H1: Het begin
GRONDSLAGEN?
WERELD IS STERK VERANDERD
GESCHRIFT
1. Lindenberg:
- Observeerde eigenschappen ongeletterde samenlevingen
- Vluchtigheid v kennis
- Wetenschappelijk denken niet ontstaan zonder het geschrift.
- Mythes vervullen nood om zaken te verklaren (versvorm)
- Animisme
⇩
↔ Taylor: denkwijze gelijk aan hoe kinderen denken
2. Socrates:
- Uitvinding vh geschrift slecht: leert niets meer van buiten
LEZER
GETALLEN
VROEGERE BESCHAVINGEN (Vruchtbare Sikkel)
3. Lindberg: 4 condities voor groei v kennis
● Politieke stabiliteit
● Urbanisatie
● Geschrift
● Beschermgemeenschap
GRIEKSE BESCHAVING
4. Hippocrates:
- vader vd medicijnen
- Echt geleefd? (reeks geleerden)
- Boek: medische condities/behandelingen ‘Corpus Hippocraticum’
Leven constant of veranderlijk? (grieken)
➔ Herakleitos: constant in verandering
➔ Plato & Aristoteles: vast & onveranderlijk
5. Plato:
- ‘Filosofie’: liefde voor kennis
- Dialoogvorm (personage Socrates (leermeester))
- Grot van Plato: er is een ideale wereld, wij nemen alleen schaduwen waar
- Dualisme (ziel↔lichaam)
● Ziel vd kosmos (ideale wereld)
● Nadenken/redeneren voor de ware kennis
● Dier: geen ziel
- Nadenken/redeneren: uit ziel
↔ observatie minder belangrijk
- Wiskunde: ideale wereld
- Deductie (meetkunde/geometrie: axioma’s)
- Aandacht door kerk: ideeën goed bewaard
- Ziel; 3 delen
● Rede: hersenen (onsterfelijk) => zit ziel in
● Waarneming & emotie: hart (sterfelijk)
● Honger & lagere verlangen: lever (sterfelijk)
- Kennis zit in de ziel
- Oprichting Academie
6. Aristoteles
- Leerling Plato
- Onvolledige lesnota’s
- Afwijkende ideeën: GEEN geloof in ideale wereld/vormen
- Veel afkortingen & eigen tegenstrijdigheden
- Sprak als 1e over ‘de mens’
- Kennis; 3 soorten:
● Productieve: maken
● Praktische: gedragen
● Theoretische kennis: waarheid vh universum
= start met Axioma’s + Logica
➔ Wiskunde
➔ Natuurwetenschappen
➔ Theologie
- Axioma’s komt van:
● Observatie
1
, ● Intuïtie
● Kennis over universum
- Na axioma’s => Logica zoeken adhv syllogisme
- Aanvaarde afwijkingen
- Psyche/Ziel (levenskracht); 3 delen:
● Rationele: denken over het universum (↔P: hersenen)
● Dierlijke: beweging, perceptie & geheugen (↔P: hart)
● Vegetatieve: overleven & voortplanten (↔P: lever)
- Oprichting Lyceum
Oprichting van scholen
➔ Plato
➔ Aristoteles
➔ Stoa
➔ Epicuristen
ALEXANDRIË
7. Alexander De Grote:
- Uitbreiding Griekse rijk (minder focus op kennis verzamelen)
- Hellenistische cultuur (kennis door interactie andere beschavingen)
- Denken gebaseerd op wiskunde ipv kennisbasis
Figuren die obv wiskunde denken
➔ Euclides: geometrie
➔ Archimedes: geometrie & fysica
➔ Ptolemaeus: astronomie ‘almagest’
ROMEINEN
8. Galenus Van Pergamon: anatomie
BYZANTIJNSE RIJK
ARABIEREN
NADAGEN VH WESTERSE ROMEINSE RIJK
TIJ KEREN IN HET WESTEN
9. Karel de Grote
- Leider kathedraalscholen
- Onderwijs verbeteren
Werken geïntegreerd in opleidingen:
➔ Euclides: geometrie
➔ Al-Khwarizmi: algebra
➔ Ibn-al-Haytham: optiek
➔ Gebroeders Van Eyck: schilderen
➔ Avicenna: canon der medicijnen
10. Aristoteles meer geliefd ipv Plato => problemen met kerk
RENAISSANCE
11. Copernicus: heliocentrisch model (aarde niet centrum)
12. Vesalius: anatomie
13. Mercator: wereldkaarten
INVLOED PROTESTANTISME
14. Martin Luther: Weerstand macht Romeinse Katholieke Kerk (oorzaak reformatie)
15. Henry VIII: (UK) lid van reformatiebeweging
16. Max Weber: (DUI) socioloog, 2 culturen
● Katholieke scholen: Humanisme
● Protestantse scholen: Wetenschap
BOEKDRUKKUNST
17. Gutenberg: losse metalen letters in matrix, na blokdruk
KOLONISATIE
2
, 18. Aristoteles populariteit daalt
GRENZEN VAN GESCHIEDSCHRIJVING
19. Mendel: genetica cursus; ondanks gen & chromosoom pas later ontdekt.
H2: Wetenschappelijke revolutie (16-17E)
REVOLUTIE
20. Julius Caesar: Juliaanse kalender
21. Aristoteles: Universummodel
⇩
22. Ptolemaeus: breide universummodel uit
- ‘Almagest’
- Aarde = centrum (geocentrisch model)
- 7 dwalende + vaste sterren
● Maan
● Mercurius
● Venus
● Zon
● Mars
● Jupiter
● Saturnus
- Gebruikt voor gregoriaanse kalender
23. Copernicus:
- Werkte voor kerk
- Interesse in kalenderprobleem
- Heliocentrisch model = aarde draait rond zon
➔ Volgorde:
● Zon
● Mercurius
● Venus
● Aarde
● Mars
● Jupiter
● Saturnus
➔ Problemen:
● Moeilijk alternatief
● Zaken op aarde vallen verticaal, ondanks de aarde beweegt
● Hoezo vallen we niet vd draaiende aarde
● Grootte vd sterren verandert niet ondanks plaats vd aarde
● Waarom draait maan rond aarde
- Geen interesse in publicatie
- Later boek verboden
24. Kepler:
- 1e die Heliocentrisch model serieus nam
- Gebruikte elliptische ipv epcycli draaibewegingen
- Genegeerd door: Galilei & Descartes
PROBLEMEN MET KATHOLIEKE KERK
25. Galilei
- Telescoop (9x grootte)
● Meer sterren zien
● Opp maan niet vlak
● Jupiter heeft ook manen
● Veranderende grootte Venus & Mars
● Venus draait rond zon => bewijs heliocentrisch model!
- Negeerde Kepler/Copernicus
- Publiceert boek
- Door Rome ontboden & huisarrest
26. Simplicius: verdedigde geocentrische model => kerkelijke visie
MECHANISATIE VD WERELD
27. Descartes:
- Wou nieuwe filosofie: RKK verzoend met natuurfilosofie
- Katholiek geïnspireerd
- Dualisme
● Geest: immaterieel & onafhankelijk vh lichaam
● Lichaam: machine = bestudeerbaar
3
GRONDSLAGEN?
WERELD IS STERK VERANDERD
GESCHRIFT
1. Lindenberg:
- Observeerde eigenschappen ongeletterde samenlevingen
- Vluchtigheid v kennis
- Wetenschappelijk denken niet ontstaan zonder het geschrift.
- Mythes vervullen nood om zaken te verklaren (versvorm)
- Animisme
⇩
↔ Taylor: denkwijze gelijk aan hoe kinderen denken
2. Socrates:
- Uitvinding vh geschrift slecht: leert niets meer van buiten
LEZER
GETALLEN
VROEGERE BESCHAVINGEN (Vruchtbare Sikkel)
3. Lindberg: 4 condities voor groei v kennis
● Politieke stabiliteit
● Urbanisatie
● Geschrift
● Beschermgemeenschap
GRIEKSE BESCHAVING
4. Hippocrates:
- vader vd medicijnen
- Echt geleefd? (reeks geleerden)
- Boek: medische condities/behandelingen ‘Corpus Hippocraticum’
Leven constant of veranderlijk? (grieken)
➔ Herakleitos: constant in verandering
➔ Plato & Aristoteles: vast & onveranderlijk
5. Plato:
- ‘Filosofie’: liefde voor kennis
- Dialoogvorm (personage Socrates (leermeester))
- Grot van Plato: er is een ideale wereld, wij nemen alleen schaduwen waar
- Dualisme (ziel↔lichaam)
● Ziel vd kosmos (ideale wereld)
● Nadenken/redeneren voor de ware kennis
● Dier: geen ziel
- Nadenken/redeneren: uit ziel
↔ observatie minder belangrijk
- Wiskunde: ideale wereld
- Deductie (meetkunde/geometrie: axioma’s)
- Aandacht door kerk: ideeën goed bewaard
- Ziel; 3 delen
● Rede: hersenen (onsterfelijk) => zit ziel in
● Waarneming & emotie: hart (sterfelijk)
● Honger & lagere verlangen: lever (sterfelijk)
- Kennis zit in de ziel
- Oprichting Academie
6. Aristoteles
- Leerling Plato
- Onvolledige lesnota’s
- Afwijkende ideeën: GEEN geloof in ideale wereld/vormen
- Veel afkortingen & eigen tegenstrijdigheden
- Sprak als 1e over ‘de mens’
- Kennis; 3 soorten:
● Productieve: maken
● Praktische: gedragen
● Theoretische kennis: waarheid vh universum
= start met Axioma’s + Logica
➔ Wiskunde
➔ Natuurwetenschappen
➔ Theologie
- Axioma’s komt van:
● Observatie
1
, ● Intuïtie
● Kennis over universum
- Na axioma’s => Logica zoeken adhv syllogisme
- Aanvaarde afwijkingen
- Psyche/Ziel (levenskracht); 3 delen:
● Rationele: denken over het universum (↔P: hersenen)
● Dierlijke: beweging, perceptie & geheugen (↔P: hart)
● Vegetatieve: overleven & voortplanten (↔P: lever)
- Oprichting Lyceum
Oprichting van scholen
➔ Plato
➔ Aristoteles
➔ Stoa
➔ Epicuristen
ALEXANDRIË
7. Alexander De Grote:
- Uitbreiding Griekse rijk (minder focus op kennis verzamelen)
- Hellenistische cultuur (kennis door interactie andere beschavingen)
- Denken gebaseerd op wiskunde ipv kennisbasis
Figuren die obv wiskunde denken
➔ Euclides: geometrie
➔ Archimedes: geometrie & fysica
➔ Ptolemaeus: astronomie ‘almagest’
ROMEINEN
8. Galenus Van Pergamon: anatomie
BYZANTIJNSE RIJK
ARABIEREN
NADAGEN VH WESTERSE ROMEINSE RIJK
TIJ KEREN IN HET WESTEN
9. Karel de Grote
- Leider kathedraalscholen
- Onderwijs verbeteren
Werken geïntegreerd in opleidingen:
➔ Euclides: geometrie
➔ Al-Khwarizmi: algebra
➔ Ibn-al-Haytham: optiek
➔ Gebroeders Van Eyck: schilderen
➔ Avicenna: canon der medicijnen
10. Aristoteles meer geliefd ipv Plato => problemen met kerk
RENAISSANCE
11. Copernicus: heliocentrisch model (aarde niet centrum)
12. Vesalius: anatomie
13. Mercator: wereldkaarten
INVLOED PROTESTANTISME
14. Martin Luther: Weerstand macht Romeinse Katholieke Kerk (oorzaak reformatie)
15. Henry VIII: (UK) lid van reformatiebeweging
16. Max Weber: (DUI) socioloog, 2 culturen
● Katholieke scholen: Humanisme
● Protestantse scholen: Wetenschap
BOEKDRUKKUNST
17. Gutenberg: losse metalen letters in matrix, na blokdruk
KOLONISATIE
2
, 18. Aristoteles populariteit daalt
GRENZEN VAN GESCHIEDSCHRIJVING
19. Mendel: genetica cursus; ondanks gen & chromosoom pas later ontdekt.
H2: Wetenschappelijke revolutie (16-17E)
REVOLUTIE
20. Julius Caesar: Juliaanse kalender
21. Aristoteles: Universummodel
⇩
22. Ptolemaeus: breide universummodel uit
- ‘Almagest’
- Aarde = centrum (geocentrisch model)
- 7 dwalende + vaste sterren
● Maan
● Mercurius
● Venus
● Zon
● Mars
● Jupiter
● Saturnus
- Gebruikt voor gregoriaanse kalender
23. Copernicus:
- Werkte voor kerk
- Interesse in kalenderprobleem
- Heliocentrisch model = aarde draait rond zon
➔ Volgorde:
● Zon
● Mercurius
● Venus
● Aarde
● Mars
● Jupiter
● Saturnus
➔ Problemen:
● Moeilijk alternatief
● Zaken op aarde vallen verticaal, ondanks de aarde beweegt
● Hoezo vallen we niet vd draaiende aarde
● Grootte vd sterren verandert niet ondanks plaats vd aarde
● Waarom draait maan rond aarde
- Geen interesse in publicatie
- Later boek verboden
24. Kepler:
- 1e die Heliocentrisch model serieus nam
- Gebruikte elliptische ipv epcycli draaibewegingen
- Genegeerd door: Galilei & Descartes
PROBLEMEN MET KATHOLIEKE KERK
25. Galilei
- Telescoop (9x grootte)
● Meer sterren zien
● Opp maan niet vlak
● Jupiter heeft ook manen
● Veranderende grootte Venus & Mars
● Venus draait rond zon => bewijs heliocentrisch model!
- Negeerde Kepler/Copernicus
- Publiceert boek
- Door Rome ontboden & huisarrest
26. Simplicius: verdedigde geocentrische model => kerkelijke visie
MECHANISATIE VD WERELD
27. Descartes:
- Wou nieuwe filosofie: RKK verzoend met natuurfilosofie
- Katholiek geïnspireerd
- Dualisme
● Geest: immaterieel & onafhankelijk vh lichaam
● Lichaam: machine = bestudeerbaar
3
