persen is zonder geboorte van een eerste
kitten
- Als de poes langer dan 30 minuten aan het persen is zonder geboorte van een 2 e of
volgend kitten
- Als er nog kittens in de baarmoeder zitten maar de poes heeft al 2 uur niet meer
geperst
- Als de poes plotseling erg rustig/sloom of juist erg paniekerig wordt
- Stinkende uitvloeiing of grote hoeveelheden bloed uit de vagina komt
- Wanneer de poes de kittens niet wil accepteren
1.6 Voortekenen van een naderende geboorte
- De poes zal zich onrustiger gaan gedragen. Denk aan graven, krabben, meer hijgen.
- Veel/meer urineren en ontlasten
- Verminderde eetlust
pag. 3
