Reformatie en Contrareformatie
Het was slecht gesteld met de kerk, er heersten veel wantoestanden, vanaf de late
middeleeuwen kwam er steeds meer protest tegen die wantoestanden (humanisten), zij spraken in
het geschriften voluit of de nood aan hervorming of reformatie
A atenhandel —> de paus wou de mooiste, grootste kerk van de wereld maken maar daar had hij
geen geld voor dus hij liet de monniken (a aathandelaars) de burgers
overtuigen dat de a aten werken en dat iedereen recht heeft om naar de hemel
dus ze verkochten dan a aten om geld te verdienen
A aat —> kwijtschelding van zondestra en om in de hemel te komen
A aatbrief —> bewijs van kwijtschelding van straf zonder zonden
Wantoestanden binnen de rooms-katholieke kerk
1 ) losbandig gedrag ( drinken, gewelddadig )
2 ) leefden het celibaat niet na ( hadden gezin )
De lage clerus
3 ) Pro teerden nancieel van de gelovige
4 ) laag opgeleid
1 ) leefde het celibaat niet na
2 ) leefden in luxe
3 ) simonie ( verkopen van geestelijke ambten en
De hoge clerus waarden )
4 ) nepotisme ( schenken van geestelijke ambten en
waarden aan familie en vrienden )
5 ) a atenhandel
1 ) een leven in luxe
2 ) leefde het celibaat niet na
De paus 3 ) simonie
4 ) nepotisme
5 ) a atenhandel
Maarten Luther —> Duitse monnik die als eerste de a atenhandel openlijk aanviel, zijn protest
leidt tot afscheuring van de rooms-katholieke Kerk en tot het ontstaan van
het protestantisme, hij zei dat je in de hemel komt als je spijt betuigt aan
god en met heel je hart in God geloven om alzo de genade van God te
verkrijgen
Reformatie —> hervorming, de kerk werd verdeeld in de rooms-katholieke kerk en de
protestantse kerk, er kwam een nieuwe stroming omdat ze de rooms
katholieke kerk wouden hervormen
fl fl fi fi fl ff fl fl fl
,Lutherse geloofsleer —> 1 ) Solus Christus; tussen God en de mens is er maar 1 bemiddelaar:
Jezus Christus
2 ) Sola gratia/Sola de; met heel je hart in God geloven
3 ) Sola Scriptura; bijbel is de bron van geloof en gezag, ieder mens is
zijn eigen priester ( Luther vertaalde de bijbel naar de
volkstaal zodat iedereen het kon
begrijpen )
Predestinatieleer —> ( voorgestemdheid ), het lot van de mens van voor de geboorte werd door
God bepaald; dan voorbestemd of je in de hel of hemel kwam na
overlijden
Liturgie —> reeks van gebeden, handelingen en gezangen waaruit een kerkelijke eredienst (mis)
bestaat
Johannes Calvijn —> stichter calvinisme ( strenge leer )
—> het belangrijkste meningsverschil met Luther lag in de interpretatie van de
bijbel
—> Calvijn nam praktische voorschriften uit de Bijbel op het vlak van de
organisatie van het dagelijks leven en de Kerk
—> hij was voorstander van calvinistische staat ( theocratie )
Anglicanisme —> onstond in de 16de eeuw toen de katholieke koning Hendrik VIII van de paus
geen toelating kreeg om zijn huwelijk te ontbinden, hij scheidde daardoor
van de Engelse Kerk af en werd hoofd van de nieuwe Anglicaanse staatskerk
Contra —> tegen formatie —> hervorming
—> katholieke reformatie ( reformatie van de RKK zelf ); antwoord van de kerk op de reformatie
Concilie van Trente —> bisschoppen en kardinalen probeerde samen met de opeenvolgende
pausen de reformatie te stoppen en de kerk intern te hervormen, meer
dan de helft van Europa is rooms-katholiek gebleven, maar ze hebben
ook veel gebieden moeten prijsgeven aan de protestantse stromingen
Hoofdstellingen —> 1 ) interne hervorming RKK, niet gelukt het protestantisme bestaat nog altijd
2 ) een antwoord bieden op het protestantisme
Concilie —> een algemene kerkvergadering in de RKK van bischoppen en andere kerkelijke
hoogwaardigheidsbekleders over vragen met betrekking tot geloof, kerkorganisatie,
kerkelijke tucht
Middelen reformatie bestrijden —> 1 ) niet alleen de bijbel gebruiken maar ook geschriften van de
kerkvaders en mondelinge tradities
2 ) de Kerk behield het exclusieve recht om de bijbel te
interpreteren
3 ) de gehoorzaamheid aan de paus werd bevestigd
4 ) het Latijn bleef de liturgische taal
5 ) de priesters werden voortaan goed opgeleid in seminaries
6 ) priesters moeten het celibaat naleven
7 ) a aten bleven bestaan maar a aten handel niet
8 ) de index werd opgesteld
9 ) de catechmius werd samengesteld
10 ) de nieuwe kloosterordes uit de 16de eeuw
fl fi fl
, In de 16de en de 17de eeuw verscheurden religieuze onverdraagzaamheid en
godsdienstoorlogen Engeland, Frankrijk, het Duitse Rijk en de Nederlanden
Inquisitie —> kerkelijke rechtbank die ketters opspoorde en veroordeelde, hield de verspreiding
van het protestantisme tegen —> katholieken en protestanten gingen elkaar haten
Bloedplakkaat —> hing zichtbaar aan de muur, verboden om onderling de bijbel in het openbaar
of geheim te bespreken, voor te lezen, onderwijzen, prediken of voor andere te
interpreteren ( geen sprake van godsdienstvrijheid ), zij die dit overtreden
zullen worden vervolgd als verstoorders van onze staat en openbare orde
Vrede van Augsburg —> document waar vermeld werd: al wie geen belijder is van de
bovengenoemde godsdiensten, kan geen aanspraak maken op die vrede
en is ervan uitgesloten; als je je niet wil bekeren tot de godsdienst van je
vorst dan moest je verhuizen en betalen
Oorzaken reformatie 16de eeuw
1 ) De wantoestanden in de rooms-katholieke Kerk vormden een voedingsbodem voor de
Reformatie.
2 ) Onder invloed van het Humanisme: humanisten, zoals Erasmus, leverden steeds meer kritiek
op de Kerk.
3 ) Speci eker: de kritiek van de Duitse monnik Maarten Luther op de a atenhandel.
Gevolgen reformatie 16de eeuw
Christelijke hervormers braken met de rooms-katholieke Kerk en hervormden de religieuze
beleving. Vooral in Noord-Europa ruilden vele christenen de roomse Kerk voor het protestantisme.
Er ontstonden verschillende nieuwe strekkingen zoals het protestantse lutheranisme en calvinisme
en het buitenbeentje, het anglicanisme. In het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie stichtten de
rijksvorsten (keurvorsten) hun eigen staatskerken. De eenheid van het christendom was zoek.
Europa was rijp voor godsdienstoorlogen.
Hoe reageerde de rooms-katholieke Kerk op de reformatie?
Ten eerste door de hervormers (vnl. protestanten) en hun volgelingen te veroordelen en te stra en
(Index, Inquisitie en allerhande wrede (lijf)stra en).
Hervorming van de rooms-katholieke Kerk zelf = Contrareformatie (hierin kadert het Concilie van
Trente).
fi ff fl ff
Het was slecht gesteld met de kerk, er heersten veel wantoestanden, vanaf de late
middeleeuwen kwam er steeds meer protest tegen die wantoestanden (humanisten), zij spraken in
het geschriften voluit of de nood aan hervorming of reformatie
A atenhandel —> de paus wou de mooiste, grootste kerk van de wereld maken maar daar had hij
geen geld voor dus hij liet de monniken (a aathandelaars) de burgers
overtuigen dat de a aten werken en dat iedereen recht heeft om naar de hemel
dus ze verkochten dan a aten om geld te verdienen
A aat —> kwijtschelding van zondestra en om in de hemel te komen
A aatbrief —> bewijs van kwijtschelding van straf zonder zonden
Wantoestanden binnen de rooms-katholieke kerk
1 ) losbandig gedrag ( drinken, gewelddadig )
2 ) leefden het celibaat niet na ( hadden gezin )
De lage clerus
3 ) Pro teerden nancieel van de gelovige
4 ) laag opgeleid
1 ) leefde het celibaat niet na
2 ) leefden in luxe
3 ) simonie ( verkopen van geestelijke ambten en
De hoge clerus waarden )
4 ) nepotisme ( schenken van geestelijke ambten en
waarden aan familie en vrienden )
5 ) a atenhandel
1 ) een leven in luxe
2 ) leefde het celibaat niet na
De paus 3 ) simonie
4 ) nepotisme
5 ) a atenhandel
Maarten Luther —> Duitse monnik die als eerste de a atenhandel openlijk aanviel, zijn protest
leidt tot afscheuring van de rooms-katholieke Kerk en tot het ontstaan van
het protestantisme, hij zei dat je in de hemel komt als je spijt betuigt aan
god en met heel je hart in God geloven om alzo de genade van God te
verkrijgen
Reformatie —> hervorming, de kerk werd verdeeld in de rooms-katholieke kerk en de
protestantse kerk, er kwam een nieuwe stroming omdat ze de rooms
katholieke kerk wouden hervormen
fl fl fi fi fl ff fl fl fl
,Lutherse geloofsleer —> 1 ) Solus Christus; tussen God en de mens is er maar 1 bemiddelaar:
Jezus Christus
2 ) Sola gratia/Sola de; met heel je hart in God geloven
3 ) Sola Scriptura; bijbel is de bron van geloof en gezag, ieder mens is
zijn eigen priester ( Luther vertaalde de bijbel naar de
volkstaal zodat iedereen het kon
begrijpen )
Predestinatieleer —> ( voorgestemdheid ), het lot van de mens van voor de geboorte werd door
God bepaald; dan voorbestemd of je in de hel of hemel kwam na
overlijden
Liturgie —> reeks van gebeden, handelingen en gezangen waaruit een kerkelijke eredienst (mis)
bestaat
Johannes Calvijn —> stichter calvinisme ( strenge leer )
—> het belangrijkste meningsverschil met Luther lag in de interpretatie van de
bijbel
—> Calvijn nam praktische voorschriften uit de Bijbel op het vlak van de
organisatie van het dagelijks leven en de Kerk
—> hij was voorstander van calvinistische staat ( theocratie )
Anglicanisme —> onstond in de 16de eeuw toen de katholieke koning Hendrik VIII van de paus
geen toelating kreeg om zijn huwelijk te ontbinden, hij scheidde daardoor
van de Engelse Kerk af en werd hoofd van de nieuwe Anglicaanse staatskerk
Contra —> tegen formatie —> hervorming
—> katholieke reformatie ( reformatie van de RKK zelf ); antwoord van de kerk op de reformatie
Concilie van Trente —> bisschoppen en kardinalen probeerde samen met de opeenvolgende
pausen de reformatie te stoppen en de kerk intern te hervormen, meer
dan de helft van Europa is rooms-katholiek gebleven, maar ze hebben
ook veel gebieden moeten prijsgeven aan de protestantse stromingen
Hoofdstellingen —> 1 ) interne hervorming RKK, niet gelukt het protestantisme bestaat nog altijd
2 ) een antwoord bieden op het protestantisme
Concilie —> een algemene kerkvergadering in de RKK van bischoppen en andere kerkelijke
hoogwaardigheidsbekleders over vragen met betrekking tot geloof, kerkorganisatie,
kerkelijke tucht
Middelen reformatie bestrijden —> 1 ) niet alleen de bijbel gebruiken maar ook geschriften van de
kerkvaders en mondelinge tradities
2 ) de Kerk behield het exclusieve recht om de bijbel te
interpreteren
3 ) de gehoorzaamheid aan de paus werd bevestigd
4 ) het Latijn bleef de liturgische taal
5 ) de priesters werden voortaan goed opgeleid in seminaries
6 ) priesters moeten het celibaat naleven
7 ) a aten bleven bestaan maar a aten handel niet
8 ) de index werd opgesteld
9 ) de catechmius werd samengesteld
10 ) de nieuwe kloosterordes uit de 16de eeuw
fl fi fl
, In de 16de en de 17de eeuw verscheurden religieuze onverdraagzaamheid en
godsdienstoorlogen Engeland, Frankrijk, het Duitse Rijk en de Nederlanden
Inquisitie —> kerkelijke rechtbank die ketters opspoorde en veroordeelde, hield de verspreiding
van het protestantisme tegen —> katholieken en protestanten gingen elkaar haten
Bloedplakkaat —> hing zichtbaar aan de muur, verboden om onderling de bijbel in het openbaar
of geheim te bespreken, voor te lezen, onderwijzen, prediken of voor andere te
interpreteren ( geen sprake van godsdienstvrijheid ), zij die dit overtreden
zullen worden vervolgd als verstoorders van onze staat en openbare orde
Vrede van Augsburg —> document waar vermeld werd: al wie geen belijder is van de
bovengenoemde godsdiensten, kan geen aanspraak maken op die vrede
en is ervan uitgesloten; als je je niet wil bekeren tot de godsdienst van je
vorst dan moest je verhuizen en betalen
Oorzaken reformatie 16de eeuw
1 ) De wantoestanden in de rooms-katholieke Kerk vormden een voedingsbodem voor de
Reformatie.
2 ) Onder invloed van het Humanisme: humanisten, zoals Erasmus, leverden steeds meer kritiek
op de Kerk.
3 ) Speci eker: de kritiek van de Duitse monnik Maarten Luther op de a atenhandel.
Gevolgen reformatie 16de eeuw
Christelijke hervormers braken met de rooms-katholieke Kerk en hervormden de religieuze
beleving. Vooral in Noord-Europa ruilden vele christenen de roomse Kerk voor het protestantisme.
Er ontstonden verschillende nieuwe strekkingen zoals het protestantse lutheranisme en calvinisme
en het buitenbeentje, het anglicanisme. In het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie stichtten de
rijksvorsten (keurvorsten) hun eigen staatskerken. De eenheid van het christendom was zoek.
Europa was rijp voor godsdienstoorlogen.
Hoe reageerde de rooms-katholieke Kerk op de reformatie?
Ten eerste door de hervormers (vnl. protestanten) en hun volgelingen te veroordelen en te stra en
(Index, Inquisitie en allerhande wrede (lijf)stra en).
Hervorming van de rooms-katholieke Kerk zelf = Contrareformatie (hierin kadert het Concilie van
Trente).
fi ff fl ff
