Samenvatting Inleiding tot jeugdhulp SRW compleet deel 1

INLEIDING TOT DE
JEUGDHULP: INLEIDING
+ DEEL 1: DE
SECTOREN
1 Inleiding
1.1 De welvaartsstaat: korte historiek en definitie
19de eeuw: BE = nachtwakersstaat = OH hield zich niet bezig met het maatschappelijk leven en welzijn
van de burgers, enige taak was om de veiligheid en de orde in de samenleving te garanderen 
jeugdhulp werd toen behartigd door private initiatieven

Industrialisering: meer aandacht voor de sociale kwestie; arbeidersbeweging groeide  OH begon
meer en meer tussen te komen in het maatschappelijk leven van de burgers

 Na 1945: BE = moderne welvaartsstaat = OH grijpt sterk in in de economie en het
maatschappelijke leven + neemt het op zich om de welvaart van de burgers te beschermen  door
o.a. uitbouw van de sociale zekerheid  mogelijk door sterke economische groei na WO II

Welvaartsstaat heeft heel wat gerealiseerd:

o Sterke welvaartstoename door stijging van lonen
o Democratisering van het onderwijs
o Grotere sociale bescherming
o Daling van de arbeidsduur
o Ontwikkeling van de welzijnssector
o Vervangingsinkomens1

Midden jaren 70: BE = economische crisis  werkloosheid steeg + financiële problemen in de SZ  OH
schafte sommige uitkeringen in de SZ af, verminderde andere of paste uitkeringen niet aan de
welvaartsstaat aan

 Welvaartsstaat meer en meer onder druk: door vergrijzing en economische globalisering

Vanaf jaren 90: BE = actieve welvaartsstaat = nadruk op de rechten én plichten van de mens  individu
moet zijn verantwoordelijkheid opnemen (plichten) en de OH moet daartoe de kans bieden (rechten)


1
Voorbeelden: werkloosheidsuitkering, ziekteverzekering, …

, Idee van sociale activering komt meer en meer op: mensen kunnen beroep doen op sociale
rechten, maar daar worden plichten aan gekoppeld  bv.: recht op leefloon wordt gekoppeld aan
de plicht om actief op zoek te gaan naar werk

2 Sociale zekerheid
2.1 Wat houdt het in?
SZ = geheel van voorzieningen die als doel hebben de financiële bestaanszekerheid van de burgers te
garanderen door bepaalde sociale risico’s te dekken

 Globale functies van de SZ:
1. Vervangingsinkomen bieden bij verlies van het arbeidsinkomen 2
2. Aanvulling op het inkomen bieden bij bepaalde ‘sociale lasten’ zoals bv. ziektekosten of
het hebben van kinderen
 6 takken van de SZ (met telkens de organisatie(s) die het sociale zekerheidsonderdeel beheert):
1. Rust- en overlevingspensioenen (FPD = Federale Pensioendienst)
2. Werkloosheid (RVA = Rijksdienst voor Arbeidsvoorzieningen)
3. Arbeidsongevallenverzekering en beroepsziekteverzekering (Fedris = Federaal
Agentschap voor beroepsrisico’s)
4. Gezinsbijslag/groeipakket (Publieke uitbetaler: Fons; Private uitbetalers: Infino, Kidslife
Vlaanderen, MyFamily en Parentia)
5. Ziekte en invaliditeit (RIZIV = Rijksdienst voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering)
6. Jaarlijkse vakantie (RJV = Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie)

 SZ beschikbaar voor de hele BE bevolking MAAR onderscheid gemaakt naargelang beroepsgroep
o 3 stelsels:
1. Werknemersstelsel:
 Grootste deel, werknemer = iemand die met zijn werkgever is verbonden door een
arbeidsovereenkomst, werknemers uit de privésector en contractuelen behoren ook
tot dit stelsel  recht op: Groeipakket, pensioen, geneeskundige verzorging, jaarlijks
vakantiegeld, uitkeringen in geval van werkloosheid en
ziekte/invaliditeit/beroepsziekte/arbeidsongeval 3
2. Zelfstandigenstelsel:
 Zelfstandige = iemand die een beroepsactiviteit uitoefent zonder te zijn aangeworven
met een arbeidscontract of statuut  enkel recht op pensioen, ziekte- en
invaliditeitsuitkeringen en het Groeipakket
3. Ambtenarenstelsel:
 Ambtenaar = iemand die is onderworpen aan het statuut van de openbare dienst 
hebben werkzekerheid, dus zijn niet verzekerd tegen werkloosheid (alle andere
sociale risico’s worden wel gedekt)




2
Werkloosheid, pensionering, ziekte-uitkering bij arbeidsongeschiktheid, …
3
Recht op dekking van alle sociale risico’s dus

,Systeem van bijstandsuitkeringen4 = enkel bedoeld voor mensen die geen inkomen uit arbeid
hebben en geen recht hebben op vervangingsinkomens  = het ultieme vangnet voor personen die
niet over de nodige bestaansmiddelen beschikken  worden enkel toegekend na een maatschappelijk
onderzoek (leefsituatie, financiële middelen, … worden onderzocht)

2.2 Financiering van de sociale zekerheid
 Drie bronnen:
1. Sociale bijdrage: berekend op het inkomen uit de arbeid die in BE geleverd wordt 
worden betaald door WN’er (13,07%) 5, WG’er (20%-25%), zelfstandigen en ambtenaren
2. Subsidie van de OH
3. Alternatieve financiering (gebeurt vooral via BTW)  doel: werkgeversbijdrage en last op
arbeid te verminderen

2.3 Basis van de sociale zekerheid
 Verzekeringsprincipe:
o Er is een verband tussen de bijdrage die men betaalt en de uitkering die men krijgt 
iemand die een hogere premie betaalt, heeft recht op een hogere uitkering
 Bv.: bij pensioenen  zijn hoger voor iemand die meer verdiende gedurende zijn
arbeidsloopbaan, omdat hij hogere bijdrages heeft geleverd
o Niet absoluut! = SZ is zo georganiseerd dat iedereen zich een verzekering kan
veroorloven, hoe laag diens inkomen of hoe hoog diens risico ook is  daarom gekoppeld
aan het solidariteitsprincipe
 Solidariteitsprincipe:
o grote vormen van solidariteit:
 Horizontale solidariteit: solidariteit tussen mensen met een lager en mensen met
een hoger risico, bv. tussen gezonde en zieke mensen, tussen gezinnen met en gezinnen
zonder kinderen, …  solidariteit tussen groepen met verschillende risico’s: de groepen met
een lager risico betalen meer dan nodig; de groepen met een hoger risico betalen minder dan
dat ze zouden moeten betalen bij een privé-verzekering
 Verticale solidariteit: solidariteit tussen hoge en lage inkomens  de sociale
zekerheidsbijdrage is gekoppeld aan het inkomen: mensen met een hoger inkomen betalen
(in absolute cijfers) een hogere bijdrage aan de sociale zekerheid dan mensen met een lager
inkomen
 Intergenerationele solidariteit: solidariteit tussen verschillende generaties , bv. voor
pensioenen worden de bijdragen onmiddellijk gebruikt voor de betaling van de uitkeringen 
iedereen die actief is, draagt bij tot het pensioen van iedereen die hierop recht heeft




4
Bv.: leefloon, inkomensgarantie ouderen, …
5
Stel: ik verdien 1000 euro per maand  €130,70 hiervan gaat naar de SZ (13,07%)

, 2.4 Concrete toepassing: het Groeipakket
Reglementering van het Groeipakket opgesplitst in twee systemen:

1. Oude systeem (kinderen geboren voor 2019)
2. Nieuwe systeem (kinderen geboren vanaf 1 januari 2019)
 Beide systemen gaan uit van het principe van progressief universalisme = voor elk kind
wordt er een groeipakket gegeven (universalisme), maar bepaalde sociale categorieën
of inkomensgroepen krijgen een hoger bedrag dan anderen
(progressiviteit/proportionaliteit)  categoriale selectiviteit = bepaalde categorieën van
gezinnen krijgen een hogere bijslag; inkomensselectiviteit = het inkomen bepaalt voor
een stuk de kinderbijslag

Oude systeem

 Vertrekt vanuit een basispakket dat kan aangevuld worden met allerlei bijkomende bijslagen:
 Basisbedrag = afhankelijk van de rang van het kind t.o.v. de andere kinderen van het gezin: Rang
1 (eerste kind): €95,81 per maand; Rang 2 (2 de kind): €177,28 per maand; Rang 3 (3de kind):
€259,49 per maand; …
 Wezenbijslag: voor kinderen waarvan 1 ouder overleden is, zolang de overlevende ouder geen
nieuwe partner heeft die bij het gezin inwoont  €368,05 (ongeacht de rang)
 Pleeggezin: pleegouders ontvangen het kindergeld  biologische ouders (mits voldaan aan
bepaalde voorwaarden) kunnen een forfaitaire bijslag van €64,29 ontvangen
 Bijkomende bijslagen:
o leeftijdsbijslag = men ontvangt een leeftijdstoeslag naargelang de leeftijdscategorie van
het kind (6-11, 12-17 en 18+);
o sociale toeslagen = toeslag voor gezinnen met een inkomen dat lager is dan €31 605,89
per jaar;
o bijkomende bijslag voor kinderen getroffen door een aandoening en voor kinderen met
een handicap tot 21 jaar; schoolbonus; kinderopvangtoeslag, kleutertoeslag en
schooltoeslag

Nieuwe systeem

 Vanaf 1 juli 2014 was de kinderbijslag niet langer een federale bevoegdheid  verhuisd naar de
gemeenschappen
 Hervormde kinderbijslag goedgekeurd in 2017  in werking vanaf 2019
 Zorgtoeslag bij halfwezen blijft gelden, ook als er een nieuwe partner is
 Pleegzorg: 4 types:
1. Perspectief biedende pleegzorg: bied perspectief op lange termijn, kind blijft lange tijd bij de
pleegzorg
2. Ondersteunende pleegzorg: een paar keer per maand, in de weekends, in de vakanties, …
3. Crisis pleegzorg