SOCIAAL WETENSCHAPPELIJKE KADER 4: SOCIOLOGISCH DENKEN
Naam: Yeliz Altunay
Vak: SWK
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Sociologisch denken................................................................................................................ 3
Hoorcollege 2: Sociologisch analyseren; niveaus en bindingen........................................................................5
Hoorcollege 3: Sociale ongelijkheid en mobiliteit........................................................................................... 6
Hoorcollege 4: Cognitieve bindingen en cultuur..............................................................................................8
Hoorcollege 5: Sociale mobiliteit.................................................................................................................. 10
Hoorcollege 6: Affectieve bindingen............................................................................................................ 12
Hoorcollege 7: Criminaliteit en bestraffing................................................................................................... 14
Hoorcollege 8: Mensen en hun leefomgeving............................................................................................... 18
Hoorcollege 9: De verzorgingsstaat.............................................................................................................. 20
Hoorcollege 10: Beleid en organisatietheorie............................................................................................... 23
,Hoorcollege 1: Sociologisch denken
Lesdoelen:
- Je kunt het ontstaan van sociologie beschrijven vanuit de relevante maatschappelijke
ontwikkelingen en hierbij een aantal klassieke sociologen benoemen.
- Je kunt de drie basisconcepten (interactie, cultuur en interdependentie) van Sociologie
benoemen en beschrijven.
- Je kunt (globaal) beschrijven hoe sociologen analyseren en aan de hand van
praktijkvoorbeelden toelichten waarom dit relevant is voor pedagogen.
Boek: Samenlevingen H1.
Wat is sociologie?
Socius (latijn): ‘vriend’
Logos (Grieks): ‘studie’
“Studie van sociale netwerken” (p. 12)
Sociaal netwerk= “een te onderscheiden geheel van relaties tussen actoren (individuen of
groepen)” (p.12)
Sociale posities binnen een netwerkpositie rolgedrag
Wat bestuderen sociologen?
- Samenhang tussen maatschappelijke verschijnselen.
Voorbeeld: welvaart en echtscheiding
- Overeenkomsten en verschillen tussen samenlevingen
Voorbeeld: opvattingen over doodstraf in VS en NL.
- Verschillen tussen scholen of klassen
Voorbeeld: pestgedrag.
Onze instituties en hoe we ons ertoe verhouden
Kortom: verhoudingen en interacties
Instituties
(Uit het boek samenleving p. 416):
“Samenhangende geheel van gesanctioneerde en als geldig erkende normen en procedures die
op een bepaald terrein van sociale activiteiten betrekking hebben.”
Eigen definitie (van docent):
Samenlevingsverbanden waar gesanctioneerde afspraken (rechten en plichten) bij gelden. O.a.
onderwijs, rechtspraak.
Ontstaan sociologie
- Franse revolutie (1789): standenmaatschappij verdween.
- Gevolgen industriële revolutie (19e eeuw)
- Arbeidsdeling
- Verstedelijking
- Verdwijnen kerkelijke macht: secularisering
- Samenleving werd complexer
, Klassieke sociologen en kernbegrippen:
- Marx
Arbeidsdeling
Vervreemding
- Durkheim
Het sociale als eigensoortige werkelijkheid
Sociale voorwaarden voor individualisme
- Weber
Waardevrijheid (zonder je eigen waarde naar dingen kijken)
Sociaal handelen
Oefenvragen:
1. Vormt het gezin een instituut?
A. Ja, want ook in dit leefgebied vinden we gesanctioneerde afspraken.
B. Ja, want het wordt officieel erkend
C. Nee, want het is geen formele organisatie.
2. Welke van deze maatschappelijke ontwikkelingen speelde geen rol bij het ontstaan
van sociologie?
A. Arbeidsdeling
B. Verstedelijking
C. Automatisering
3. Met welke term kan je ’waarde vrijheid’ het beste verbinden?
A. Moderniteit
B. Objectiviteit
C. Autonomie
Sociologische blik op de wereld
Op welke niveaus richten sociologen zich vooral?
- Macroniveau: samenleving en haar instituties
- Mesoniveau: concrete organisaties en instellingen
- Microniveau: direct persoonlijk ‘face to face’ contact met andere mensen.
Bouwstenen van sociologie:
Interactie, cultuur en interdependentie
Interactie
- Sociaal handelen
Samenwerking en conflict
Direct en indirect
Reëel en virtueel
- Voorspelbaarheid, gewoontevorming
Cultuur
- Gemeenschappelijke waarden, normen, verwachtingen
- Overdracht door socialisatie
Aangeboren of aangeleerd?
Imitatie, identificatie of dwang.
Formeel of informeel
- Internalisering
Naam: Yeliz Altunay
Vak: SWK
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Sociologisch denken................................................................................................................ 3
Hoorcollege 2: Sociologisch analyseren; niveaus en bindingen........................................................................5
Hoorcollege 3: Sociale ongelijkheid en mobiliteit........................................................................................... 6
Hoorcollege 4: Cognitieve bindingen en cultuur..............................................................................................8
Hoorcollege 5: Sociale mobiliteit.................................................................................................................. 10
Hoorcollege 6: Affectieve bindingen............................................................................................................ 12
Hoorcollege 7: Criminaliteit en bestraffing................................................................................................... 14
Hoorcollege 8: Mensen en hun leefomgeving............................................................................................... 18
Hoorcollege 9: De verzorgingsstaat.............................................................................................................. 20
Hoorcollege 10: Beleid en organisatietheorie............................................................................................... 23
,Hoorcollege 1: Sociologisch denken
Lesdoelen:
- Je kunt het ontstaan van sociologie beschrijven vanuit de relevante maatschappelijke
ontwikkelingen en hierbij een aantal klassieke sociologen benoemen.
- Je kunt de drie basisconcepten (interactie, cultuur en interdependentie) van Sociologie
benoemen en beschrijven.
- Je kunt (globaal) beschrijven hoe sociologen analyseren en aan de hand van
praktijkvoorbeelden toelichten waarom dit relevant is voor pedagogen.
Boek: Samenlevingen H1.
Wat is sociologie?
Socius (latijn): ‘vriend’
Logos (Grieks): ‘studie’
“Studie van sociale netwerken” (p. 12)
Sociaal netwerk= “een te onderscheiden geheel van relaties tussen actoren (individuen of
groepen)” (p.12)
Sociale posities binnen een netwerkpositie rolgedrag
Wat bestuderen sociologen?
- Samenhang tussen maatschappelijke verschijnselen.
Voorbeeld: welvaart en echtscheiding
- Overeenkomsten en verschillen tussen samenlevingen
Voorbeeld: opvattingen over doodstraf in VS en NL.
- Verschillen tussen scholen of klassen
Voorbeeld: pestgedrag.
Onze instituties en hoe we ons ertoe verhouden
Kortom: verhoudingen en interacties
Instituties
(Uit het boek samenleving p. 416):
“Samenhangende geheel van gesanctioneerde en als geldig erkende normen en procedures die
op een bepaald terrein van sociale activiteiten betrekking hebben.”
Eigen definitie (van docent):
Samenlevingsverbanden waar gesanctioneerde afspraken (rechten en plichten) bij gelden. O.a.
onderwijs, rechtspraak.
Ontstaan sociologie
- Franse revolutie (1789): standenmaatschappij verdween.
- Gevolgen industriële revolutie (19e eeuw)
- Arbeidsdeling
- Verstedelijking
- Verdwijnen kerkelijke macht: secularisering
- Samenleving werd complexer
, Klassieke sociologen en kernbegrippen:
- Marx
Arbeidsdeling
Vervreemding
- Durkheim
Het sociale als eigensoortige werkelijkheid
Sociale voorwaarden voor individualisme
- Weber
Waardevrijheid (zonder je eigen waarde naar dingen kijken)
Sociaal handelen
Oefenvragen:
1. Vormt het gezin een instituut?
A. Ja, want ook in dit leefgebied vinden we gesanctioneerde afspraken.
B. Ja, want het wordt officieel erkend
C. Nee, want het is geen formele organisatie.
2. Welke van deze maatschappelijke ontwikkelingen speelde geen rol bij het ontstaan
van sociologie?
A. Arbeidsdeling
B. Verstedelijking
C. Automatisering
3. Met welke term kan je ’waarde vrijheid’ het beste verbinden?
A. Moderniteit
B. Objectiviteit
C. Autonomie
Sociologische blik op de wereld
Op welke niveaus richten sociologen zich vooral?
- Macroniveau: samenleving en haar instituties
- Mesoniveau: concrete organisaties en instellingen
- Microniveau: direct persoonlijk ‘face to face’ contact met andere mensen.
Bouwstenen van sociologie:
Interactie, cultuur en interdependentie
Interactie
- Sociaal handelen
Samenwerking en conflict
Direct en indirect
Reëel en virtueel
- Voorspelbaarheid, gewoontevorming
Cultuur
- Gemeenschappelijke waarden, normen, verwachtingen
- Overdracht door socialisatie
Aangeboren of aangeleerd?
Imitatie, identificatie of dwang.
Formeel of informeel
- Internalisering
