Humane wetenschappen samenvatting:
H1 GEEST GEDRAG EN PSYCHOLOGISCHE WETENSCHAP
Definitie psychologie:
psychologie = een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is psychologie de wetenschap
van gedrag en geestelijke processen.
Verschillende terreinen binnen psychologie
Interne geestelijke processen Externe processen
= NIET direct waarneembaar = WEL direct waarneembaar
bv: denken, voelen bv: lachen, praten
Drie soorten psychologen:
Experimenteel psycholoog docent psycholoog toegepaste psycholoog
TAAK: TAAK: TAAK:
onderzoek doen naar geven van onderwijs problemen oplossen door
elementaire psychologische gebruik van vergaarde kennis
processen van experimentele psychologen
TOEPASSING: TOEPASSING: TOEPASSING:
Effecten onderzoeken van Lesgeven aan studenten op Problemen oplossen door middel
suiker en hyperactiviteit universiteiten binnen de van trainingen/
opleiding verpleegkunde gereedschappen /
Werken voor bedrijven of psychologische behandelingen.
universiteiten Bovenop lesgeven ook
onderzoek uitvoeren. Op scholen/ klinieken/ bedrijven/
ziekenhuizen/…
Mensen behandelen.
,Specialisaties binnen toegepaste psychologie:
Arbeids- en Leiderschapsvaardigheden verbeteren + werknemers motiveren
organisatiepsychologen Onderzoek naar actuele onderwerpen + marktonderzoek
Sportpsychologen Prestatie en motivatie van atleten verbeteren
Onderzoek doen
Schoolpsychologen Lesgeven en aanleren, bezighouden met sociale omstandigheden
Diagnosticeren leer-en gedragsproblemen + adviseren
Klinisch psychologen Helpen aanpassen op sociaal + emotioneel gebied
Forensisch psychologen Werkzaam binnen wets-en rechtssysteem
Gevangenen testen + verklaringen beoordelen
Omgevingspsychologen Interactie met omgeving verbeteren
Milieuvriendelijk gedrag stimuleren + workshops duurzaamheid
Gerontopsychologen Ouderen helpen hun gezondheid + welzijn te behouden
Leren omgaan met leeftijdsgerelateerde problemen
Psychologie tegenover psychiatrie en pseudopsychologie
Psychologie Psychiatrie Pseudopsychologie
= wetenschap van gedrag = medisch specialisme dat = niet onderbouwde
en geestelijke processen zich richt op de diagnose psychologische aannamen die
en behandeling van mentale als wetenschappelijke
stoornissen waarheden worden
gepresenteerd
Kritisch nadenken over BIAS
Emotionele BIAS Confirmation BIAS Expectancy BIAS
= oordelen vellen op basis = informatie die niet bij = onbewust invloed uitoefenen
van attitudes en gevoelens eigen opvatting aansluit op het gedrag van participanten
negeren of bekritiseren gebaseerd op verwachtingen
,Zes perspectieven binnen de Psychologie
1)Biologisch De invloed van het lichaam op mentale processen (en omgekeerd)
Descartes → modern biologische psychologie = Geest als product van
hersenen (geen scheiding meer tussen lichaam en geest)
Charles Darwin - neurowetenschappen
- evolutionaire psychologie
2)Cognitief Waarneming = interne representatie van externe realiteit
Wundt (struct) - introspectie en bewuste ervaring = beschrijving eigen ervaring
Titchener (struct)
William James (func) - structuralisme = tegenreactie gestaltpsychologie
John Dewey → geheel is meer dan som van aparte delen
- functionalisme: psychische processen begrijpen vanuit hun functie
→ geinspireerd door charles darwin (relatie van emoties tot
lichaam en gedrag)
modern cognitief perspectief :
Nadruk ligt op mentale processen zoals leren, geheugen, perceptie en
denken als vormen van informatieverwerking
3)Behavioristisch Nadruk ligt op waarneembaar gedrag
John B. Watson - Tabula rasa (onbeschreven blad bij geboorte)
Skinner - invloed op gedrag = meetbare omstandigheden van de omgeving
- consequenties van gedrag vormt gedrag
4)Gehele persoon 1) Psychodynamisch = freud
Nadruk op onbewuste behoeften om gedrag te verklaren.
2) Humanistisch = Rogers en Maslow
Nadruk op mogelijkheden van groei
Grondhouding volgens Rogers:
→ empathie, echtheid, onvoorwaardelijke acceptatie
3) Karaktertrekken en temperament (vroeger adhv lichaamsvloeistoffen)
5)Ontwikkeling Veranderingen ontstaan door nature-nurture
Philip Zimbardo → lichamelijke en psychologische ontwikkeling gebeurt adhv
voorspelbare
processen (groei, puberteit, taalverwerving,...)
6)Sociocultureel Nadruk op sociale invloed
= bijkomend effect bij de effecten van erfelijkheid
, Een wetenschappelijke methode om kennis te vergaren binnen de psychologie
Gebeurt in 4 stappen:
1) hypothese ontwikkelen voorspelling of bewering over de relatie tussen variabelen in een
onderzoek
- moet potentieel falsificeerbaar zijn
- Geen waardeoordelen
2) hypothese toetsen verzamelen van objectieve data
- Uitvoeren van een gecontroleerd experiment met
experimentele en controleconditie
bv: eenvoudig experiment:
- 1 factor variëren = onafhankelijke variabele
- Afhankelijke variabele: de variabele in de uitkomst die
volgens de hypothese het gevolg is van de onafhankelijke
variabele
3) resultaten analyseren aan de hand van statistische methoden berekenen of de
waargenomen resultaten significant zijn of niet
4) resultaten publiceren, ▪Onderzoek bestand tegen kritische blik
bekritiseren en repliceren ▪ Publicatie in vakblad
▪ Onderzoek toetsen dmv replicatiestudie
▪ Wetenschappelijk resultaten zijn altijd voorlopig
▪ Geen onfeilbaar systeem, wel beste methode!
Vijf verschillende soorten onderzoek:
1) experiment Hoe:
- specifieke serie procedures
- zeer gecontroleerd
Doel: betrouwbaar causaliteit nagaan
2) correlatie Hoe:
- beperkte controle
- Toevallig, onopzettelijk ‘experiment’ dat in buitenwereld
plaatsvond
Doel: samenhang tussen variabelen nagaan GEEN CAUSALITEIT
3) surveys Hoe:
- vragenlijstonderzoek
- lijst = vooraf vastgelegd
- grote hoeveelheid afnames is mogelijk
4) natuurlijke observatie Hoe:
- gedrag observeren in natuurlijke omgeving
- correlatieonderzoek
5) gevalstudie Hoe:
- 1 uitzonderlijk geval onderzoeken (eerder subjectief tho)
H1 GEEST GEDRAG EN PSYCHOLOGISCHE WETENSCHAP
Definitie psychologie:
psychologie = een breed veld, met vele specialismen, maar in wezen is psychologie de wetenschap
van gedrag en geestelijke processen.
Verschillende terreinen binnen psychologie
Interne geestelijke processen Externe processen
= NIET direct waarneembaar = WEL direct waarneembaar
bv: denken, voelen bv: lachen, praten
Drie soorten psychologen:
Experimenteel psycholoog docent psycholoog toegepaste psycholoog
TAAK: TAAK: TAAK:
onderzoek doen naar geven van onderwijs problemen oplossen door
elementaire psychologische gebruik van vergaarde kennis
processen van experimentele psychologen
TOEPASSING: TOEPASSING: TOEPASSING:
Effecten onderzoeken van Lesgeven aan studenten op Problemen oplossen door middel
suiker en hyperactiviteit universiteiten binnen de van trainingen/
opleiding verpleegkunde gereedschappen /
Werken voor bedrijven of psychologische behandelingen.
universiteiten Bovenop lesgeven ook
onderzoek uitvoeren. Op scholen/ klinieken/ bedrijven/
ziekenhuizen/…
Mensen behandelen.
,Specialisaties binnen toegepaste psychologie:
Arbeids- en Leiderschapsvaardigheden verbeteren + werknemers motiveren
organisatiepsychologen Onderzoek naar actuele onderwerpen + marktonderzoek
Sportpsychologen Prestatie en motivatie van atleten verbeteren
Onderzoek doen
Schoolpsychologen Lesgeven en aanleren, bezighouden met sociale omstandigheden
Diagnosticeren leer-en gedragsproblemen + adviseren
Klinisch psychologen Helpen aanpassen op sociaal + emotioneel gebied
Forensisch psychologen Werkzaam binnen wets-en rechtssysteem
Gevangenen testen + verklaringen beoordelen
Omgevingspsychologen Interactie met omgeving verbeteren
Milieuvriendelijk gedrag stimuleren + workshops duurzaamheid
Gerontopsychologen Ouderen helpen hun gezondheid + welzijn te behouden
Leren omgaan met leeftijdsgerelateerde problemen
Psychologie tegenover psychiatrie en pseudopsychologie
Psychologie Psychiatrie Pseudopsychologie
= wetenschap van gedrag = medisch specialisme dat = niet onderbouwde
en geestelijke processen zich richt op de diagnose psychologische aannamen die
en behandeling van mentale als wetenschappelijke
stoornissen waarheden worden
gepresenteerd
Kritisch nadenken over BIAS
Emotionele BIAS Confirmation BIAS Expectancy BIAS
= oordelen vellen op basis = informatie die niet bij = onbewust invloed uitoefenen
van attitudes en gevoelens eigen opvatting aansluit op het gedrag van participanten
negeren of bekritiseren gebaseerd op verwachtingen
,Zes perspectieven binnen de Psychologie
1)Biologisch De invloed van het lichaam op mentale processen (en omgekeerd)
Descartes → modern biologische psychologie = Geest als product van
hersenen (geen scheiding meer tussen lichaam en geest)
Charles Darwin - neurowetenschappen
- evolutionaire psychologie
2)Cognitief Waarneming = interne representatie van externe realiteit
Wundt (struct) - introspectie en bewuste ervaring = beschrijving eigen ervaring
Titchener (struct)
William James (func) - structuralisme = tegenreactie gestaltpsychologie
John Dewey → geheel is meer dan som van aparte delen
- functionalisme: psychische processen begrijpen vanuit hun functie
→ geinspireerd door charles darwin (relatie van emoties tot
lichaam en gedrag)
modern cognitief perspectief :
Nadruk ligt op mentale processen zoals leren, geheugen, perceptie en
denken als vormen van informatieverwerking
3)Behavioristisch Nadruk ligt op waarneembaar gedrag
John B. Watson - Tabula rasa (onbeschreven blad bij geboorte)
Skinner - invloed op gedrag = meetbare omstandigheden van de omgeving
- consequenties van gedrag vormt gedrag
4)Gehele persoon 1) Psychodynamisch = freud
Nadruk op onbewuste behoeften om gedrag te verklaren.
2) Humanistisch = Rogers en Maslow
Nadruk op mogelijkheden van groei
Grondhouding volgens Rogers:
→ empathie, echtheid, onvoorwaardelijke acceptatie
3) Karaktertrekken en temperament (vroeger adhv lichaamsvloeistoffen)
5)Ontwikkeling Veranderingen ontstaan door nature-nurture
Philip Zimbardo → lichamelijke en psychologische ontwikkeling gebeurt adhv
voorspelbare
processen (groei, puberteit, taalverwerving,...)
6)Sociocultureel Nadruk op sociale invloed
= bijkomend effect bij de effecten van erfelijkheid
, Een wetenschappelijke methode om kennis te vergaren binnen de psychologie
Gebeurt in 4 stappen:
1) hypothese ontwikkelen voorspelling of bewering over de relatie tussen variabelen in een
onderzoek
- moet potentieel falsificeerbaar zijn
- Geen waardeoordelen
2) hypothese toetsen verzamelen van objectieve data
- Uitvoeren van een gecontroleerd experiment met
experimentele en controleconditie
bv: eenvoudig experiment:
- 1 factor variëren = onafhankelijke variabele
- Afhankelijke variabele: de variabele in de uitkomst die
volgens de hypothese het gevolg is van de onafhankelijke
variabele
3) resultaten analyseren aan de hand van statistische methoden berekenen of de
waargenomen resultaten significant zijn of niet
4) resultaten publiceren, ▪Onderzoek bestand tegen kritische blik
bekritiseren en repliceren ▪ Publicatie in vakblad
▪ Onderzoek toetsen dmv replicatiestudie
▪ Wetenschappelijk resultaten zijn altijd voorlopig
▪ Geen onfeilbaar systeem, wel beste methode!
Vijf verschillende soorten onderzoek:
1) experiment Hoe:
- specifieke serie procedures
- zeer gecontroleerd
Doel: betrouwbaar causaliteit nagaan
2) correlatie Hoe:
- beperkte controle
- Toevallig, onopzettelijk ‘experiment’ dat in buitenwereld
plaatsvond
Doel: samenhang tussen variabelen nagaan GEEN CAUSALITEIT
3) surveys Hoe:
- vragenlijstonderzoek
- lijst = vooraf vastgelegd
- grote hoeveelheid afnames is mogelijk
4) natuurlijke observatie Hoe:
- gedrag observeren in natuurlijke omgeving
- correlatieonderzoek
5) gevalstudie Hoe:
- 1 uitzonderlijk geval onderzoeken (eerder subjectief tho)
