SAMENVATTING BIJZONDERE THEMA’S MW
1) DWANG
1.1 emancipatie VS control: het eeuwige spanningsveld
→ Octavia Hill
- Victoriaans Londen, East End: extreme armoede
- Contra charitas van de Poor Law
- Medeoprichter van de Charity Organisation Society (COS)
- ‘Anything for nothing’ – ‘foolish almsgiving’
- Gettovorming als oorzaak van armoede & sociale problemen
- Focus op huisvesting – friendly visiting
→ Mary Richmond
- VS
- Gevormd door persoonlijke ervaring (armoede)
- Betrokken Amerikaanse tweelingdochter(COS) – friendly visiting
- Social illness - social diagnosis – social treatment
- What is social casework? (1922)
- Non-interference except in essentials
1.1.1 SW in BE
- Na WO I: België in puin (infrastructuur én sociaal)
- Emile Vandervelde: 1920 1ste opleiding SW in België
- Arbeidersbewegingen: 1921 – 1922 oprichting eigen opleidingen
- ‘Dubbele rol’ begin verankerd in onderwijs & praktijk
1.1.2 SW in BE: rol overheid & arbeidsbewegingen
- Na WO II: zorg voor welzijn als individuele én collectieve verantwoordelijkheid
- Ontwikkeling van de verzorgingsstaat
- Pendelbeweging tussen disciplinering en emancipatie
- Jaren ‘70 en ‘80: SW onder vuur - verzakelijking
1.1.3 actuele ontwikkelingen
- laatste jaren steeds meer beroep op SW voor maatschappelijke problemen;
bv. criminaliteit, overlast, schoolverzuim,..
- in heel wat sectoren een vorm van ‘dwang’;
bv. psychiatrie, jeugdhulpverlening,..
1.1.4 dwang: quid est?
= “Het uitoefenen van macht om iemand tegen diens wil iets al dan niet te laten doen.”
- De perceptie:
– Cliënten komen ‘onvrijwillig’ dus hebben zelf geen wens tot
(gedrags)verandering
Imke Van Malderen 2021-2022
, SAMENVATTING BIJZONDERE THEMA’S MW
– Cliënten komen vrijwillig, dus hebben zelf een wens tot (gedrags)verandering
= continuüm van vrijwilligheid
1. Vrijwillige HV
vb. de client stapt zelf binnen en vraagt om hulp
2. actief aanbod
vb: swer bij inloopcentrum
3. bemoeizorg
vb: straathoekwerker
4. informele drang
vb: rechter die keuze laat bij de veroordeelde
5. formele drang
vb. een arts dreigt een hartpatiënt niet verder te behandelen als deze blijft roken
6. formele dwang ambulant
vb. demente patient wordt thuis/in eigen omgeving aan het bed vastgebonden
7. formele dwang residentieel
vb. demente patiënt in een verpleeghuis wordt in bed vastgebonden
! VOORBEELD EXAMENVRAAG !
Plaats onderstaande casus op het continuüm.
Casus; Jenny is 17 jaar en leeft sinds een paar weken op straat. Na de zoveelste ruzie
met haar ouders heeft ze haar rugzak genomen en is vertrokken zonder een
duidelijke bestemming. Ze sliep een aantal nachten bij vriendin, maar nadat het
daardoor tot een conflict kwam tussen de ouders van die vriendin en haar eigen
ouders, nam ze haar spullen en vertrok. Na een aantal dagen rondzwerven vond
ze een slaapplek in een kraakpand. Thomas, straathoekwerker van het CAW,
sprak haar aan toen ze op een bankje in het park zat. Die eerste keer stond Jenny
gewoon op om contact te vermijden. Ze vertrouwde die vreemde man die haar
aansprak aanvankelijk niet, maar van andere bewoners in het kraakpand hoorde
ze dat Thomas een straathoekwerker was. Een paar dagen later voerden Jenny
en Thomas een eerste, korte gesprek. Thomas vertelde haar over de
nachtopvang van het CAW en de mogelijkheid om iets te eten en op adem te
komen in het inloophuis een beetje verderop. Jenny reageerde aanvankelijk
Imke Van Malderen 2021-2022
, SAMENVATTING BIJZONDERE THEMA’S MW
afwijzend: ze had het gehad met volwassenen die dachten te weten wat goed is
voor haar. Maar Thomas hield vol en bleef Jenny aanspreken. Zo slaagde hij erin
om haar te overtuigen langs te komen in het inloophuis. Het is zijn bedoeling om
Jenny zo snel mogelijk van straat te halen en haar te helpen de draad van haar
leven opnieuw op te nemen.
→ Voorbeeld van bemoeizorg omdat de straathoekwerker zich actief gaat bezig houden
met de hulp rondom Jenny. Hij houdt niet op, ook niet wanneer ze duidelijk maakt dat ze
niet geïnteresseerd is.
EINDE VOORBEELD
1.1.5 hoe werken met ‘onvrijwillige’ cliënten
- aanpak verschilt qua context, doelgroep
- 3 belangrijke thema’s;
—> professionele relatie:
- “ wat kan helpen om een goede werkalliantie te bewerkstellen?”
→ Continuïteit in de hulpverlening
→ Praktische hulpverlening opent deuren
→ Respect en menselijkheid
→ Basisvertrouwen
→ In het werken met ‘onvrijwillige’ cliënten: vaak een triade
→ Implicatie: om een werkbare werkalliantie te behouden is het soms nodig het
derde element in de triade te gebruiken
→ Maar… dit ontslaat hulpverleners niet van hun taak duidelijk te zijn over hun
professionele rol en wat cliënten mogen verwachten!
—> rolverklaring
- nodig om te werken met ‘onvrijwillige’ cliënten
- client helpen om te begrijpen wat de interventie inhoudt;
→ Waar zijn we hier voor?
→ Wat hopen we te bereiken?
→ Wat moeten we doen?
→ Waar hebben we de keuze over?
- Dubbele rol van swer = voortdurend balanceren
bv. Jeugdwerker geconfronteerd met een drugsverslaafde jongere → politie
inschakelen (veiligheid)? Focus op hulpverlening? Beiden? Hoe balanceer je dit?
Imke Van Malderen 2021-2022
1) DWANG
1.1 emancipatie VS control: het eeuwige spanningsveld
→ Octavia Hill
- Victoriaans Londen, East End: extreme armoede
- Contra charitas van de Poor Law
- Medeoprichter van de Charity Organisation Society (COS)
- ‘Anything for nothing’ – ‘foolish almsgiving’
- Gettovorming als oorzaak van armoede & sociale problemen
- Focus op huisvesting – friendly visiting
→ Mary Richmond
- VS
- Gevormd door persoonlijke ervaring (armoede)
- Betrokken Amerikaanse tweelingdochter(COS) – friendly visiting
- Social illness - social diagnosis – social treatment
- What is social casework? (1922)
- Non-interference except in essentials
1.1.1 SW in BE
- Na WO I: België in puin (infrastructuur én sociaal)
- Emile Vandervelde: 1920 1ste opleiding SW in België
- Arbeidersbewegingen: 1921 – 1922 oprichting eigen opleidingen
- ‘Dubbele rol’ begin verankerd in onderwijs & praktijk
1.1.2 SW in BE: rol overheid & arbeidsbewegingen
- Na WO II: zorg voor welzijn als individuele én collectieve verantwoordelijkheid
- Ontwikkeling van de verzorgingsstaat
- Pendelbeweging tussen disciplinering en emancipatie
- Jaren ‘70 en ‘80: SW onder vuur - verzakelijking
1.1.3 actuele ontwikkelingen
- laatste jaren steeds meer beroep op SW voor maatschappelijke problemen;
bv. criminaliteit, overlast, schoolverzuim,..
- in heel wat sectoren een vorm van ‘dwang’;
bv. psychiatrie, jeugdhulpverlening,..
1.1.4 dwang: quid est?
= “Het uitoefenen van macht om iemand tegen diens wil iets al dan niet te laten doen.”
- De perceptie:
– Cliënten komen ‘onvrijwillig’ dus hebben zelf geen wens tot
(gedrags)verandering
Imke Van Malderen 2021-2022
, SAMENVATTING BIJZONDERE THEMA’S MW
– Cliënten komen vrijwillig, dus hebben zelf een wens tot (gedrags)verandering
= continuüm van vrijwilligheid
1. Vrijwillige HV
vb. de client stapt zelf binnen en vraagt om hulp
2. actief aanbod
vb: swer bij inloopcentrum
3. bemoeizorg
vb: straathoekwerker
4. informele drang
vb: rechter die keuze laat bij de veroordeelde
5. formele drang
vb. een arts dreigt een hartpatiënt niet verder te behandelen als deze blijft roken
6. formele dwang ambulant
vb. demente patient wordt thuis/in eigen omgeving aan het bed vastgebonden
7. formele dwang residentieel
vb. demente patiënt in een verpleeghuis wordt in bed vastgebonden
! VOORBEELD EXAMENVRAAG !
Plaats onderstaande casus op het continuüm.
Casus; Jenny is 17 jaar en leeft sinds een paar weken op straat. Na de zoveelste ruzie
met haar ouders heeft ze haar rugzak genomen en is vertrokken zonder een
duidelijke bestemming. Ze sliep een aantal nachten bij vriendin, maar nadat het
daardoor tot een conflict kwam tussen de ouders van die vriendin en haar eigen
ouders, nam ze haar spullen en vertrok. Na een aantal dagen rondzwerven vond
ze een slaapplek in een kraakpand. Thomas, straathoekwerker van het CAW,
sprak haar aan toen ze op een bankje in het park zat. Die eerste keer stond Jenny
gewoon op om contact te vermijden. Ze vertrouwde die vreemde man die haar
aansprak aanvankelijk niet, maar van andere bewoners in het kraakpand hoorde
ze dat Thomas een straathoekwerker was. Een paar dagen later voerden Jenny
en Thomas een eerste, korte gesprek. Thomas vertelde haar over de
nachtopvang van het CAW en de mogelijkheid om iets te eten en op adem te
komen in het inloophuis een beetje verderop. Jenny reageerde aanvankelijk
Imke Van Malderen 2021-2022
, SAMENVATTING BIJZONDERE THEMA’S MW
afwijzend: ze had het gehad met volwassenen die dachten te weten wat goed is
voor haar. Maar Thomas hield vol en bleef Jenny aanspreken. Zo slaagde hij erin
om haar te overtuigen langs te komen in het inloophuis. Het is zijn bedoeling om
Jenny zo snel mogelijk van straat te halen en haar te helpen de draad van haar
leven opnieuw op te nemen.
→ Voorbeeld van bemoeizorg omdat de straathoekwerker zich actief gaat bezig houden
met de hulp rondom Jenny. Hij houdt niet op, ook niet wanneer ze duidelijk maakt dat ze
niet geïnteresseerd is.
EINDE VOORBEELD
1.1.5 hoe werken met ‘onvrijwillige’ cliënten
- aanpak verschilt qua context, doelgroep
- 3 belangrijke thema’s;
—> professionele relatie:
- “ wat kan helpen om een goede werkalliantie te bewerkstellen?”
→ Continuïteit in de hulpverlening
→ Praktische hulpverlening opent deuren
→ Respect en menselijkheid
→ Basisvertrouwen
→ In het werken met ‘onvrijwillige’ cliënten: vaak een triade
→ Implicatie: om een werkbare werkalliantie te behouden is het soms nodig het
derde element in de triade te gebruiken
→ Maar… dit ontslaat hulpverleners niet van hun taak duidelijk te zijn over hun
professionele rol en wat cliënten mogen verwachten!
—> rolverklaring
- nodig om te werken met ‘onvrijwillige’ cliënten
- client helpen om te begrijpen wat de interventie inhoudt;
→ Waar zijn we hier voor?
→ Wat hopen we te bereiken?
→ Wat moeten we doen?
→ Waar hebben we de keuze over?
- Dubbele rol van swer = voortdurend balanceren
bv. Jeugdwerker geconfronteerd met een drugsverslaafde jongere → politie
inschakelen (veiligheid)? Focus op hulpverlening? Beiden? Hoe balanceer je dit?
Imke Van Malderen 2021-2022
