Sociologie
Inhoud
1 Inleiding...............................................................................................................................................3
2 Wetenschap in de samenleving...........................................................................................................3
2.1 Situering.......................................................................................................................................3
2.2 Sociologie als wetenschap............................................................................................................4
2.3 Definities – niet vanbuiten............................................................................................................4
2.4 Sociologie geeft antwoorden op twee samenhangende vragen...................................................5
3 Sociale structuur..................................................................................................................................6
3.1 Situering.......................................................................................................................................6
3.2 Sociale structuur...........................................................................................................................6
3.3 Sociale ongelijkheid......................................................................................................................8
3.3.1 Artikel diversiteit aan de universiteit:....................................................................................9
3.3.2 Artikel tewerkstelling van allochtonen:.................................................................................9
3.3.3 Armoede feiten en cijfers – niet vanbuiten.........................................................................10
4 Cultuur...............................................................................................................................................12
4.1 Situering......................................................................................................................................12
4.2 Componenten van cultuur..........................................................................................................12
4.2.1 Overtuigingen......................................................................................................................12
4.2.2 Waarden..............................................................................................................................12
4.2.3 Doeleinden..........................................................................................................................13
4.2.4 Normen................................................................................................................................13
4.2.5 Verwachtingen.....................................................................................................................13
4.2.6 Cultuurpatroon....................................................................................................................14
4.3 Verschillen in cultuur..................................................................................................................14
4.3.1 Dominante sub- en tegenculturen.......................................................................................14
4.3.2 Artikel: waarom de kloof soms zo diep is.............................................................................15
4.3.3 Artikel: Gedrag van mensen wordt beïnvloed door maatschappelijke factoren’ aan artikel
‘zot van maatschappelijke keuzes’................................................................................................16
5 Socialisatie.........................................................................................................................................18
5.1 Situering......................................................................................................................................18
5.2 Functies van socialisatie..............................................................................................................18
5.3 Vormen van socialisatie..............................................................................................................18
5.3.1 Vormen................................................................................................................................18
5.3.2 Specifieke vormen...............................................................................................................19
1
, 5.3.3 Artikel: Interesse in de zorg gegroeid, maar mannen kiezen nog te weinig voor verpleeg- of
zorgkunde.....................................................................................................................................20
5.3.4 Artikel: België haalt 32e plaats in Global Gender Gap Index in 2018....................................20
5.3.5 Verpleegkundige zorg is complex........................................................................................20
6 Groeperingen.....................................................................................................................................22
6.1 Situering......................................................................................................................................22
6.2 Typologieën van groeperingen...................................................................................................22
6.2.1 Sociale categorieën:.............................................................................................................22
6.2.2 Samenzijn:...........................................................................................................................22
6.2.3 Collectiviteiten:....................................................................................................................23
6.2.4 Primaire groep/ groepen.....................................................................................................23
6.3 Betekenissen...............................................................................................................................24
6.4 Kenmerken.................................................................................................................................24
6.5 Groepsconflicten........................................................................................................................24
6.5.1 Artikel: Yvo Nuyens over sociale ongelijkheid......................................................................25
7 Mogelijke examenvragen Sociologie 1V............................................................................................26
2
, 1 Inleiding
Onbewust heb je weet van de regels en de kracht van de regels in een werksituatie, in de klas, in een
gezin, …
Wanneer je naar een voetbalwedstrijd kijkt of voetbal speelt, weet je best iets over de regels. In de
samenleving gelden er ook regels voor wat je mag en kan en wat je niet kan en mag.
De levenswijze (roken, voeding, fysieke activiteit) en de toegang tot de gezondheidszorg (informatie,
financiële toegankelijkheid, …) worden in grote mate beïnvloed door de sociaaleconomische groep
waar ze tot behoren.
Sociale ongelijkheid heeft impact op gezondheidsongelijkheden, maar het is zo dat een slechte
gezondheid nadelig kan zijn voor de schoolprestaties, het beroepsleven en het financiële evenwicht.
Sociale ongelijk = een negatieve spiraal
2 Wetenschap in de samenleving
2.1 Situering
Sociologie = sociale wetenschappen
Bestuderen de intermenselijke relaties, de processen die zich daarin voordoen en de instituties en
organisatievormen die eruit voortvloeien
Het menselijk gedrag vormt zo het menselijk object van deze wetenschappen.
Wat sociologen onderscheidt, hun specifieke invalshoek: niet het individuele aspect maar het sociaal
aspect wordt in de kijker geplaatst = formeel object.
Voor deze historische situering kunnen we naar verbanden zoeken tussen de aard van de
samenleving, de ontwikkeling van en het denken en leven
Franse Revolutie: 1789
o Gevolg van het denkproces van de 18e eeuw = de Verlichting
o Waarneming ontsluit de waarheid = rationalisme
DUS
o Verlichting: benadrukt de rede, in samenspel met de waarneming, de waarheid kan
ontsluiten en verdringt zo traditie, overlevering en openbaring als bronnen van
kennis
o Dit rationalisme + vooruitgangsgeloof -> kritische kijk op bestaande maatschappelijke
ordening
Industriële Revolutie zorgt kort nadien in Europa een reeks sociaaleconomische
omwentelingen de feodale structuren met de grond gelijk maakten
Begin moderne samenleving
o August Comte: 1798 – 1857 spreekt als eerste over sociologie
Het sociale leven is aan vaste wetten onderworpen
Eens men die wetten kende, kon men de problemen van deze nieuwe
maatschappijordening aanpakken
Ontstaan sociologie: enorme evolutie -> slechte omstandigheden voor de
arbeiders
3
Inhoud
1 Inleiding...............................................................................................................................................3
2 Wetenschap in de samenleving...........................................................................................................3
2.1 Situering.......................................................................................................................................3
2.2 Sociologie als wetenschap............................................................................................................4
2.3 Definities – niet vanbuiten............................................................................................................4
2.4 Sociologie geeft antwoorden op twee samenhangende vragen...................................................5
3 Sociale structuur..................................................................................................................................6
3.1 Situering.......................................................................................................................................6
3.2 Sociale structuur...........................................................................................................................6
3.3 Sociale ongelijkheid......................................................................................................................8
3.3.1 Artikel diversiteit aan de universiteit:....................................................................................9
3.3.2 Artikel tewerkstelling van allochtonen:.................................................................................9
3.3.3 Armoede feiten en cijfers – niet vanbuiten.........................................................................10
4 Cultuur...............................................................................................................................................12
4.1 Situering......................................................................................................................................12
4.2 Componenten van cultuur..........................................................................................................12
4.2.1 Overtuigingen......................................................................................................................12
4.2.2 Waarden..............................................................................................................................12
4.2.3 Doeleinden..........................................................................................................................13
4.2.4 Normen................................................................................................................................13
4.2.5 Verwachtingen.....................................................................................................................13
4.2.6 Cultuurpatroon....................................................................................................................14
4.3 Verschillen in cultuur..................................................................................................................14
4.3.1 Dominante sub- en tegenculturen.......................................................................................14
4.3.2 Artikel: waarom de kloof soms zo diep is.............................................................................15
4.3.3 Artikel: Gedrag van mensen wordt beïnvloed door maatschappelijke factoren’ aan artikel
‘zot van maatschappelijke keuzes’................................................................................................16
5 Socialisatie.........................................................................................................................................18
5.1 Situering......................................................................................................................................18
5.2 Functies van socialisatie..............................................................................................................18
5.3 Vormen van socialisatie..............................................................................................................18
5.3.1 Vormen................................................................................................................................18
5.3.2 Specifieke vormen...............................................................................................................19
1
, 5.3.3 Artikel: Interesse in de zorg gegroeid, maar mannen kiezen nog te weinig voor verpleeg- of
zorgkunde.....................................................................................................................................20
5.3.4 Artikel: België haalt 32e plaats in Global Gender Gap Index in 2018....................................20
5.3.5 Verpleegkundige zorg is complex........................................................................................20
6 Groeperingen.....................................................................................................................................22
6.1 Situering......................................................................................................................................22
6.2 Typologieën van groeperingen...................................................................................................22
6.2.1 Sociale categorieën:.............................................................................................................22
6.2.2 Samenzijn:...........................................................................................................................22
6.2.3 Collectiviteiten:....................................................................................................................23
6.2.4 Primaire groep/ groepen.....................................................................................................23
6.3 Betekenissen...............................................................................................................................24
6.4 Kenmerken.................................................................................................................................24
6.5 Groepsconflicten........................................................................................................................24
6.5.1 Artikel: Yvo Nuyens over sociale ongelijkheid......................................................................25
7 Mogelijke examenvragen Sociologie 1V............................................................................................26
2
, 1 Inleiding
Onbewust heb je weet van de regels en de kracht van de regels in een werksituatie, in de klas, in een
gezin, …
Wanneer je naar een voetbalwedstrijd kijkt of voetbal speelt, weet je best iets over de regels. In de
samenleving gelden er ook regels voor wat je mag en kan en wat je niet kan en mag.
De levenswijze (roken, voeding, fysieke activiteit) en de toegang tot de gezondheidszorg (informatie,
financiële toegankelijkheid, …) worden in grote mate beïnvloed door de sociaaleconomische groep
waar ze tot behoren.
Sociale ongelijkheid heeft impact op gezondheidsongelijkheden, maar het is zo dat een slechte
gezondheid nadelig kan zijn voor de schoolprestaties, het beroepsleven en het financiële evenwicht.
Sociale ongelijk = een negatieve spiraal
2 Wetenschap in de samenleving
2.1 Situering
Sociologie = sociale wetenschappen
Bestuderen de intermenselijke relaties, de processen die zich daarin voordoen en de instituties en
organisatievormen die eruit voortvloeien
Het menselijk gedrag vormt zo het menselijk object van deze wetenschappen.
Wat sociologen onderscheidt, hun specifieke invalshoek: niet het individuele aspect maar het sociaal
aspect wordt in de kijker geplaatst = formeel object.
Voor deze historische situering kunnen we naar verbanden zoeken tussen de aard van de
samenleving, de ontwikkeling van en het denken en leven
Franse Revolutie: 1789
o Gevolg van het denkproces van de 18e eeuw = de Verlichting
o Waarneming ontsluit de waarheid = rationalisme
DUS
o Verlichting: benadrukt de rede, in samenspel met de waarneming, de waarheid kan
ontsluiten en verdringt zo traditie, overlevering en openbaring als bronnen van
kennis
o Dit rationalisme + vooruitgangsgeloof -> kritische kijk op bestaande maatschappelijke
ordening
Industriële Revolutie zorgt kort nadien in Europa een reeks sociaaleconomische
omwentelingen de feodale structuren met de grond gelijk maakten
Begin moderne samenleving
o August Comte: 1798 – 1857 spreekt als eerste over sociologie
Het sociale leven is aan vaste wetten onderworpen
Eens men die wetten kende, kon men de problemen van deze nieuwe
maatschappijordening aanpakken
Ontstaan sociologie: enorme evolutie -> slechte omstandigheden voor de
arbeiders
3
