Les 1
DEEL 1: VERLICHTING
1. Inleiding
Verlichting: wereldwijd 19% van het totale elektrisch verbruik
EPB = EnergiePrestatie en Binnenklimaat
> Verlichting invloed op energieprestatie
> Elektriciteitsprijzen > stijgen sinds 2008
Welk licht
GEBRUIK DAGLICHT = prioriteit
- stuurt fysiologische en psychologische processen in het menselijk lichaam
> daglicht verandert doorheen de dag > invloed op hormonen
(wakker worden en gaan slapen aan de hand van koud en warm licht)
- productiviteit en gezondheid
- biologische klok gesynchroniseerd
- voorkomen ziektes en slaapstoornissen
Waar licht
Noord : vrij constant
Zuid, Oost, West : Fluctuerend (= veranderd vrij vaak)
Functie verlichting
- goed zien
- prettige beleving
- minimum schade
Wat is licht
Partikel-theorie (Newton) = licht zijn partikels die in een hoek van 90° reflecteren
(kunnen we niet waarnemen want zijn veel te klein en te snel (300 000 m/s)
Golf-theorie = experiment met 2 spleten waarbij wordt verwacht 2 strepen te zien door
partikels op blad, MAAR we zien verschillende vlekken
> licht // geen partikels > planten zich voort in een bepaalde golf
Fotonen = licht is een vorm van elektromagnetische straling die we in een wiskundig model
kunnen opstellen met verschillende golflengtes en frequenties.
WERKING:
Atoom krijgt E > e- geëxciteerd (e- komen in een hogere vaan te recht > meer E)
> uit evenwichtstoestand > die E wordt uitgestoten in vorm van een licht foton
vb. gasontladingslampen (TL lampen)
Verschillende lampen hebben bepaalde vermogen per golflengte
> PIEKEN IN ZICHTBAAR SPECTRUM > kleuren worden niet representatief weergegeven
,> Bij een constant spectrum zonder pieken > kleuren worden mooi weergegeven
2. Werking van het menselijk oog
In het oog gele vlek waar de meeste cellen zich bevinden > projecteren op gele vlek
- harde oogvlies (sclera)
= stevig wit en geeft bescherming
- cornea / hoornvlies
= doorzichtig licht valt binnen
- retina / netvlies
= staafjes, kegeltjes geven impulsen
- fovea centralis / centrale groef (gele vlek)
- blinde vlek / waar oogzenuw aansluit
Staafjes = Scotopisch zicht = geen kleuren zien, zwart wit contrasten weergeven
zeer gevoelig en maar 1 soort
Kegeltjes = Fotopisch zicht = blauw (heel gevoelig), groen (beste waarnemen), rood
minder gevoelig en 3 soorten
Purkinje-effect
= verschijnsel waarbij de maximale lichtgevoeligheid bij lage verlichtingssterkte naar de
BLAUWE kant van het spectrum verschuift > VERSCHIL IN KLEURCONTRAST (donkerder)
,Ooggevoeligheidscurve (Wald en Crawford)
= combinatie van de gevoeligheid van staafjes en kegeltjes
= Vlambda-curve / Fotopische ooggevoeligheidscurve
(groen heel hoog)
vb oefening: Welke LED het meest helder
1 W, 450nm of 0,1 W, 570 nm of 10 W, 710 nm
- 1 x 0,038 = 0,038
- 0,1 x 0,952 = 0,095 > meest helder voor het menselijke oog
- 10 x 0,0021 = 0,021
, 3. Lichtgrootheden
Lichtstroom (lumen of lm) = hoeveel licht komt uit het armatuur (feller of zachter)
Intensiteit (candela of cd) = hoe wordt licht verdeeld (zichtbare vlek die verplaatst)
hoeveel licht in één richting
Verlichtingssterkte (Lux of lx) = hoeveel licht valt op een opp.
Luminantie (candela/m²) = maat voor de helderheid
Radiometrie
= optellen van de intensiteit/vermogens van het licht op elke golflengte van het spectrum
= stralingsgrootheid
= kunnen we meten maar zegt NIKS over wat we zien
Fotometrie
= optellen van de intensiteit/vermogens van het licht op elke golflengte NA vermenigvuldigen
met de ooggevoeligheid
= lichtgrootheid
DEEL 1: VERLICHTING
1. Inleiding
Verlichting: wereldwijd 19% van het totale elektrisch verbruik
EPB = EnergiePrestatie en Binnenklimaat
> Verlichting invloed op energieprestatie
> Elektriciteitsprijzen > stijgen sinds 2008
Welk licht
GEBRUIK DAGLICHT = prioriteit
- stuurt fysiologische en psychologische processen in het menselijk lichaam
> daglicht verandert doorheen de dag > invloed op hormonen
(wakker worden en gaan slapen aan de hand van koud en warm licht)
- productiviteit en gezondheid
- biologische klok gesynchroniseerd
- voorkomen ziektes en slaapstoornissen
Waar licht
Noord : vrij constant
Zuid, Oost, West : Fluctuerend (= veranderd vrij vaak)
Functie verlichting
- goed zien
- prettige beleving
- minimum schade
Wat is licht
Partikel-theorie (Newton) = licht zijn partikels die in een hoek van 90° reflecteren
(kunnen we niet waarnemen want zijn veel te klein en te snel (300 000 m/s)
Golf-theorie = experiment met 2 spleten waarbij wordt verwacht 2 strepen te zien door
partikels op blad, MAAR we zien verschillende vlekken
> licht // geen partikels > planten zich voort in een bepaalde golf
Fotonen = licht is een vorm van elektromagnetische straling die we in een wiskundig model
kunnen opstellen met verschillende golflengtes en frequenties.
WERKING:
Atoom krijgt E > e- geëxciteerd (e- komen in een hogere vaan te recht > meer E)
> uit evenwichtstoestand > die E wordt uitgestoten in vorm van een licht foton
vb. gasontladingslampen (TL lampen)
Verschillende lampen hebben bepaalde vermogen per golflengte
> PIEKEN IN ZICHTBAAR SPECTRUM > kleuren worden niet representatief weergegeven
,> Bij een constant spectrum zonder pieken > kleuren worden mooi weergegeven
2. Werking van het menselijk oog
In het oog gele vlek waar de meeste cellen zich bevinden > projecteren op gele vlek
- harde oogvlies (sclera)
= stevig wit en geeft bescherming
- cornea / hoornvlies
= doorzichtig licht valt binnen
- retina / netvlies
= staafjes, kegeltjes geven impulsen
- fovea centralis / centrale groef (gele vlek)
- blinde vlek / waar oogzenuw aansluit
Staafjes = Scotopisch zicht = geen kleuren zien, zwart wit contrasten weergeven
zeer gevoelig en maar 1 soort
Kegeltjes = Fotopisch zicht = blauw (heel gevoelig), groen (beste waarnemen), rood
minder gevoelig en 3 soorten
Purkinje-effect
= verschijnsel waarbij de maximale lichtgevoeligheid bij lage verlichtingssterkte naar de
BLAUWE kant van het spectrum verschuift > VERSCHIL IN KLEURCONTRAST (donkerder)
,Ooggevoeligheidscurve (Wald en Crawford)
= combinatie van de gevoeligheid van staafjes en kegeltjes
= Vlambda-curve / Fotopische ooggevoeligheidscurve
(groen heel hoog)
vb oefening: Welke LED het meest helder
1 W, 450nm of 0,1 W, 570 nm of 10 W, 710 nm
- 1 x 0,038 = 0,038
- 0,1 x 0,952 = 0,095 > meest helder voor het menselijke oog
- 10 x 0,0021 = 0,021
, 3. Lichtgrootheden
Lichtstroom (lumen of lm) = hoeveel licht komt uit het armatuur (feller of zachter)
Intensiteit (candela of cd) = hoe wordt licht verdeeld (zichtbare vlek die verplaatst)
hoeveel licht in één richting
Verlichtingssterkte (Lux of lx) = hoeveel licht valt op een opp.
Luminantie (candela/m²) = maat voor de helderheid
Radiometrie
= optellen van de intensiteit/vermogens van het licht op elke golflengte van het spectrum
= stralingsgrootheid
= kunnen we meten maar zegt NIKS over wat we zien
Fotometrie
= optellen van de intensiteit/vermogens van het licht op elke golflengte NA vermenigvuldigen
met de ooggevoeligheid
= lichtgrootheid
