Diëtetiek S4
1. Hyperlipidemie (voorbereiding)
Termen
Atherosclerose slagaderverkalking = ontstekingsreactie waarbij de binnenkant van de
vaatwand verdikt. Door deze reactie kunnen er deeltjes opgehoopt
worden in de vaatwand, waardoor deze dus dikker wordt. Hierdoor
kan er minder bloed passeren.
Plaque verdikking van de vaatwand ten gevolge van een ontstekingsreactie
Trombose bloedprop = een bloedstolsel dat een bloedvat doet verstoppen. Dit
kan op verschillende plekken gebeuren
Coronaire hartziekte kransslagader ziekte = aandoening aan het hart waardoor de
bloedtoevoer naar het hart belemmerd wordt. Het omvat onder
andere angina pectoris, myocardinfarct, en meer.
Cerebrovasculair lijden een groep van aandoeningen die de bloedtoevoer naar de hersenen
gaan aantasten. Hieronder vallen onder andere stenose, trombose,
embool en hemorrhage.
Stenose bloedvaten gaan vernauwen
Hemorrage bloedvat scheurt
Trombose bloedklonter
Embolie arterie is geblokkeerd
Perifeer arterieel vaatlijden aandoening veroorzaakt door atherosclerose van de slagaders in de
onderste ledematen. Hierdoor krijgt de persoon mogelijks pijn bij het
wandelen.
Angina pectoris Pijn op de borst of hartkramp. Dit komt doordat het hart te weinig
zuurstof krijgt.
Familiale Het lichaam produceert te veel cholesterol. Dit zet zich af tegen de
hypercholesterolemie binnenwand van de bloedvaten schade
Vragen te beantwoorden
1. Wat is een lipidenprofiel?
a. verzameling van bepalingen van het aantal vetten in het bloed. Het wordt gebruikt
om het risico op hart- en vaataandoeningen in te schatten
2. wat is hyperlipidemie?
a. Een te hoge hoeveelheid vetten in het bloed.
,3. Synoniemen
a. Hypercholesterolemie
4. Waarom is het behandelen nodig?
a. Een hyperlipidemie kan aanleiding geven tot verschillende ziekten, zoals hart- en
vaataandoeningen (hartaanval, beroerte, …) die vroegtijdig overlijden in de hand
kunnen werken.
5. Diagnosestelling hyperlipidemie
a. Op basis van 2 labo-onderzoeken van het lipidenprofiel onder gestandaardiseerde
condities
b. Er wordt gekeken naar de TG en HDL in het bloed
6. Mogelijke klachten van een hyperlipidemie
a. Geen klachten (asymptomatisch)
b. Peesxanthomen op de hand of aan de achillespees
c. Vetophoping rond oogleden (= xanthelasma palebrarum)
d. Vetophoping in de ogen (rond de iris) (= arcus lipoides corneae)
e. Uiteindelijke klacht = incident uit de groep HVZ
i. Myocardinfarct
ii. Angina pectoris
iii. CVA
iv. TIA
v. Aneurysma aorta
vi. Perifeer arterieel vaatlijden
2. Hyperlipidemie : les
- NCD = non communicable disease = chronische (langdurige) ziekte die optreedt ten gevolge
van genetische, psychologische, omgevings- en gedragsfactoren.
o hoofdtypes = cardiovasculaire aandoeningen, kanker, chronische
ademhalingsziekten, diabetes
o niet-overdraagbare aandoeningen
o treffen onevenredig veel mensen in lage en middeninkomenslanden (3/4 van de
sterfgevallen aan NCD’s)
o risicofactoren
beïnvloedbaar :
inactiviteit
ongezonde voeding
schadelijk alcoholgebruik
te hoge zout/natriuminname
metabool :
verhoogde BD
overgewicht en obesitas
hyperglycemie
hyperlipidemie
,Risicofactoren voor atherosclerose
- beïnvloedbare risicofactoren = RF die onder controle van de PZON liggen
o roken
o Ongezonde voeding
o Lichaamsbeweging
o Te hoog alcoholgebruik
o Slecht lipidenprofiel/hyperlipidemie
o Glucose-intolerantie
o Hypertensie
o Te hoog gewicht en te grote buikomvang
- Niet-beïnvloedbare risicofactoren
o Leeftijd
o Geslacht
Mannen > 45 jaar
Vrouwen > 55 jaar (of postmenopauzaal)
Familieleden met HVZ erfelijkheid + familie
- Wanneer stijgt het cardiovasculair risico?
o Exponentieel met aantal risicofactoren
o In functie van ernst risicofactoren (bv. cholesterol hoger dan 250)
Totale benadering nodig : etiologie HVZ = multifactorieel
Familiale hypercholesterolemie
- Wat is het
o Het lichaam produceert te veel cholesterol. Dit zet zich af tegen de binnenwand van
de bloedvaten schade
o Verhoging LDL-cholesterol
- Diagnose
o Hoog cholesterolgehalte
o FH bij andere familieleden
o Naaste familieleden met voorgeschiedenis HVZ
o Corneale arcus
o Peesxanthoma’s
o Xanthelasmata
, Primaire en secundaire hyperlipidemie
- Primair/functioneel/idiopathisch
o Erfelijke vorm van verhoogd cholesterol en/of triglyceriden
- Secundair
o Door levensstijl
Leeftijd
Geslacht
Rookgedrag
Hypertensie
Lichaamsbeweging
Voeding
Alcohol
Gewicht
DM en/of verhoogde bloedglucose
Geen andere behandeling voor 1° vs. 2°
Streefwaarden gezond lipidenprofiel
Soort Waarde (mmol/L) Waarde (mg/dL)
Totaal cholesterol <5 <190
LDL-cholesterol =< 2.5 =<100
(België eerder =<115)
HDL-cholesterol man >1.0 >40
HDL-cholesterol vrouw >1.2 >45
Triglyceriden =< 2.0 =<150
Ratio totaal < 5.0 <5
cholesterol/HDL
*Omzetting : TG * 88.5 ; de rest * 38.6
Risicocategorieën o.b.v. totaal cholesterol
risicocategorie Totaal cholesterol (mmol/dL)
Normaal <5.0
Licht verhoogd 5.0-6.5
Verhoogd 6.5-8.0
Sterk verhoogd >8.0
*alle cholesterol behalve HDL bevat ApoB11 komen vast te zitten in arteriële wand (mede door
endotheeldysfunctie) complex proces met afzetting lipiden ontstaan atheroomplaque
*voortdurende blootstelling aan ApoB-lipoproteïnen leiden tot groei en progressie plaque
ongunstiger lipidenprofiel = snellere groei en progressie plaque
Geeft uiteindelijk aanleiding tot toename atherosclerotische plaque thrombus --< bloedstroom
belemmerd MI, angina pectoris
grondgedachte voor gezonde levensstijl (ApoB handhaven = alle cholesterol behalve HDL)
1. Hyperlipidemie (voorbereiding)
Termen
Atherosclerose slagaderverkalking = ontstekingsreactie waarbij de binnenkant van de
vaatwand verdikt. Door deze reactie kunnen er deeltjes opgehoopt
worden in de vaatwand, waardoor deze dus dikker wordt. Hierdoor
kan er minder bloed passeren.
Plaque verdikking van de vaatwand ten gevolge van een ontstekingsreactie
Trombose bloedprop = een bloedstolsel dat een bloedvat doet verstoppen. Dit
kan op verschillende plekken gebeuren
Coronaire hartziekte kransslagader ziekte = aandoening aan het hart waardoor de
bloedtoevoer naar het hart belemmerd wordt. Het omvat onder
andere angina pectoris, myocardinfarct, en meer.
Cerebrovasculair lijden een groep van aandoeningen die de bloedtoevoer naar de hersenen
gaan aantasten. Hieronder vallen onder andere stenose, trombose,
embool en hemorrhage.
Stenose bloedvaten gaan vernauwen
Hemorrage bloedvat scheurt
Trombose bloedklonter
Embolie arterie is geblokkeerd
Perifeer arterieel vaatlijden aandoening veroorzaakt door atherosclerose van de slagaders in de
onderste ledematen. Hierdoor krijgt de persoon mogelijks pijn bij het
wandelen.
Angina pectoris Pijn op de borst of hartkramp. Dit komt doordat het hart te weinig
zuurstof krijgt.
Familiale Het lichaam produceert te veel cholesterol. Dit zet zich af tegen de
hypercholesterolemie binnenwand van de bloedvaten schade
Vragen te beantwoorden
1. Wat is een lipidenprofiel?
a. verzameling van bepalingen van het aantal vetten in het bloed. Het wordt gebruikt
om het risico op hart- en vaataandoeningen in te schatten
2. wat is hyperlipidemie?
a. Een te hoge hoeveelheid vetten in het bloed.
,3. Synoniemen
a. Hypercholesterolemie
4. Waarom is het behandelen nodig?
a. Een hyperlipidemie kan aanleiding geven tot verschillende ziekten, zoals hart- en
vaataandoeningen (hartaanval, beroerte, …) die vroegtijdig overlijden in de hand
kunnen werken.
5. Diagnosestelling hyperlipidemie
a. Op basis van 2 labo-onderzoeken van het lipidenprofiel onder gestandaardiseerde
condities
b. Er wordt gekeken naar de TG en HDL in het bloed
6. Mogelijke klachten van een hyperlipidemie
a. Geen klachten (asymptomatisch)
b. Peesxanthomen op de hand of aan de achillespees
c. Vetophoping rond oogleden (= xanthelasma palebrarum)
d. Vetophoping in de ogen (rond de iris) (= arcus lipoides corneae)
e. Uiteindelijke klacht = incident uit de groep HVZ
i. Myocardinfarct
ii. Angina pectoris
iii. CVA
iv. TIA
v. Aneurysma aorta
vi. Perifeer arterieel vaatlijden
2. Hyperlipidemie : les
- NCD = non communicable disease = chronische (langdurige) ziekte die optreedt ten gevolge
van genetische, psychologische, omgevings- en gedragsfactoren.
o hoofdtypes = cardiovasculaire aandoeningen, kanker, chronische
ademhalingsziekten, diabetes
o niet-overdraagbare aandoeningen
o treffen onevenredig veel mensen in lage en middeninkomenslanden (3/4 van de
sterfgevallen aan NCD’s)
o risicofactoren
beïnvloedbaar :
inactiviteit
ongezonde voeding
schadelijk alcoholgebruik
te hoge zout/natriuminname
metabool :
verhoogde BD
overgewicht en obesitas
hyperglycemie
hyperlipidemie
,Risicofactoren voor atherosclerose
- beïnvloedbare risicofactoren = RF die onder controle van de PZON liggen
o roken
o Ongezonde voeding
o Lichaamsbeweging
o Te hoog alcoholgebruik
o Slecht lipidenprofiel/hyperlipidemie
o Glucose-intolerantie
o Hypertensie
o Te hoog gewicht en te grote buikomvang
- Niet-beïnvloedbare risicofactoren
o Leeftijd
o Geslacht
Mannen > 45 jaar
Vrouwen > 55 jaar (of postmenopauzaal)
Familieleden met HVZ erfelijkheid + familie
- Wanneer stijgt het cardiovasculair risico?
o Exponentieel met aantal risicofactoren
o In functie van ernst risicofactoren (bv. cholesterol hoger dan 250)
Totale benadering nodig : etiologie HVZ = multifactorieel
Familiale hypercholesterolemie
- Wat is het
o Het lichaam produceert te veel cholesterol. Dit zet zich af tegen de binnenwand van
de bloedvaten schade
o Verhoging LDL-cholesterol
- Diagnose
o Hoog cholesterolgehalte
o FH bij andere familieleden
o Naaste familieleden met voorgeschiedenis HVZ
o Corneale arcus
o Peesxanthoma’s
o Xanthelasmata
, Primaire en secundaire hyperlipidemie
- Primair/functioneel/idiopathisch
o Erfelijke vorm van verhoogd cholesterol en/of triglyceriden
- Secundair
o Door levensstijl
Leeftijd
Geslacht
Rookgedrag
Hypertensie
Lichaamsbeweging
Voeding
Alcohol
Gewicht
DM en/of verhoogde bloedglucose
Geen andere behandeling voor 1° vs. 2°
Streefwaarden gezond lipidenprofiel
Soort Waarde (mmol/L) Waarde (mg/dL)
Totaal cholesterol <5 <190
LDL-cholesterol =< 2.5 =<100
(België eerder =<115)
HDL-cholesterol man >1.0 >40
HDL-cholesterol vrouw >1.2 >45
Triglyceriden =< 2.0 =<150
Ratio totaal < 5.0 <5
cholesterol/HDL
*Omzetting : TG * 88.5 ; de rest * 38.6
Risicocategorieën o.b.v. totaal cholesterol
risicocategorie Totaal cholesterol (mmol/dL)
Normaal <5.0
Licht verhoogd 5.0-6.5
Verhoogd 6.5-8.0
Sterk verhoogd >8.0
*alle cholesterol behalve HDL bevat ApoB11 komen vast te zitten in arteriële wand (mede door
endotheeldysfunctie) complex proces met afzetting lipiden ontstaan atheroomplaque
*voortdurende blootstelling aan ApoB-lipoproteïnen leiden tot groei en progressie plaque
ongunstiger lipidenprofiel = snellere groei en progressie plaque
Geeft uiteindelijk aanleiding tot toename atherosclerotische plaque thrombus --< bloedstroom
belemmerd MI, angina pectoris
grondgedachte voor gezonde levensstijl (ApoB handhaven = alle cholesterol behalve HDL)
